Triển khai đặc xá năm 2026 bảo đảm chặt chẽ, công bằng và nhân văn

2 giờ trướcBài gốc

Ngày 7/4, Chủ tịch nước đã có Quyết định số 457/QĐ-CTN ngày về đặc xá năm 2026 với nhiều điểm mới quan trọng nhằm bảo đảm việc xét đặc xá được thực hiện chặt chẽ, thống nhất, đúng quy định pháp luật và sát với thực tiễn, thể hiện tính nhân văn, nhân đạo của Đảng, Nhà nước ta đối với người lầm lỗi. Dự kiến, ngày 1/6 tới đây, đồng loạt các cơ sở giam giữ trong cả nước sẽ công bố quyết định đặc xá của Chủ tịch nước cho những phạm nhân có đủ điều kiện. Để giúp bạn đọc hiểu rõ hơn quá trình triển khai thực hiện Quyết định của Chủ tịch nước và công tác hướng nghiệp, dạy nghề và hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng cho người được đặc xá, phóng viên Báo CAND đã phỏng vấn Thiếu tướng Nguyễn Thanh Trường, Cục trưởng Cục Cảnh sát quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng, Bộ Công an (QLTG, CSGDBB, TGD).

Phóng viên: Thưa đồng chí Thiếu tướng, Cục trưởng, đề nghị đồng chí cho biết những điểm mới của Quyết định đặc xá năm 2026?

Thiếu tướng Nguyễn Thanh Trường: Đặc xá là sự khoan hồng đặc biệt của Nhà nước do Chủ tịch nước quyết định tha tù trước thời hạn cho người bị kết án phạt tù có thời hạn, tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn nhân sự kiện trọng đại, ngày lễ lớn của đất nước hoặc trong trường hợp đặc biệt, vừa thể hiện truyền thống nhân đạo, vừa khuyến khích người phạm tội cải tạo tiến bộ, hướng thiện. Năm 2025, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá 2 đợt vào dịp kỷ niệm 50 năm Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước và 80 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Thiếu tướng Nguyễn Thanh Trường trả lời phỏng vấn Báo CAND.

Qua kết quả đặc xá năm 2025, để tổ chức triển khai đảm bảo chặt chẽ theo đúng chính sách của Đảng, Nhà nước, Quyết định đặc xá năm 2026 của Chủ tịch nước có những điểm mới so với Quyết định đặc xá năm 2025, như sau:

Điểm mới theo Quyết định số 457/QĐ-CTN ngày 07/4/2026 cụ thể như sau:

Đối với người được đặc xá:

- Người bị kết án phạt tù từ chung thân đã được giảm xuống có thời hạn có ít nhất 18 quý liên tục liền kề thời điểm xét, đề nghị đặc xá được xếp loại từ khá trở lên;

- Người bị kết án phạt tù từ 15 năm đến 30 năm phải có ít nhất 16 quý liên tục, liền kề thời điểm xét, đề nghị đặc xá được xếp loại từ khá trở lên;

- Người bị kết án phạt tù từ 10 đến 15 năm phải có ít nhất 14 quý liên tục liền kề thời điểm xét, đề nghị đặc xá được xếp loại từ khá trở lên;

- Người bị kết án phạt tù từ 8 đến 10 năm phải có ít nhất 8 quý liên tục liền kề thời điểm xét, đề nghị đặc xá được xếp loại từ khá trở lên;

- Người bị kết án phạt tù từ 5 đến 8 năm phải có ít nhất 4 quý liên tục liền kề thời điểm xét, đề nghị đặc xá được xếp loại từ khá trở lên;

- Người bị kết án phạt tù từ 3 đến 5 năm phải có ít nhất 2 quý liên tục liền kề thời điểm xét, đề nghị đặc xá được xếp loại từ khá trở lên.

Đối với người không được đặc xá:

- Trước đây: Có từ 2 tiền án trở lên nay thêm “hoặc có 1 tiền án mà bị kết án phạt tù về tội do cố ý”.

- Bổ sung Khoản 8, Điều 4: “cưỡng dâm có tính chất loạn luân; cưỡng dâm trẻ em (theo Bộ luật Hình sự năm 1999) hoặc cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi; Cưỡng đoạt tài sản gây hậu quả nghiêm trọng, rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng(theo Bộ luật Hình sự năm 1999);

- Bổ sung Khoản 14, Điều 4: “Phạm từ hai tội do cố ý trở lên, kể cả trường hợp tổng hợp hình phạt; hoặc đang chấp hành hình phạt tổng hợp do bị kết án phạt tù 2 lần trở lên về cùng một tội do cố ý”.

- Bổ sung khoản 15, Điều 4: Ba lần bị kết án phạt tù trở lên về cùng một tội do cố ý.

Việc bổ sung những nội dung này làm rõ hơn những trường hợp không được đề nghị đặc xá. Trong quá trình triển khai các đợt đặc xá năm 2025, một số cơ sở giam giữ chưa rõ, chưa thống nhất, nên lần này bổ sung để đảm bảo đồng bộ, thống nhất ở các cơ sở giam giữ trên toàn quốc.

