Sau khi phát hiện một số đường dây môi giới mua bán gan, thận hoạt động qua mạng xã hội với giá lên tới hàng tỷ đồng, Bộ Y tế đã yêu cầu các bệnh viện trên toàn quốc rà soát toàn bộ quy trình hiến, lấy và ghép tạng, đồng thời siết chặt việc kiểm tra hồ sơ để ngăn chặn nguy cơ hợp thức hóa hoạt động mua bán nội tạng trái phép.
Theo Bộ Y tế, việc các đối tượng môi giới mua bán mô, bộ phận cơ thể người thông qua các nền tảng mạng xã hội không chỉ vi phạm pháp luật mà còn gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đạo đức nghề nghiệp và uy tín của ngành y tế, đồng thời tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với sức khỏe và tính mạng của người dân.
Các đối tượng trong vụ án (Ảnh: CACC).
Vì vậy, Bộ yêu cầu các cơ sở khám chữa bệnh thực hiện nghiêm quy định của Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác, trong đó nghiêm cấm mọi hành vi môi giới hoặc mua bán mô, bộ phận cơ thể người dưới bất kỳ hình thức nào. Người đứng đầu cơ sở y tế sẽ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật nếu để xảy ra vi phạm tại đơn vị.
Đối với các bệnh viện có thực hiện ghép tạng, Bộ Y tế yêu cầu rà soát toàn bộ quy trình chuyên môn liên quan đến hiến, lấy và ghép mô, bộ phận cơ thể người. Các cơ sở y tế phải thực hiện đầy đủ quy trình tiếp nhận, thẩm định và xác minh mối quan hệ giữa người hiến và người nhận theo đúng quy định pháp luật, đặc biệt trong các trường hợp hiến tạng từ người còn sống.
Hồ sơ hiến, ghép tạng phải được kiểm tra chặt chẽ nhằm bảo đảm tính hợp pháp và minh bạch. Các bệnh viện tuyệt đối không tiến hành ghép tạng khi hồ sơ chưa đầy đủ hoặc có dấu hiệu nghi vấn liên quan đến môi giới, mua bán trái phép.
Song song với đó, Bộ Y tế cũng yêu cầu tăng cường giáo dục đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm pháp lý cho đội ngũ nhân viên y tế, nhất là những người trực tiếp tham gia vào hoạt động ghép tạng.
Năm 2024, ngành ghép tạng ghi dấu ấn trong công tá khám, chữa bệnh với số ca ghép và nguồn tạng hiến đạt mức kỷ lục. Ảnh: BV Việt Đức
Bộ Y tế cũng nhấn mạnh giải pháp lâu dài là đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân tham gia hiến tạng sau chết não. Việc mở rộng nguồn tạng hiến từ người chết não được xem là hướng đi quan trọng nhằm giảm phụ thuộc vào nguồn hiến từ người sống, qua đó hạn chế nguy cơ phát sinh các hoạt động mua bán nội tạng trái phép.
Hiện nay, Việt Nam có nhiều cơ sở y tế đủ điều kiện thực hiện ghép tạng như Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM và Bệnh viện Nhi Trung ương.
Trước đó, Công an TP Hà Nội đã triệt phá một đường dây mua bán nội tạng người hoạt động tinh vi qua mạng xã hội. Các đối tượng sử dụng tài khoản Facebook đăng tin tìm người hiến gan, thận với “thù lao cao”, sau đó kết nối người bán với người mua.
Những người bán tạng được hướng dẫn hoàn tất thủ tục dưới hình thức hiến tặng để hợp thức hóa hồ sơ, rồi được đưa đến Hà Nội hoặc TP.HCM kiểm tra sức khỏe và làm các xét nghiệm cần thiết trước khi thực hiện ghép tạng.
Theo cơ quan điều tra, giá một quả thận trong các giao dịch này dao động từ 800–950 triệu đồng, còn gan từ 1,2–1,5 tỷ đồng. Tuy nhiên, người bán chỉ nhận khoảng 300–450 triệu đồng cho thận và 600–800 triệu đồng cho gan, phần chênh lệch lớn do nhóm môi giới hưởng lợi. Cơ quan chức năng xác định đường dây này đã môi giới thành công nhiều ca ghép trước khi bị phát hiện.
Lam Giang (t/h)