Quy định mới của Trung Quốc nhắm trực tiếp vào tay nắm cửa điện tử
Trung Quốc đã chính thức cấm tay nắm cửa điện tử trên xe điện. Những thiết kế kiểu tay nắm cửa ẩn này đã lan rộng khắp ngành công nghiệp ô tô, đầu tiên là Tesla Model S. Tuy nhiên, độ an toàn của chúng đã bị xem xét kỹ lưỡng sau một số vụ tai nạn chết người nghiêm trọng, bao gồm cả các vụ việc trẻ em bị mắc kẹt bên trong.
Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc đã ban hành tiêu chuẩn an toàn mới liên quan đến thiết kế cửa xe, trong đó yêu cầu tất cả các cửa trên xe điện phải có tay nắm cửa cơ khí ở cả bên trong lẫn bên ngoài. Cơ chế này phải cho phép người sử dụng và lực lượng cứu hộ mở cửa ngay cả khi xe mất điện hoàn toàn sau tai nạn.
Các quy định mới của Trung Quốc khá cụ thể. Tay nắm cửa bên ngoài phải có rãnh lõm với kích thước tối thiểu 60 mm x 20 mm (2,36 inch x 0,79 inch), đảm bảo người cứu hộ có thể nắm và kéo chúng ngay cả sau khi xảy ra tai nạn. Bên trong cabin, nhà sản xuất phải dán nhãn rõ ràng các nút mở cửa với biển báo dễ nhìn chỉ dẫn cách mở cửa trong trường hợp khẩn cấp. Biển báo bên trong xe phải có kích thước tối thiểu 1 cm x 0,7 cm (khoảng 0,39 inch x 0,28 inch), và cả tay nắm cửa bên trong lẫn bên ngoài phải được lắp đặt ở vị trí dễ nhận biết.
Quy định sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, nhưng các mẫu xe đã được phê duyệt trước đó sẽ được gia hạn thời gian chuyển đổi đến ngày 1/1/2029 để điều chỉnh thiết kế phù hợp với tiêu chuẩn mới.
Vì sao tay nắm cửa ẩn bị coi là rủi ro an toàn
Quyết định siết chặt tiêu chuẩn này xuất phát từ hàng loạt vụ tai nạn nghiêm trọng xảy ra tại Trung Quốc trong những năm gần đây, trong đó nhiều xe điện sử dụng tay nắm cửa ẩn hoặc tay nắm vận hành hoàn toàn bằng điện đã không thể mở cửa sau va chạm do hệ thống điện bị hư hỏng. Điều này khiến người ngồi trong xe và lực lượng cứu hộ gặp khó khăn khi tiếp cận cabin, làm gia tăng nguy cơ thương vong.
Mặc dù tay nắm cửa ẩn giúp cải thiện tính khí động học và mang lại diện mạo hiện đại, giới chức Trung Quốc cho rằng việc phụ thuộc hoàn toàn vào điện cho một bộ phận liên quan trực tiếp đến thoát hiểm là không thể chấp nhận được. Do đó, quy định mới ưu tiên yếu tố an toàn hơn là thiết kế hoặc hiệu suất khí động học.
Tác động lớn đến các hãng xe điện và xu hướng thiết kế toàn cầu
Khoảng 60% trong số các mẫu xe điện bán chạy nhất tại Trung Quốc hiện nay đang sử dụng tay nắm cửa ẩn, bao gồm nhiều mẫu xe của Tesla cũng như các thương hiệu nội địa như Nio, Li Auto, Xpeng và Xiaomi. Việc quy định mới được áp dụng buộc các hãng xe phải thiết kế lại hệ thống cửa, kéo theo chi phí phát triển tăng lên và ảnh hưởng đến tiến độ ra mắt sản phẩm.
Một số nhà sản xuất ô tô đã nhận ra điều này. Các mẫu xe gần đây của Geely và BYD đã âm thầm quay trở lại với tay nắm cửa truyền thống. Giám đốc Thiết kế của Tesla đã bình luận cách đây vài tháng, khi lệnh cấm của Trung Quốc lần đầu tiên được đề xuất, thương hiệu này đã và đang nghiên cứu một giải pháp.
Do Trung Quốc là thị trường xe điện lớn nhất thế giới, động thái này không chỉ tác động trong phạm vi nội địa mà còn có thể định hình lại xu hướng thiết kế xe điện toàn cầu. Nhiều nhà sản xuất có khả năng sẽ lựa chọn một thiết kế tay nắm cửa cơ khí thống nhất cho nhiều thị trường nhằm tối ưu chi phí và đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn ngày càng khắt khe, từ đó khiến tay nắm cửa ẩn điện tử dần mất đi vị thế từng được xem là biểu tượng của xe điện hiện đại.
Tuy nhiên, lệnh cấm ở Trung Quốc không ảnh hưởng đến các loại xe không phải xe điện. Nói cách khác, những tay nắm cửa mà nhà nước coi là nguy hiểm vẫn có thể được sử dụng trên các loại xe khác cũng cần pin để hoạt động. Điều này đáng chú ý vì hầu hết các xe điện đều sử dụng pin 12V để vận hành các chốt và tay nắm cửa điện. Theo luật mới, xe chạy bằng xăng vẫn có thể tiếp tục sử dụng những tay nắm cửa "nguy hiểm" này.
Bằng cách đặt ra ranh giới rõ ràng với các thiết kế cửa chỉ vận hành bằng điện, Trung Quốc có thể ngăn xu hướng này lan rộng trong ngành ô tô. Với quy mô thị trường lớn, động thái này nhiều khả năng buộc các hãng xe phải điều chỉnh thiết kế trên phạm vi toàn cầu.
Nếu châu Âu hoặc Mỹ áp dụng quy định tương tự, tiêu chuẩn an toàn mới có thể được mở rộng cho mọi dòng xe chở khách, không phân biệt loại động cơ. Trên thực tế, những dấu hiệu đầu tiên đã xuất hiện khi Tesla đang đối mặt với một cuộc điều tra chính thức tại Mỹ liên quan đến hệ thống cửa, trong khi các cơ quan quản lý châu Âu cũng bắt đầu xem xét các biện pháp hạn chế đối với thiết kế cửa vận hành bằng điện.