Phóng viên: Đến thời điểm này, việc xét, đề nghị đặc xá cho những người đủ điều kiện đã được Bộ Công an triển khai như thế nào, bảo đảm chặt chẽ, khách quan, đúng quy định của pháp luật, không để xảy ra sai sót, dù là nhỏ nhất, thưa đồng chí?

Thiếu tướng Nguyễn Thanh Trường: Thực hiện Quyết định của Chủ tịch nước và các văn bản hướng dẫn của Hội đồng tư vấn đặc xá, Bộ Công an - Cơ quan thường trực của Hội đồng tư vấn đặc xá đã ban hành Quyết định thành lập Ban Chỉ đạo về đặc xá năm 2026; Kế hoạch triển khai công tác đặc xá năm 2026, phân công trách nhiệm cụ thể các đơn vị thuộc Bộ và Công an các địa phương, đồng thời đề ra lộ trình để thực hiện; Quy định về tổ chức, nhiệm vụ, lề lối làm việc của các Tổ chuyên viên giúp việc cho thành viên Hội đồng tư vấn đặc xá và Tổ thẩm định liên ngành thuộc Hội đồng tư vấn đặc xá, Quyết định ban hành biểu mẫu và hướng dẫn sử dụng biểu mẫu trong công tác đặc xá năm 2026; qua đó bảo đảm mọi khâu đều có quy định rõ ràng, có kiểm soát và có trách nhiệm cụ thể. Ngày 15/4/2026, Bộ Công an đã tổ chức Hội nghị trực tuyến toàn quốc tập huấn, triển khai thực hiện quyết định của Chủ tịch nước về đặc xá năm 2026.

Cán bộ Công an hướng dẫn phạm nhân tìm hiểu Quyết định đặc xá của Chủ tịch nước và Hướng dẫn của Hội đồng tư vấn đặc xá.

Quá trình xét, đề nghị đặc xá được tổ chức theo đúng trình tự, thủ tục, từ công khai điều kiện, tổ chức cho phạm nhân tự đối chiếu, đăng ký, đến việc lập hồ sơ, họp xét, thẩm định nhiều cấp, có sự tham gia của các cơ quan liên ngành, qua đó bảo đảm đánh giá khách quan, toàn diện. Đến nay, các trại giam, trại tạm giam, cơ quan thi hành án hình sự cấp tỉnh đã nghiêm túc triển khai thực hiện Quyết định của Chủ tịch nước về đặc xá năm 2026, Hướng dẫn của Hội đồng tư vấn đặc xá, Kế hoạch của Bộ Công an. Tất cả các cơ sở giam giữ thuộc Bộ Công an, các Tổ thẩm định liên ngành, Ban Chỉ đạo về đặc xá Bộ Công an đang khẩn trương rà soát, đối chiếu, lập danh sách những trường hợp đủ điều kiện đặc xá đợt này, bảo đảm chính xác, chặt chẽ, đúng quy định của pháp luật.

Phóng viên: Một trong những vấn đề được dư luận rất quan tâm, đó là việc xác nhận người được đặc xá không gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự. Từ thực tiễn công tác xét, đề nghị đặc xá cho những người đủ điều kiện, đề nghị đồng chí cho biết, Bộ Công an đã có những chỉ đạo như thế nào để giải quyết những khó khăn đối với vấn đề này?

Thiếu tướng Nguyễn Thanh Trường: Qua triển khai các đợt đặc xá trước đây, việc áp dụng tiêu chí “không làm ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự” còn có cách hiểu chưa thống nhất ở một số đơn vị, địa phương. Do đó, Cục Cảnh sát QLTG, CSGDBB, TGD đã chủ động tham mưu Bộ Công an xây dựng tiêu chí cụ thể để tham mưu Chính phủ đưa vào Hướng dẫn của Hội đồng tư vấn đặc xá; qua đó các tiêu chí được xây dựng theo hướng toàn diện, không chỉ xem xét nhân thân, quá trình chấp hành án mà còn đánh giá các yếu tố liên quan đến môi trường xã hội, nguy cơ phát sinh khiếu kiện, khả năng bị lợi dụng để gây mất ổn định, tác động tâm lý xã hội nếu được đặc xá. Quy trình đánh giá được thực hiện chặt chẽ, kết hợp giữa thông tin trong hồ sơ và xác minh thực tế tại địa bàn cư trú, bảo đảm việc đánh giá có căn cứ, khách quan. Do vậy, từ năm 2025 việc thực hiện tiêu chí này đã đảm bảo thống nhất trong công tác xét, đề nghị đặc xá.

Phóng viên: Qua nhiều năm thực hiện công tác đặc xá rất hiệu quả, đồng chí rút ra những kinh nghiệm như thế nào trong công tác triển khai, thực hiện, để tiếp tục khẳng định ý nghĩa nhân văn của đặc xá, góp phần củng cố niềm tin của xã hội đối với tính nghiêm minh và công bằng của pháp luật?

