Triển vọng mong manh cho đề xuất khôi phục cơ chế RIC của Nga

3 giờ trướcBài gốc

Tổng thống Nga Vladimir Putin (trái), Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi (giữa) và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) ở Thiên Tân, Trung Quốc tháng 9/2025. Ảnh: Kyodo

Trong một phát biểu đầu tháng 1/2026, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov kêu gọi kích hoạt lại cơ chế RIC, nhấn mạnh mối quan hệ song phương chặt chẽ của Moskva với cả New Delhi và Bắc Kinh. Theo ông Lavrov, RIC từng được coi là nền tảng của BRICS và là một trụ cột quan trọng trong cấu trúc thế giới đa cực đang hình thành.

Ý tưởng RIC được đề xuất lần đầu năm 1998 bởi cựu Thủ tướng Nga Yevgeny Primakov, song đến nay vẫn chưa tạo được động lực thực chất do những khác biệt địa chiến lược sâu sắc, đặc biệt là tranh chấp biên giới kéo dài giữa Ấn Độ và Trung Quốc.

Tại cuộc họp báo tổng kết ngoại giao Nga ngày 20/1, ông Lavrov khẳng định trật tự đa cực là xu thế không thể đảo ngược, đồng thời mô tả quan hệ Nga - Ấn mang tính chiến lược đặc biệt, còn quan hệ Nga - Trung đạt mức độ chưa từng có về chiều sâu và mức độ đồng thuận trong các vấn đề khu vực và toàn cầu.

Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng New Delhi nhìn nhận RIC với vai trò rất hạn chế. Bà Sagina Walyat, chuyên gia nghiên cứu Nam Á và Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, nhận định mức độ thiếu tin cậy hiện nay giữa Ấn Độ và Trung Quốc khiến triển vọng hợp tác ba bên khó có thể mở rộng.

Sau vụ đụng độ khiến nhiều binh sĩ thiệt mạng tại thung lũng Galwan năm 2020, căng thẳng dọc đường kiểm soát thực tế vẫn chưa được giải quyết triệt để. Dù hai bên đã rút quân tại một số điểm nóng, các khu vực như Depsang và Demchok vẫn tồn tại bất đồng, trong khi việc tăng cường triển khai binh lực và xây dựng hạ tầng quân sự tiếp tục làm xói mòn lòng tin chiến lược.

Triển vọng RIC càng trở nên mờ nhạt sau những thông tin liên quan đến vai trò của Trung Quốc trong chiến dịch quân sự Sindoor của Ấn Độ nhằm đối phó các vụ tấn công mà New Delhi cho là do các nhóm vũ trang được Pakistan hậu thuẫn. Theo các nguồn tin từ Ấn Độ và Mỹ, Bắc Kinh đã cung cấp vũ khí tiên tiến, hỗ trợ tình báo cho Islamabad và tiến hành các chiến dịch thông tin nhằm làm suy yếu lập trường của Ấn Độ.

Bà Anushka Saxena, nhà phân tích tại Viện nghiên cứu Takshashila, cho rằng Ấn Độ duy trì cách tiếp cận thực dụng và không cam kết đối với RIC. Theo bà, New Delhi không muốn bị nhìn nhận là tham gia một cấu trúc mang màu sắc đối trọng với Mỹ và phương Tây, dù vẫn ủng hộ nguyên tắc đa cực trong quan hệ quốc tế.

Những ưu tiên chiến lược khác nhau cũng cản trở sự phát triển của cơ chế này. Trong bối cảnh đối mặt nguy cơ trừng phạt từ Mỹ, Ấn Độ nhiều khả năng sẽ thu hẹp vai trò tại cảng Chabahar của Iran, thay vào đó thúc đẩy Hành lang vận tải Bắc - Nam quốc tế (INSTC) với Nga. Tuy nhiên, sáng kiến này có nhiều điểm giao thoa với các dự án thuộc Sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc, đặc biệt tại Nga và Trung Á, tiềm ẩn nguy cơ va chạm lợi ích.

Mỹ cũng nhiều lần chỉ trích việc Ấn Độ tiếp tục nhập khẩu dầu của Nga, cho rằng nguồn thu này góp phần tài trợ cho chiến sự tại Ukraine. Washington đã áp thuế 50% đối với một số mặt hàng của Ấn Độ, trong khi New Delhi bảo vệ lập trường rằng nhập khẩu năng lượng giá rẻ là cần thiết cho an ninh kinh tế.

Theo bà Saxena, nếu Ấn Độ giảm mua dầu Nga để tìm kiếm nhượng bộ thương mại từ Mỹ, quan hệ Nga - Trung có thể càng khăng khít hơn. Bà cho rằng Nga là bên hưởng lợi nhiều nhất nếu RIC được tái khởi động, khi cơ chế này giúp Moskva tránh bị cô lập về ngoại giao và tạo dư địa phối hợp né tránh các biện pháp trừng phạt kỹ thuật.

Một trong những lĩnh vực tiềm năng là kết nối hệ thống thanh toán, bao gồm hệ thống chuyển tin nhắn tài chính của Nga, hệ thống thanh toán liên ngân hàng xuyên biên giới của Trung Quốc và nền tảng thanh toán số của Ấn Độ. Tuy nhiên, giới phân tích lưu ý rằng Ấn Độ không ủng hộ xu hướng phi đô la hóa, trong khi Trung Quốc lại thúc đẩy quốc tế hóa đồng nhân dân tệ.

Bên cạnh đó, New Delhi được cho là đang theo dõi sát thái độ của Tổng thống Mỹ Donald Trump trước khi đưa ra bất kỳ quyết định chiến lược nào liên quan đến RIC. Theo ông Prateek Joshi, nghiên cứu viên tại Đại học Oxford, bất kỳ bước tiến nào trong hợp tác Nga - Ấn cũng có thể kéo theo áp lực mới từ Washington.

Ấn Độ gần đây tăng cường quan hệ với Liên minh châu Âu, trong đó có việc hoàn tất hiệp định thương mại song phương được Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen mô tả là “mẹ của mọi thỏa thuận”. Diễn biến này được cho là sẽ hạn chế không gian hợp tác của Ấn Độ với Nga trong khuôn khổ RIC.

Theo các nhà phân tích, cách tiếp cận thận trọng của New Delhi phản ánh ưu tiên bảo vệ các lợi ích cốt lõi và duy trì quyền tự chủ chiến lược. RIC có thể được giữ lại như một kênh đối thoại, song khó trở thành trụ cột thực chất trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ trong bối cảnh cạnh tranh cường quốc ngày càng gay gắt.

Hải Trần/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/the-gioi/trien-vong-mong-manh-cho-de-xuat-khoi-phuc-co-che-ric-cua-nga-20260201112413806.htm