Trưng bày 'Di sản tư liệu EFEO: Từ dấu ấn lịch sử đến giá trị đương đại'

một giờ trướcBài gốc

Trưng bày là hoạt động thiết thực chào mừng Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam (18.5), đồng thời góp phần cụ thể hóa chủ trương phát triển khoa học và công nghệ trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay.

Đồng thời là một trong những hoạt động cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa, góp phần khẳng định vai trò của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam trong việc gìn giữ và phát huy giá trị di sản tư liệu quốc gia.

GS.TS Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam phát biểu tại lễ khai mạc

Trưng bày giới thiệu hệ thống tư liệu phong phú, gồm sách, ảnh, bản đồ, tài liệu Hán Nôm và nhiều nguồn tư liệu có giá trị khác, phản ánh tiến trình lịch sử, đời sống văn hóa, xã hội Việt Nam và khu vực từ cuối thế kỷ XIX đến giữa thế kỷ XX.

Điểm nhấn của Trưng bày là Bộ sưu tập ảnh EFEO, với nhiều tư liệu quý hiếm, có giá trị khoa học và giá trị tư liệu đặc biệt, ghi lại sinh động không gian văn hóa, tín ngưỡng, kiến trúc và đời sống xã hội Việt Nam trong quá khứ.

Các đại biểu dự chương trình

Bên cạnh đó, Trưng bày còn giới thiệu các bộ sưu tập sách cổ, tài liệu nghiên cứu chuyên sâu, thể hiện quá trình tích lũy tri thức có hệ thống của các nhà khoa học trong và ngoài nước, qua đó khẳng định giá trị lâu dài của nguồn tư liệu EFEO đối với nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn.

Phát biểu tại lễ khai mạc, GS.TS Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam khẳng định, kho tư liệu EFEO là một di sản khoa học đặc biệt.

Hàng vạn ảnh tư liệu, sách cổ, bản đồ, tranh vẽ, tư liệu Hán Nôm, khảo cứu điền dã… không chỉ phản ánh đời sống lịch sử, văn hóa và đời sống xã hội Việt Nam cũng như khu vực Đông Dương trong giai đoạn cận – hiện đại, mà còn cho thấy chiều sâu của quá trình giao lưu nghiên cứu quốc tế đối với nghiên cứu Việt Nam học.

Một bức tranh trong bộ tranh miêu tả cuộc chiến Pháp - nhà Thanh (Trung Quốc) năm 1885 được trưng bày

“Nhiều tư liệu trong khối di sản EFEO hôm nay không còn đơn thuần là tài liệu lưu trữ. Đó là ký ức học thuật, là bằng chứng văn hóa và cũng là một phần lịch sử tri thức của Việt Nam.

Điều đáng quý hơn là những tư liệu ấy hiện nay đang từng bước được bảo tồn, số hóa, chuẩn hóa và kết nối cơ sở dữ liệu để phục vụ trở lại cho nghiên cứu khoa học, giáo dục, truyền thông tri thức và hợp tác quốc tế. Từ một kho lưu trữ tĩnh, hệ thống tư liệu đang dần trở thành một không gian tri thức mở", Chủ tịch Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam cho biết.

Theo GS.TS Lê Văn Lợi, đây không chỉ là thay đổi về công nghệ, mà sâu hơn là sự thay đổi về tư duy tiếp cận, quản trị và phát huy giá trị của dữ liệu khoa học xã hội trong thời đại số.

Một số tài liệu trong bộ tư liệu EFEO

Trưng bày đã khẳng định: Di sản không nằm phía sau chúng ta; di sản đang đồng hành cùng hiện tại và tham gia trực tiếp vào tương lai phát triển đất nước. Đó cũng chính là tinh thần lớn nhất của cuộc trưng bày lần này: Đánh thức di sản, phát huy giá trị di sản trong đời sống đương đại.

Trưng bày sẽ diễn ra từ ngày 18.5 – 21.6 tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam. Chương trình không chỉ dừng lại ở hoạt động trưng bày mà hướng tới kết nối di sản tư liệu với nghiên cứu khoa học, giáo dục và truyền thông tri thức, tạo điều kiện để công chúng tiếp cận sâu hơn với các giá trị học thuật.

Trong thời gian qua, Viện Thông tin Khoa học xã hội đã triển khai nhiều hoạt động bảo tồn, số hóa và khai thác nguồn tư liệu EFEO, từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu số, phục vụ truy cập và khai thác trong môi trường số, phù hợp với xu thế phát triển của thư viện hiện đại.

Hiện nay, Viện Thông tin Khoa học xã hội đang tiến hành các bước nghiên cứu, xây dựng hồ sơ đề nghị UNESCO công nhận Bộ sưu tập ảnh EFEO là di sản tư liệu thế giới.

Thông qua quá trình này, Việt Nam không chỉ giới thiệu giá trị của một bộ sưu tập tư liệu quý, mà còn khẳng định trách nhiệm của quốc gia trong việc gìn giữ, bảo vệ và lan tỏa các giá trị tri thức nhân loại.