Trụ cột tăng trưởng then chốt của tỉnh Quảng Ngãi

6 giờ trướcBài gốc

“Cú hích” thay đổi diện mạo kinh tế

Trước khi NMLD Dung Quất được đầu tư xây dựng, Quảng Ngãi là tỉnh có xuất phát điểm thấp, kinh tế chủ yếu dựa vào nông - lâm - ngư nghiệp. Năm 1989, giá trị sản xuất công nghiệp toàn tỉnh chỉ đạt khoảng 601 tỷ đồng, cơ cấu kinh tế đầu những năm 1990 cho thấy nông nghiệp chiếm tới 55,7%, trong khi công nghiệp - xây dựng chỉ ở mức 16,5%. Bước ngoặt mang tính lịch sử khi Quảng Ngãi đã lựa chọn con đường công nghiệp hóa gắn với lợi thế cảng nước sâu Dung Quất, đặc biệt là quyết định đầu tư NMLD Dung Quất - NMLD đầu tiên của Việt Nam.

Một năm sau khi NMLD Dung Quất cho ra dòng sản phẩm thương mại đầu tiên (2009), thu ngân sách tỉnh Quảng Ngãi đã tăng từ 1,31 nghìn tỷ đồng lên 15,5 nghìn tỷ đồng, trong đó, BSR đóng góp khoảng 92%.

Giai đoạn 2005-2009, quá trình xây dựng nhà máy đã kéo theo sự đầu tư đồng bộ về hạ tầng giao thông, cảng biển, logistics và dịch vụ kỹ thuật, tạo nền tảng cho không gian công nghiệp mới hình thành. Năm 2009, dòng sản phẩm thương mại đầu tiên từ NMLD Dung Quất ra thị trường đã tạo “cú hích” rõ nét cho kinh tế Quảng Ngãi. Nếu năm 2007, thu ngân sách toàn tỉnh chỉ đạt khoảng 1,31 nghìn tỷ đồng, thì đến năm 2010 con số này tăng vọt lên 15,5 nghìn tỷ đồng, đây là năm đầu tiên sau khi NMLD Dung Quất cho ra dòng sản phẩm thương mại đầu tiên. Với con số tổng thu ngân sách toàn tỉnh trên 15,5 nghìn tỷ đồng, riêng BSR đóng góp tới 14,38 nghìn tỷ đồng, chiếm hơn 92% tổng thu ngân sách địa phương.

Sau hơn 16 năm vận hành và phát triển, BSR đã khẳng định vai trò trụ cột công nghiệp của Quảng Ngãi. Ngược về năm 2009, khi dòng sản phẩm thương mại đầu tiên được xuất bán, đến nay, BSR đã sản xuất hơn 105 triệu tấn sản phẩm các loại. Lũy kế tổng doanh thu đạt hơn 1,84 triệu tỷ đồng với lợi nhuận sau thuế hơn 56 nghìn tỷ đồng. Đặc biệt, qua 16 năm đi vào hoạt động, BSR đã đóng góp cho ngân sách nhà nước hơn 248,5 nghìn tỷ đồng (tương đương 9,4 tỷ USD, gấp khoảng 3 lần vốn đầu tư xây dựng nhà máy). Riêng năm 2025, BSR sản xuất hơn 7,9 triệu tấn sản phẩm; tổng doanh thu đạt trên 142 nghìn tỷ đồng; lợi nhuận trước thuế hơn 5,4 nghìn tỷ đồng và nộp ngân sách nhà nước khoảng 14,3 nghìn tỷ đồng.

Những con số này không chỉ phản ánh hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp mà còn cho thấy mức độ lan tỏa mạnh mẽ tới tăng trưởng kinh tế địa phương. Nhờ động lực từ công nghiệp lọc hóa dầu, năm 2025, giá trị sản xuất công nghiệp của Quảng Ngãi ước đạt hơn 268.300 tỷ đồng, tăng 8,9% so với năm 2024, gấp hơn 440 lần so với thời điểm tái lập tỉnh năm 1989.

Không chỉ đóng góp tích cực vào ngân sách của tỉnh, NMLD Dung Quất do BSR quản lý vận hành còn trở thành động lực giúp Quảng Ngãi chuyển đổi cơ cấu kinh tế vùng từ nông - lâm nghiệp sang công nghiệp.

Theo UBND tỉnh Quảng Ngãi, năm 2025, GRDP (theo giá so sánh năm 2010) ước đạt khoảng 92.000 tỷ đồng, tăng 10,02% so với năm 2024; quy mô nền kinh tế theo giá hiện hành đạt khoảng 192.000 tỷ đồng. Đáng chú ý, trong 6 tháng đầu năm 2025, GRDP của tỉnh tăng tới 11,51%, mức cao nhất cả nước, đưa Quảng Ngãi vào nhóm 6 địa phương tăng trưởng GRDP trên 10% và đứng thứ 6/34 tỉnh, thành phố về tốc độ tăng trưởng.

Kết quả này cho thấy sự bứt phá rõ nét của Quảng Ngãi so với năm 2024 - thời điểm GRDP của tỉnh chỉ tăng 4,07%, thấp hơn mức bình quân cả nước. Trong đó, công nghiệp, đặc biệt là lọc hóa dầu và năng lượng, tiếp tục giữ vai trò động lực tăng trưởng then chốt.

