Từng ghi dấu ấn tại Điện Kiến Trung, Huế vào tháng 3/2025, triển lãm Trời, non, nước đã thu hút hơn 110.000 lượt khách tham quan.
Tiếp nối thành công đó, từ ngày 24/4 - 10/5, Art Nation phối hợp cùng Viện Pháp tại Việt Nam và Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức chặng thứ hai của chuỗi triển lãm tại di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hà Nội.
20 tác phẩm trong triển lãm Trời, non, nước được quy tụ từ 10 bộ sưu tập tư nhân. Các tác phẩm đã được hồi hương, thẩm định, bảo quản và phục chế bởi các chuyên gia đầu ngành và được đồng giám tuyển bởi nhà nghiên cứu mỹ thuật Ace Lê và TS. Amandine Dabat - hậu duệ đời thứ 5 của vua Hàm Nghi, tác giả cuốn sách Hàm Nghi - Hoàng đế lưu vong, nghệ sĩ ở Alger.
Theo giám tuyển Ace Lê, cựu hoàng Hàm Nghi (1871 - 1944) được biết đến rộng rãi với tư cách một vị anh hùng dân tộc, người phát động chiếu Cần Vương rồi bị thực dân Pháp bắt và lưu đày tại Algeria đến khi qua đời. Tuy nhiên, ít người biết rằng ông là họa sĩ Việt đầu tiên được đào tạo theo giáo trình hàn lâm Tây phương, mở ra buổi bình minh cho dòng mỹ thuật Đông Dương, cũng là chương đầu tiên của mỹ thuật hiện đại Việt Nam.
Trong quãng thời gian lưu đày ở Algeria, vua Hàm Nghi luôn âm thầm nuôi dưỡng giấc mộng hồi cố, đã tìm tới hội họa để giãi bày tâm tư.
Giám đốc Viện Pháp tại Việt Nam Éric Soulier đánh giá, sự kiện là minh chứng tiêu biểu cho sự giao thoa giữa lịch sử, nghệ thuật và ký ức chung của Việt Nam và Pháp. Thông qua đó, công chúng có cơ hội tiếp cận một góc nhìn giàu cảm xúc của cựu hoàng Hàm Nghi, một nhân vật lịch sử đặc biệt và là một nghệ sĩ tài hoa.
"Viện Pháp tại Việt Nam tin rằng dự án ý nghĩa này đã và sẽ góp phần thúc đẩy đối thoại văn hóa, đồng thời làm nổi bật những gắn kết bền chặt giữa hai quốc gia, đặc biệt trong lĩnh vực nghệ thuật và di sản", ông Éric Soulier nói.
Triển lãm nằm trong khuôn khổ hoạt động kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 - 2026). Theo Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám Lê Xuân Kiêu, sự kiện hứa hẹn mang tới những đóng góp quan trọng trong hành trình chuyển hóa di tích thành không gian sáng tạo độc đáo.
"Việc trưng bày các tác phẩm của cựu hoàng tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám là lời tôn vinh dành cho những giá trị tri thức vốn luôn được đề cao trong lịch sử dân tộc. Chúng tôi tin rằng triển lãm sẽ đưa di tích trở thành điểm hẹn cho công chúng trong dịp lễ năm nay, tiếp tục nuôi dưỡng mạch nguồn văn hóa", ông Lê Xuân Kiêu nhấn mạnh.
Bên cạnh không gian triển lãm, sự kiện còn mang đến chuỗi hoạt động vệ tinh đa dạng với các buổi giao lưu và tour chuyên đề cùng đội ngũ giám tuyển, chuyên gia. Ngày 25/4, tọa đàm nghệ thuật đặc biệt sẽ được tổ chức tại Hội trường Ngụy Như Kon Tum. Đây là dịp để công chúng tìm hiểu sâu hơn về hành trình hồi hương các tác phẩm, đồng thời định vị vai trò của vua Hàm Nghi trong dòng chảy lịch sử mỹ thuật Việt Nam.
Thái Minh