Mô hình sinh kế trồng cau lấy quả tại xã Tiền Phong từ nguồn kinh phí 500 triệu đồng của Quỹ Vì người nghèo và cứu trợ tỉnh Nghệ An.
Xã Tiền Phong được thành lập trên cơ sở sáp nhập 2 xã: Tiền Phong và Hạnh Dịch, là địa phương miền núi biên giới phía Tây Bắc Nghệ An, địa hình chủ yếu là núi cao, giao thông đi lại khó khăn, với hơn 13km đường biên, gần 14.300 nhân khẩu; đồng bào dân tộc Thái chiếm khoảng 90%. Dù nhận được nhiều nguồn lực đầu tư hỗ trợ, song tỷ lệ hộ nghèo của xã vẫn còn trên 26%, hộ cận nghèo hơn 34%. Ở nhiều bản làng vùng sâu, cuộc sống của người dân vẫn phụ thuộc chủ yếu vào sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ, manh mún, hiệu quả thấp.
Điều khiến chính quyền địa phương trăn trở là phần lớn hộ nghèo tại đây lại là những hộ neo đơn, người cao tuổi hoặc thiếu lao động sản xuất. Vì vậy, nhiều mô hình chăn nuôi trước đây dù được hỗ trợ nhưng chưa tạo ra hiệu quả lâu dài. Với những gia đình thiếu nhân lực, việc chăm sóc vật nuôi trở thành gánh nặng. Chưa kể dịch bệnh, chi phí thức ăn tăng cao, đầu ra bấp bênh khiến nhiều hộ dù được hỗ trợ vẫn khó thoát nghèo.
Từ thực tế đó, sau nhiều năm khảo sát và đánh giá hiệu quả sản xuất tại địa phương, MTTQ Việt Nam xã Tiền Phong nhận thấy, cây cau lấy quả với các đặc tính: chịu hạn tốt, ít sâu bệnh, thích nghi với đất đồi và quan trọng hơn là không đòi hỏi quá nhiều công chăm sóc - là loại cây phù hợp với điều kiện tự nhiên vùng núi biên giới.
Do đó, từ nguồn kinh phí 500 triệu đồng của Quỹ Vì người nghèo và cứu trợ tỉnh Nghệ An, xã Tiền Phong đã mua và cấp phát hơn 14.000 cây cau giống cho 126 hộ dân, đồng thời, xây dựng 17 mô hình điểm. Điều đáng nói là địa phương không dừng lại ở việc trao cây giống mà còn trực tiếp đồng hành cùng người dân trong suốt quá trình triển khai.
Gia đình ông Vi Văn Năm ở bản Na Cày (xã Tiền Phong) là một trong những hộ tiên phong phát triển mô hình quy mô lớn với hơn 2ha cau, cho doanh thu ổn định từ 300 - 500 triệu đồng/năm. Theo ông Năm, ưu điểm lớn nhất của cây cau là dễ trồng, ít tốn công chăm sóc. Sau thời gian đầu làm cỏ, bón phân, cây gần như phát triển tự nhiên. Nhiều vườn cau dù không đầu tư nhiều công sức vẫn cho quả đều qua từng năm. “Cây cau hợp với vùng núi vì chịu hạn tốt, ít sâu bệnh. Người già hay hộ ít lao động vẫn có thể làm được. Không cần ngày nào cũng chăm nom như chăn nuôi hay một số cây ăn quả khác” - ông Năm nói.
Trao đổi về mô hình này, ông Hoàng Trung Thông - Chủ tịch MTTQ Việt Nam xã Tiền Phong cho biết, hiện trên địa bàn toàn xã có khoảng 20ha cau, riêng bản thân ông cũng đã trồng hơn 4ha cau từ năm 2022. Đến nay, vườn cau đã cho thu bói hơn 100 triệu đồng. Từ nguồn thu này, ông tiếp tục hỗ trợ địa phương mua máy khoan, máy cắt cỏ, máy bơm nước và nhiều thiết bị phục vụ người dân cải tạo vườn tạp, phát triển sản xuất.
Ngoài quả, mo cau và hạt cau cũng được tận dụng làm đồ gia dụng, dược liệu và cây giống, góp phần nâng cao giá trị kinh tế. “Chúng tôi xác định giảm nghèo không thể chỉ trông chờ vào hỗ trợ ngắn hạn. Người dân phải có sinh kế ổn định để tự vươn lên bằng chính sức lao động của mình. Cây cau bước đầu cho thấy hiệu quả và phù hợp với điều kiện của địa phương. Trong thời gian tới, chúng tôi tiếp tục nhân rộng mô hình, đồng thời nghiên cứu thêm nhiều hướng phát triển kinh tế phù hợp với điều kiện tự nhiên và nhu cầu thực tế của người dân vùng biên” - ông Thông chia sẻ.
Điền Bắc