Thiếu tướng Nguyễn Thanh Trường: Thực hiện theo Luật Đặc xá năm 2018, đến nay Chủ tịch nước đã quyết định 5 đợt đặc xá. Qua kết quả thực hiện, chúng tôi rút ra một số bài học kinh nghiệm sau:

Một là, công tác đặc xá phải được đặt dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp, tuyệt đối, toàn diện của Đảng, sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ, sự phối hợp chặt chẽ, thường xuyên, kịp thời của các bộ, ngành là thành viên Hội đồng tư vấn đặc xá và các bộ, ngành có liên quan.

Hai là, tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến về vị trí, ý nghĩa nhân văn của công tác đặc xá, qua đó giúp hiểu rõ về chính sách nhân đạo, khoan hồng của Đảng, Nhà nước ta đối với người phạm tội, nhất là nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các cấp, các ngành, các tổ chức xã hội và quần chúng Nhân dân, xóa bỏ sự kì thị đối với người được đặc xá. Đồng thời, giúp phạm nhân tích cực học tập, cải tạo để được đặc xá, sớm trở về với gia đình và xã hội.

Cán bộ Công an hướng dẫn phạm nhân bình bầu người được đề nghị đặc xá.

Ba là, sau khi có Quyết định đặc xá của Chủ tịch nước, phải tổ chức tập huấn, hướng dẫn nghiệp vụ cụ thể cho cán bộ làm công tác xét, đề nghị lập hồ sơ ở các cơ sở giam giữ, cán bộ các tổ thẩm định liên ngành nắm chắc các quy định về điều kiện, tiêu chuẩn, rà soát hồ sơ đảm bảo chặt chẽ, nghiêm túc, chính xác, đúng đối tượng theo quy định.

Bốn là, các cơ quan chức năng, thành viên Hội đồng tư vấn đặc xá phải tăng cường công tác kiểm tra, hướng dẫn việc triển khai thực hiện công tác đặc xá ở các cơ sở giam giữ để kịp thời phát hiện những sơ hở, vướng mắc, tháo gỡ để việc triển khai thực hiện đảm bảo chặt chẽ, chính xác. Đồng thời phải tổng kết, đánh giá, rút kinh nghiệm, biểu dương khen thưởng các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong công tác.

Phóng viên: Xin đồng chí Cục trưởng cho biết, Cục Cảnh sát QLTG, CSGDBB, TGD đã và sẽ tiếp tục có những chỉ đạo cụ thể như thế nào đối với các trại giam để thực hiện hiệu quả công tác hướng nghiệp, đào tạo, dạy nghề và tái hòa nhập cộng đồng trước khi các phạm nhân được đặc xá?

Thiếu tướng Nguyễn Thanh Trường: Thực hiện Luật Thi hành án hình sự, Nghị định số 49 ngày 17/4/2020 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật Thi hành án hình sự về tái hòa nhập cộng đồng. Cục đã ban hành Kế hoạch số 1276, ngày 30/3/2021 chỉ đạo các trại giam phối hợp với các cơ quan, ban, ngành triển khai tuyên truyền sâu rộng nội dung cơ bản của Nghị định số 49 và các văn bản hướng dẫn về công tác tái hòa nhập cộng đồng. Trong đó, có công tác hướng nghiệp đào tạo, dạy nghề cho phạm nhân.

Các phạm nhân nghiên cứu danh sách và bỏ phiếu bầu người được đề nghị đặc xá.

Chỉ tính từ năm 2020 đến nay, Cục Cảnh sát QLTG, CSGDBB, TGD đã chỉ đạo các trại giam mở các lớp chuẩn bị tái hòa nhập cộng đồng cho phạm nhân sắp chấp hành xong án phạt tù hoặc được thẩm định đồng ý đề nghị đặc xá, tha tù trước thời hạn có điều kiện như giáo dục pháp luật, giáo dục công dân, giáo dục kỹ năng sống, tư vấn tâm lý, hỗ trợ các thủ tục pháp lý, định hướng nghề nghiệp, nâng cao khả năng tìm kiếm việc làm cho phạm nhân, các trại giam đã tổ chức gần 8 nghìn lớp tư vấn tâm lý, hỗ trợ thủ tục pháp lý cho 400 nghìn lượt phạm nhân sắp chấp hành xong án phạt tù, chuẩn bị được đặc xá; các trại giam phối hợp với các trường đào tạo nghề tại địa phương tổ chức các lớp đào tạo nghề cho hơn 55 nghìn phạm nhân, cấp chứng chỉ cho phạm nhân hoàn thành khóa học. Qua đó, giúp cho người chấp hành xong án phạt tù và người được đặc xá có cơ hội tìm kiếm việc làm ổn định cuộc sống góp phần đảm bảo an ninh trật tự trên địa bàn.

Xin trân trọng cảm ơn đồng chí!

Phương Thủy (thực hiện)

Nguồn CAND : https://cand.com.vn/su-kien-binh-luan-thoi-su/trien-khai-dac-xa-nam-2026-bao-dam-chat-che-cong-bang-va-nhan-van-i804683/