Trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật: Bài bản và bám sát thực tiễn

16 giờ trướcBài gốc

Triển khai thống nhất và đồng bộ

Một trong những điểm sáng của năm 2025 là việc tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ thể chế bảo đảm quyền được trợ giúp pháp lý của người khuyết tật. Trên nền tảng Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 cùng các chương trình, kế hoạch quốc gia về người khuyết tật, Bộ Tư pháp đã ban hành kế hoạch triển khai thực hiện chính sách trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật thuộc diện được trợ giúp pháp lý trong năm 2025. Kế hoạch này không chỉ mang ý nghĩa chỉ đạo, mà còn đóng vai trò "kim chỉ nam" để các địa phương tổ chức triển khai đồng bộ, thống nhất.

Điểm đáng chú ý là các yêu cầu trong tổ chức thực hiện được xác định rõ theo hướng thực chất, tránh hình thức. Trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật không bị tách rời khỏi các chương trình, đề án khác, mà được lồng ghép với các chính sách an sinh xã hội, các chương trình mục tiêu quốc gia, nhằm tận dụng tối đa nguồn lực và bảo đảm tính bền vững. Cách tiếp cận này giúp chính sách không chỉ "đúng luật", mà còn phù hợp với điều kiện thực tiễn tại từng địa phương, từng nhóm đối tượng.

Một buổi trợ giúp và tư vấn pháp luật miễn phí cho người khuyết tật tỉnh Hà Tĩnh. Ảnh: Nguyễn Minh

Từ định hướng thể chế, công tác tổ chức thực hiện trong năm 2025 cho thấy sự chuyển động rõ rệt theo hướng lấy người được trợ giúp pháp lý làm trung tâm. Các Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tại địa phương được yêu cầu tăng cường phối hợp với cơ quan tiến hành tố tụng, chính quyền cơ sở, các tổ chức xã hội và hội người khuyết tật để chủ động phát hiện nhu cầu trợ giúp pháp lý.

Thay vì chờ người dân tìm đến, nhiều địa phương đã chủ động "đi tìm vụ việc", đặc biệt trong các lĩnh vực hình sự và dân sự - nơi người khuyết tật thường ở thế yếu và dễ bị tổn thương nhất. Việc cập nhật danh sách người thực hiện trợ giúp pháp lý, tăng cường phối hợp liên ngành đã góp phần mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật ngay từ giai đoạn đầu của vụ việc.

Thực tế cho thấy, một trong những nguyên nhân khiến người khuyết tật chưa thụ hưởng đầy đủ chính sách trợ giúp pháp lý là do thiếu thông tin. Không ít người thuộc diện được trợ giúp pháp lý nhưng không biết mình có quyền được tư vấn, bào chữa miễn phí khi gặp vướng mắc pháp luật.

Nhận diện rõ rào cản này, trong năm 2025, hoạt động truyền thông về trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật được đẩy mạnh cả về nội dung và hình thức. Từ các hội nghị, tọa đàm chuyên đề, đến việc phát hành tài liệu, tờ gấp pháp luật và đăng tải thông tin trên cổng thông tin điện tử, các thông điệp về trợ giúp pháp lý dần trở nên dễ tiếp cận và gần gũi hơn.

Đặc biệt, nhiều địa phương đã đưa truyền thông pháp luật về tận cơ sở, lồng ghép trong các buổi sinh hoạt cộng đồng với sự tham gia của già làng, trưởng bản, người có uy tín. Ở đó, quyền được trợ giúp pháp lý của người khuyết tật không được nói bằng ngôn ngữ pháp lý khô cứng, mà bằng những câu chuyện, tình huống cụ thể, gắn với đời sống hàng ngày. Cách làm này không chỉ giúp người khuyết tật hiểu quyền của mình, mà còn góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cộng đồng đối với nhóm người dễ bị tổn thương.

Không ngừng nâng cao chất lượng vụ việc

Trong năm 2025, công tác tập huấn, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ người thực hiện trợ giúp pháp lý được triển khai thường xuyên và có trọng tâm. Các lớp tập huấn tập trung vào kỹ năng tham gia tố tụng hình sự, dân sự, cũng như kỹ năng trợ giúp pháp lý cho các nhóm yếu thế, trong đó có người khuyết tật. Việc xây dựng các tài liệu tập huấn chuyên sâu, gắn với tình huống thực tế đã giúp người làm công tác trợ giúp pháp lý có thêm công cụ để xử lý hiệu quả các vụ việc phức tạp.

Theo tổng hợp báo cáo năm 2025 của Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và trợ giúp pháp lý (Bộ Tư pháp), các tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý trên cả nước đã giải quyết hơn 32.000 vụ việc, trong đó có trên 25.000 vụ việc tham gia tố tụng. Riêng đối với người khuyết tật, có hơn 1.300 vụ việc được trợ giúp pháp lý.

Điều đáng ghi nhận là, bên cạnh số lượng, chất lượng vụ việc ngày càng được chú trọng. Qua kiểm tra, theo dõi, phần lớn các vụ việc trợ giúp pháp lý đều được đánh giá đạt chất lượng khá trở lên. Nhiều trường hợp người khuyết tật có khó khăn về tài chính đã được bào chữa giảm nhẹ hình phạt, được chuyển sang tội danh nhẹ hơn trong các vụ án hình sự, hoặc bảo vệ thành công quyền và lợi ích hợp pháp của mình trong các vụ việc dân sự.

Trên nền tảng những kết quả đạt được trong năm 2025, công tác trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật trong năm 2026 được xác định tiếp tục triển khai theo hướng đồng bộ, thực chất và bền vững hơn. Trọng tâm không chỉ là duy trì số lượng vụ việc, mà là nâng cao chất lượng dịch vụ và khả năng tiếp cận của người khuyết tật đối với trợ giúp pháp lý.

Hoạt động truyền thông sẽ tiếp tục được đa dạng hóa, chú trọng các hình thức phù hợp với từng dạng khuyết tật và điều kiện cụ thể của người được trợ giúp pháp lý. Công tác tập huấn, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho người làm trợ giúp pháp lý tiếp tục được coi là nhiệm vụ thường xuyên, nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thực tiễn.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong cung cấp dịch vụ trợ giúp pháp lý được xác định là hướng đi quan trọng trong năm 2026. Đây được kỳ vọng sẽ giúp người khuyết tật tiếp cận thông tin và dịch vụ pháp lý thuận tiện hơn, giảm bớt rào cản về khoảng cách địa lý, điều kiện đi lại và khả năng tiếp cận trực tiếp.

Theo các chuyên gia, công tác trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật đang từng bước chuyển từ "bảo đảm trên giấy" sang "bảo vệ trong thực tế". Khi chính sách được tổ chức thực hiện đúng hướng, lấy con người làm trung tâm, pháp luật sẽ thực sự trở thành điểm tựa cho những người yếu thế nhất trong xã hội.

Thanh Điểu

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/tro-giup-phap-ly-cho-nguoi-khuyet-tat-bai-ban-va-bam-sat-thuc-tien-10403275.html