Hạt nhân công nghiệp của Khu kinh tế Dung Quất

Không chỉ đóng góp trực tiếp vào GRDP và ngân sách, BSR còn tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ trong thu hút đầu tư. Giai đoạn 2020-2025, Khu kinh tế Dung Quất thu hút gần 6 tỷ USD vốn đầu tư, vượt 118% kế hoạch đề ra, với 349 dự án còn hiệu lực, tổng vốn đăng ký khoảng 18,5 tỷ USD. Riêng năm 2025, Khu kinh tế Dung Quất và các khu công nghiệp trong tỉnh Quảng Ngãi thu hút hơn 20,4 nghìn tỷ đồng vốn đăng ký mới và tăng thêm, đạt 278% kế hoạch năm. Sự hiện diện và vận hành ổn định của NMLD Dung Quất từ lâu đã trở thành “thỏi nam châm” thu hút các dự án công nghiệp nặng, năng lượng, logistics và dịch vụ kỹ thuật, từng bước hình thành hệ sinh thái công nghiệp đa ngành, lấy lọc hóa dầu làm trung tâm.

Năm 2025, BSR đã sản xuất khoảng 7,9 triệu tấn sản phẩm các loại, tổng doanh thu đạt trên 142 nghìn tỷ đồng và nộp ngân sách nhà nước khoảng 14,3 nghìn tỷ đồng.

Bên cạnh đó, NMLD Dung Quất hiện đang tích cực triển khai dự án Nâng cấp mở rộng với mục tiêu gia tăng công suất từ 148.000 thùng dầu thô/năm lên 171.000 thùng dầu thô/năm. Theo đó, Nhà máy sẽ tăng khả năng chế biến với đa dạng nguồn nguyên liệu dầu thô đầu vào, qua đó, sản lượng sản xuất sẽ được gia tăng và các sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của quốc tế.

Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Hoàng Giang nhận định, trong năm 2025, với những khó khăn và thách thức chưa có tiền lệ đối với tỉnh Quảng Ngãi nói chung, BSR nói riêng, nhưng đơn vị vẫn là một trong những doanh nghiệp hàng đầu đóng góp hết sức quan trọng với sự phát triển của tỉnh. BSR đã đạt kết quả tích cực trong hoạt động sản xuất kinh doanh trong năm 2025; đồng thời, phối hợp, hợp tác chặt chẽ với các sở, ban, ngành của địa phương và xây dựng văn hóa doanh nghiệp. BSR cũng đã chủ động phát triển các sản phẩm mới, sản phẩm xanh và thân thiện với môi trường; đi đầu trong việc thực hiện các nghị quyết về đổi mới sáng tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển đổi số. Đặc biệt, BSR cũng đã thực hiện hiệu quả các hoạt động an sinh xã hội với tỉnh Quảng Ngãi nói riêng và toàn quốc nói chung.

“Quảng Ngãi xác định sự phát triển bền vững, hiệu quả của BSR chính là lợi ích chung của tỉnh, là động lực quan trọng cho tăng trưởng GRDP, phát triển công nghiệp và ổn định thu ngân sách trên địa bàn”, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi nhấn mạnh.

Trên nền tảng đó, Quảng Ngãi đang tích cực nghiên cứu, triển khai Đề án hình thành Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất do Bộ Chính trị đề ra. Trong đó, lấy NMLD Dung Quất làm “hạt nhân”. Trung tâm cũng đặt ra mục tiêu đáp ứng toàn bộ nhu cầu xăng dầu khu vực miền Trung - Tây Nguyên và tối thiểu 30% nhu cầu cả nước. Cùng với đó, hình thành năng lực dự trữ dầu thô và xăng dầu tương đương 30 ngày sản xuất - tiêu thụ.

NMLD Dung Quất là hạt nhân trong Đề án hình thành Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia tại Khu kinh tế Dung Quất.

Trong đó, NMLD Dung Quất đóng vai trò “hạt nhân” kết nối, cho phép Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia khai thác hiệu quả các nguồn nguyên liệu trong khu vực, bao gồm khí và condensate từ các lô trong khu vực và các nguồn nguyên liệu sinh khối. Việc sử dụng tối ưu các nguồn tài nguyên này không chỉ nâng cao hiệu quả sản xuất, mà còn góp phần bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia, gắn với yêu cầu phát triển bền vững và bảo vệ môi trường. Đặc biệt, tổng sản lượng năng lượng cuối cùng của Trung tâm cũng dự kiến đạt khoảng 8 triệu tấn dầu quy đổi (TOE), đóng góp khoảng 30% tăng trưởng kinh tế của tỉnh và tạo ra khoảng 10.000 việc làm mới. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm tiếp tục nâng tầm vai trò của BSR từ trụ cột công nghiệp địa phương trở thành động lực phát triển vùng và quốc gia.

BSR là đơn vị thành viên nòng cốt của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam). Đơn vị không chỉ thực hiện hiệu quả nhiệm vụ sản xuất kinh doanh mà còn trực tiếp góp phần hiện thực hóa vai trò trụ cột của Tập đoàn trong bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh kinh tế và phát triển bền vững đất nước. Từ nền tảng vận hành an toàn, ổn định NMLD Dung Quất, BSR đã và đang đóng góp quan trọng vào kết quả chung của Petrovietnam, đồng thời trở thành động lực tăng trưởng then chốt của Quảng Ngãi. Trong bối cảnh Petrovietnam tiếp tục giữ vai trò “đầu tàu” của nền kinh tế, sự phát triển bền vững, hiệu quả của BSR không chỉ mang ý nghĩa đối với địa phương, mà còn khẳng định vị thế của một mắt xích chiến lược trong chuỗi giá trị năng lượng quốc gia, góp phần thúc đẩy tăng trưởng vùng và nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế Việt Nam.

Phúc Nguyên