Ngày càng nhiều người lao động Trung Quốc tham gia vào các nền tảng kinh doanh. Ảnh: SCMP
Mô hình kinh tế việc làm ngắn hạn (gig economy) của Trung Quốc đã phát triển bùng nổ trong những năm gần đây, khi người lao động nước này có xu hướng tìm đến các công việc linh hoạt trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế chậm lại khiến cơ hội việc làm truyền thống thu hẹp, dẫn tới tình trạng hàng triệu người chuyển sang làm các công việc như giao hàng, gọi xe và các hình thức lao động linh hoạt trên nền tảng trực tuyến.
Sự bùng nổ của gig economy kéo theo nhiều vấn đề đáng lo ngại. Phần lớn người lao động không có hợp đồng dài hạn, thiếu bảo hiểm xã hội và phải đối mặt với thu nhập bấp bênh.
Ngoài ra, họ chịu áp lực lớn từ các thuật toán phân phối đơn hàng, thời gian giao việc gấp gáp và mức thưởng – phạt thường không minh bạch. Nhiều tài xế và nhân viên giao hàng phải làm việc kéo dài trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt để đảm bảo thu nhập tối thiểu.
Trước thực trạng này, chính phủ Trung Quốc đã tăng cường quản lý để bảo vệ quyền lợi người lao động tham gia các nền tảng. Kế hoạch mới gồm 12 điểm do Quốc vụ viện (Chính phủ Trung Quốc) và Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc ban hành.
Kế hoạch cam kết tăng cường bảo vệ quyền lợi cho các “nhóm việc làm mới”, tức lao động trong gig economy, trên nhiều phương diện.
Các biện pháp bao gồm đảm bảo trả lương kịp thời và công bằng, củng cố hệ thống an sinh xã hội, tăng cường bảo vệ người lao động trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, cũng như nâng cao tính minh bạch trong cách các nền tảng sử dụng thuật toán để phân bổ đơn hàng, định giá và quy định thời gian làm việc, cùng nhiều biện pháp khác.
Trung Quốc cũng đặt mục tiêu chuẩn hóa các hoạt động lao động trong nền kinh tế nền tảng vào năm 2027.
Theo số liệu chính thức, hơn 27% lực lượng lao động Trung Quốc, tương đương hơn 200 triệu người, hiện đang làm việc trên các nền tảng.
Gig economy (kinh tế “việc làm ngắn hạn”) là mô hình lao động trong đó người làm việc không ký hợp đồng dài hạn mà nhận các công việc linh hoạt, theo từng nhiệm vụ hoặc dự án cụ thể. Thay vì làm toàn thời gian cho một công ty, người lao động trong gig economy thường làm việc thông qua các nền tảng số như Grab, Uber hay Shopee (đối với giao hàng), với các công việc phổ biến như lái xe công nghệ, giao đồ ăn, freelancer thiết kế, viết nội dung…
(theo Tân Hoa Xã, SCMP, Global Times)
Nguyễn Thúc Hoàng Linh