Theo tờ trình do Bộ trưởng Bộ Nội vụ thừa ủy quyền Thủ tướng Chính phủ trình bày, việc thành lập TP. Đồng Nai đã được thống nhất về chủ trương tại các văn bản quan trọng của Trung ương, trong đó có Nghị quyết Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV và ý kiến của Bộ Chính trị.
Về mặt pháp lý, đề án được xây dựng trên cơ sở Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 và các nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về tiêu chuẩn, điều kiện thành lập đơn vị hành chính cấp tỉnh. Quy hoạch vùng Đông Nam Bộ đến năm 2030 cũng đã xác định định hướng phát triển Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, gắn kết chặt chẽ với TP.HCM trong việc hình thành không gian kinh tế - đô thị của vùng.
Bộ trưởng Nội vụ Đỗ Thanh Bình trình Quốc hội tờ trình về việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương. Ảnh: Quochoi.vn
Việc thành lập TP. Đồng Nai không chỉ tạo cú hích cho địa phương mà còn đóng góp quan trọng cho sự phát triển của khu vực miền Nam và cả nước. Đây được xem là bước chuyển căn bản về mô hình phát triển và quản trị, hướng tới xây dựng Đồng Nai trở thành đô thị lớn, có vai trò liên kết, hỗ trợ và chia sẻ chức năng với TP.HCM.
Với vị trí địa lý chiến lược, Đồng Nai là đầu mối kết nối các hành lang kinh tế quan trọng, liên kết TP.HCM với Tây Nguyên, Duyên hải Nam Trung Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long. Hệ thống hạ tầng giao thông, công nghiệp, dịch vụ và logistics ngày càng hoàn thiện, cùng với dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành đang được triển khai, tạo nền tảng để địa phương phát triển theo mô hình đô thị đa trung tâm, đa chức năng và có sức lan tỏa lớn.
Theo đề án, TP. Đồng Nai sẽ được thành lập trên cơ sở giữ nguyên hiện trạng toàn bộ diện tích tự nhiên hơn 12.737 km², quy mô dân số hơn 4,49 triệu người và 95 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 33 phường và 62 xã).
Sau khi thành lập, trụ sở hành chính vẫn được giữ nguyên; tổ chức bộ máy và đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức cơ bản không thay đổi trong giai đoạn đầu. Đồng thời, địa phương đã xây dựng lộ trình sắp xếp, kiện toàn bộ máy phù hợp với mô hình chính quyền đô thị.
Đáng chú ý, Đồng Nai đã đáp ứng đầy đủ 5/5 điều kiện và 7/7 tiêu chuẩn để trở thành thành phố trực thuộc Trung ương theo quy định hiện hành.
Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho thấy sự đồng thuận cao với đề xuất của Chính phủ. Cơ quan này nhận định hồ sơ đề án đã được chuẩn bị đầy đủ, đúng quy định, đồng thời nhận được sự ủng hộ lớn từ cử tri và chính quyền địa phương.
Ủy ban kiến nghị Quốc hội xem xét, thông qua Nghị quyết thành lập TP. Đồng Nai, đồng thời thống nhất đề xuất thời điểm có hiệu lực từ ngày 30/4/2026 nhằm bảo đảm tính đồng bộ trong hệ thống pháp lý và phù hợp với nguyện vọng của địa phương.
Bên cạnh việc tán thành chủ trương, cơ quan thẩm tra cũng đề nghị Đồng Nai tiếp tục hoàn thiện quy hoạch đô thị, xây dựng lộ trình cụ thể để khắc phục những tiêu chí còn hạn chế, bảo đảm chất lượng đô thị khi chuyển đổi mô hình.
Ngoài ra, địa phương cần chú trọng phát triển hệ thống hạ tầng đồng bộ, hiện đại; tăng cường kết nối vùng; đồng thời rà soát, xử lý hiệu quả tài sản công và kiện toàn tổ chức bộ máy sau sắp xếp hành chính.
Việc nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, công chức cũng được nhấn mạnh nhằm bảo đảm bộ máy chính quyền vận hành hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Nếu được Quốc hội thông qua, TP. Đồng Nai sẽ trở thành một trong những đô thị lớn của cả nước, đóng vai trò trung tâm kết nối kinh tế vùng và cửa ngõ hội nhập quốc tế. Đây được kỳ vọng sẽ là động lực tăng trưởng mới, góp phần định hình không gian phát triển hiện đại, năng động cho toàn vùng Đông Nam Bộ.
Nguyễn Hùng