Vua Charles III đón Tổng thống Mỹ Donald Trump trong chuyến thăm cấp nhà nước, tháng 9/2025. (Ảnh: AP)
Đó là vào tháng 9/2025, khi nhà lãnh đạo Mỹ phát biểu tại quốc yến do Vua Charles III chủ trì nhân chuyến thăm cấp nhà nước lần thứ hai của ông tới Anh. Nhưng từ sau đó, những phát biểu của ông Trump về Vương quốc Anh không còn thi vị hay thiện chí như trước.
Tổng thống Trump gọi Thủ tướng Keir Starmer là “kẻ thất bại” vì từ chối hỗ trợ quân sự cho Mỹ trong cuộc chiến với Iran. Ông nói Thủ tướng Starmer “không phải Churchill”, so sánh ông với Neville Chamberlain - người từng bị chỉ trích vì chính sách nhân nhượng Hitler. Ông cũng nói Anh không còn là “Rolls-Royce của các đồng minh” và chế giễu các tàu sân bay của Hải quân Hoàng gia là “đồ chơi”.
Khi được hỏi về tình trạng của “mối quan hệ đặc biệt” với Vương quốc Anh trong tháng này, Tổng thống Mỹ Trump đáp: “Không tốt, hoàn toàn không tốt”.
Giờ đây, nhiệm vụ hàn gắn quan hệ được đặt lên vai Vua Charles. Quốc vương Anh sẽ tới Mỹ vào ngày 27/4 để thực hiện chuyến thăm cấp nhà nước kéo dài 4 ngày, nhân kỷ niệm 250 năm độc lập của Mỹ.
Thủ tướng Starmer từng được khen ngợi vì đã khéo léo ứng xử trong năm đầu nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Trump. Nhưng sang năm thứ hai, mọi thứ trở nên khó khăn hơn do bất đồng về cuộc chiến của Mỹ với Iran.
Dù Quốc vương Anh phải đứng ngoài chính trị, chính phủ nước này hy vọng chuyến công du sẽ giúp hạ nhiệt căng thẳng. Vua Charles và Hoàng hậu Camilla sẽ có nhiều thời gian tiếp xúc trực tiếp với gia đình Tổng thống Mỹ Trump tại Washington, điểm nhấn là bài phát biểu của nhà vua trước phiên họp chung của Quốc hội Mỹ, sau đó thăm New York và Virginia.
Cung điện Buckingham cho biết, Vua Charles “rất nhẹ nhõm” khi Tổng thống Trump, phu nhân và các khách mời an toàn sau vụ nổ súng tại bữa tiệc truyền thông ở Washington tối 27/4. Nhà vua và hoàng hậu được nói là đã liên hệ riêng với tổng thống Mỹ sau sự cố này.
Cựu đại sứ Anh tại Mỹ Peter Westmacott cho biết, nhà vua sẽ không có những cuộc trao đổi mang tính chính sách như thủ tướng, nhưng ông “có hiểu biết sâu sắc” và có thể tận dụng cơ hội để thảo luận riêng về các vấn đề quan trọng.
“Từ góc độ Vương quốc Anh, chúng tôi hy vọng những cuộc trao đổi đó sẽ có tác động”, ông Peter Westmacott nói.
Cung điện Buckingham sau đó xác nhận chuyến thăm vẫn diễn ra theo kế hoạch. Dù sẽ có một số điều chỉnh nhỏ, nhưng tổng thể lịch trình không thay đổi.
Phép thử khó khăn
Vua Charles đang đóng vai trò như “lá bài chiến lược” của Chính phủ Anh. Khi Thủ tướng Starmer tới Nhà Trắng năm ngoái, ông nhanh chóng chuyển thư của nhà vua mời Tổng thống Trump thăm cấp nhà nước tới lâu đài Windsor, cho thấy London muốn tranh thủ tình cảm yêu mến của nhà lãnh đạo Mỹ đối với hoàng gia.
