Ngày 24/2/2026, một trực thăng tấn công AH-1J Super Cobra trong biên chế Lục quân Iran đã gặp nạn khi đang thực hiện chuyến bay huấn luyện tại khu vực thành phố Dorcheh, tỉnh Isfahan.
Theo thông tin được truyền thông quốc tế đăng tải cho thấy, chiếc trực thăng đã rơi xuống khu vực chợ địa phương, khiến 4 người thiệt mạng, bao gồm 2 thành viên tổ bay và 2 dân thường dưới mặt đất.
Diễn biến ban đầu cho thấy máy bay gặp sự cố kỹ thuật trong quá trình bay ở độ cao thấp. Sau khi mất kiểm soát, trực thăng lao xuống khu vực buôn bán đông người, gây cháy và hư hại nhiều quầy hàng.
Lực lượng cứu hỏa và cứu hộ địa phương nhanh chóng có mặt để khống chế đám cháy và phong tỏa hiện trường. Giới chức Iran sau đó xác nhận tổ bay không kịp thoát ly trước khi máy bay chạm đất.
AH-1J Super Cobra là trực thăng tấn công 2 chỗ ngồi bố trí theo cấu hình trước sau, do hãng Bell Helicopter của Mỹ phát triển và sản xuất từ cuối thập niên 1960. Iran tiếp nhận dòng trực thăng này trước năm 1979 và duy trì khai thác đến nay.
Máy bay có chiều dài thân khoảng 17 m, đường kính cánh quạt chính khoảng 13,4 m, trọng lượng cất cánh tối đa khoảng 4,5 tấn.
Động cơ gồm 2 tuốc bin trục T400 công suất khoảng 1.330 kW, cho tốc độ tối đa khoảng 280 km/h và tầm bay khoảng 560 km.
Về hỏa lực, trực thăng tấn công AH-1J Super Cobra được trang bị pháo tự động 3 nòng xoay cỡ 20 mm gắn dưới mũi, cơ số đạn khoảng 750 viên.
Ngoài ra, máy bay có 4 giá treo vũ khí dưới cánh phụ hai bên thân, có thể mang tên lửa chống tăng dẫn đường TOW, rocket không điều khiển cỡ 70 mm và một số cấu hình bom hoặc tên lửa không đối không tầm ngắn.
Tổng tải trọng vũ khí khoảng 1,5 tấn, cho phép thực hiện nhiệm vụ yểm trợ hỏa lực tầm gần và tiêu diệt mục tiêu bọc thép.
Tuy nhiên, phần lớn các trực thăng AH-1J trong biên chế Iran đã hoạt động hơn 40 năm. Trong điều kiện bị hạn chế tiếp cận phụ tùng chính hãng do lệnh trừng phạt, công tác bảo dưỡng và nâng cấp phụ thuộc nhiều vào năng lực nội địa.
Điều này đặt ra thách thức lớn về độ tin cậy kỹ thuật, đặc biệt đối với hệ thống động cơ, hộp số truyền động và cánh quạt chính - các bộ phận chịu tải trọng lớn trong quá trình bay.
Về mặt chiến lược, AH-1J Super Cobra từng đóng vai trò quan trọng trong chiến tranh Iran - Iraq và tiếp tục được sử dụng cho nhiệm vụ huấn luyện, tuần tra và yểm trợ mặt đất.
Tuy nhiên, trong bối cảnh chiến trường hiện đại với hệ thống phòng không vác vai và radar cảnh giới phổ biến, một trực thăng tấn công thế hệ cũ có mức bảo vệ hạn chế sẽ đối mặt rủi ro cao hơn.
Vụ rơi ngày 24/2/2026 không chỉ là tổn thất nhân mạng mà còn làm nổi bật bài toán duy trì năng lực sẵn sàng chiến đấu của lực lượng không quân lục quân Iran.
Khi các nền tảng có nguồn gốc từ Mỹ như AH-1J Super Cobra tiếp tục được khai thác vượt xa vòng đời thiết kế ban đầu, yêu cầu hiện đại hóa hoặc thay thế bằng trực thăng tấn công thế hệ mới trở nên cấp thiết.
Trong bối cảnh đó, mỗi sự cố kỹ thuật đều tác động trực tiếp đến uy tín và hiệu quả tác chiến của lực lượng trực thăng tấn công Iran.
Cuộc điều tra nguyên nhân tai nạn sẽ quyết định liệu đây là sự cố đơn lẻ hay dấu hiệu của vấn đề kỹ thuật mang tính hệ thống đối với đội bay AH-1J Super Cobra còn lại.
Việt Hùng