Trong cuốn sách The Art of the Deal, Tổng thống Trump cho biết ông học được “khiếu trình diễn” từ Nữ hoàng Elizabeth II sau khi xem lễ đăng quang của bà trên truyền hình thời thơ ấu. Ông từng nói bị “mê hoặc” bởi sự lộng lẫy của hoàng gia và thường nhắc tới “tình yêu lớn” với Scotland - quê hương của mẹ ông.
Tuy nhiên, bên cạnh sự yêu mến đó là những khác biệt sâu sắc giữa hai nhà lãnh đạo. Kế hoạch “khoan dầu, cứ khoan” của ông Trump đi ngược lại quan điểm môi trường mà Vua Charles theo đuổi hàng thập kỷ. Nhà vua ủng hộ điện gió, trong khi ông Trump phản đối mạnh mẽ, từng phàn nàn rằng các trang trại gió gần sân golf Turnberry của ông “làm xấu cảnh quan” và “khiến cá voi phát điên”.
Trong nhiệm kỳ đầu, ông Trump từng mô tả cuộc gặp với Thái tử Charles hồi đó là “tệ hại” vì chỉ nói về biến đổi khí hậu, hồi ký của cựu thư ký báo chí Nhà Trắng Stephanie Grisham cho biết.
Cố Nữ hoàng Elizabeth II duy trì quan hệ tương đối suôn sẻ qua 7 chuyến thăm Mỹ, Vua Charles hiểu rõ bối cảnh phức tạp lần này và sẽ phải vận dụng kinh nghiệm ngoại giao mà ông tích lũy nhiều thập kỷ. Ông nhận thức rằng những lời nói thận trọng và hành động tinh tế có thể giúp xoa dịu căng thẳng.
Đối với nhà vua, chuyến đi không chỉ xoay quanh ông Trump mà còn là nước Mỹ và lịch sử chung giữa hai quốc gia.
Phía Anh cho biết, lịch trình chuyến đi được thiết kế hướng nhiều hơn tới công chúng Mỹ.
Tại Washington, các hoạt động ở Nhà Trắng sẽ bao gồm cuộc gặp riêng giữa nhà vua và Tổng thống Trump, duyệt binh với nghi thức bắn 21 phát đại bác và quốc yến. Danh sách khách mời gồm nhiều doanh nhân hơn các ngôi sao Hollywood.
Ngoài ra, nhà vua và hoàng hậu sẽ tham dự tiệc vườn với đại diện nhiều tầng lớp xã hội Mỹ, đặt vòng hoa tưởng niệm những người đã hy sinh vì Mỹ, Anh và đồng minh.
Điểm nhấn là bài phát biểu trước Quốc hội - lần thứ hai một quốc vương Anh làm điều này, với thông điệp hướng trực tiếp tới người dân Mỹ thay vì ca ngợi bất kỳ tổng thống nào.
Chuyến đi cũng sẽ đưa nhà vua và hoàng hậu tới New York, nơi họ thăm đài tưởng niệm 11/9 và gặp lực lượng cứu hộ đầu tiên, trước khi tới Virginia để gặp các cộng đồng bản địa và thảo luận về bảo tồn và quyền đất đai.
Để chuẩn bị cho quốc yến, Đệ nhất phu nhân Melania Trump tham gia thiết kế hoa và lựa chọn bộ đồ sứ, còn Tổng thống Trump trực tiếp duyệt danh sách khách mời và thực đơn. Một quan chức Nhà Trắng cho biết sự kiện này “được chăm chút đặc biệt”.
Tổng thống Mỹ Trump vốn thích sự hào nhoáng của các nghi lễ và được nói là muốn buổi tiệc “thật hoành tráng”, sau khi ông rất ấn tượng với các nghi thức tại Cung điện Buckingham.
Đệ nhất phu nhân Melania sẽ tiếp đón Hoàng hậu Camilla tại một sự kiện giáo dục sử dụng công nghệ thực tế ảo và trí tuệ nhân tạo với học sinh Mỹ.
Bình Giang