Trung Quốc điều tra chống bán phá giá hóa chất chip từ Nhật Bản

một ngày trướcBài gốc

Bộ Thương mại Trung Quốc vừa ra quyết định bất lợi cho Nhật Bản

Động thái này không chỉ đơn thuần là một biện pháp phòng vệ thương mại kỹ thuật, mà được giới quan sát nhận định là một nước cờ chiến lược trong bối cảnh quan hệ song phương đang lao dốc không phanh. Dichlorosilane, một tiền chất hóa học đóng vai trò "mạch máu" trong quy trình lắng đọng màng mỏng để sản xuất vi mạch, giờ đây trở thành tâm điểm của cuộc tranh chấp.

Đáng chú ý, cuộc điều tra này được công bố chỉ một ngày sau khi Bắc Kinh ra lệnh cấm xuất khẩu các mặt hàng lưỡng dụng sang Nhật Bản, tạo nên một đòn "liên hoàn cước" nhắm vào chuỗi cung ứng công nghệ của Tokyo sau những phát ngôn cứng rắn của Thủ tướng Sanae Takaichi về vấn đề Đài Loan.

Cáo buộc bán phá giá và cuộc chiến giành thị phần hóa chất bán dẫn

Theo tuyên bố chính thức được đăng tải trên website của Bộ Thương mại Trung Quốc, cuộc điều tra này được kích hoạt dựa trên yêu cầu từ các nhà sản xuất Dichlorosilane nội địa. Phía nguyên đơn của Trung Quốc đưa ra các bằng chứng cho thấy trong giai đoạn từ năm 2022 đến năm 2024, lượng nhập khẩu hóa chất này từ Nhật Bản đã có xu hướng tăng tổng thể một cách bất thường.

Điều đáng nói là trong khi khối lượng nhập khẩu tăng lên, giá thành lại giảm sâu với mức giảm tích lũy lên tới 31%. Các nhà sản xuất Trung Quốc cáo buộc rằng sự chênh lệch này đã gây ra thiệt hại nghiêm trọng cho hoạt động sản xuất và kinh doanh của ngành công nghiệp địa phương, buộc chính phủ phải can thiệp để lập lại trật tự thị trường.

Dichlorosilane không phải là một hóa chất thông thường. Nó là một tiền chất (precursor chemical) cực kỳ quan trọng, được sử dụng chủ yếu trong quy trình lắng đọng màng mỏng (thin-film deposition), một bước không thể thiếu trong việc chế tạo các lớp cách điện và dẫn điện trên tấm wafer silicon. Nói cách khác, nếu không có Dichlorosilane, dây chuyền sản xuất vi mạch tích hợp (IC) sẽ bị tê liệt. Việc Trung Quốc nhắm vào loại hóa chất này cho thấy sự am hiểu sâu sắc và khả năng tác động chính xác vào các mắt xích yếu điểm trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu.

Phạm vi của cuộc điều tra bao gồm các hành vi bán phá giá bị cáo buộc diễn ra từ ngày 1.7.2024 đến ngày 30.7.2025. Đồng thời, cơ quan chức năng cũng sẽ đánh giá mức độ thiệt hại tiềm tàng đối với các nhà sản xuất trong nước trong khoảng thời gian dài hơn, từ ngày 1.1.2022 đến ngày 30.7.2025.

Một tài liệu riêng biệt do Bộ Thương mại Trung Quốc công bố đã chỉ đích danh các "ông lớn" trong ngành công nghiệp hóa chất Nhật Bản nằm trong tầm ngắm, bao gồm ba cái tên sừng sỏ: Shin-Etsu Chemical, Air Liquide Japan và Mitsubishi Chemical Group. Đây đều là những trụ cột của ngành vật liệu bán dẫn Nhật Bản và thế giới. Việc đưa các tập đoàn này vào diện điều tra là một tín hiệu cảnh báo mạnh mẽ mà Bắc Kinh gửi tới Tokyo.

Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết cuộc điều tra dự kiến sẽ kết thúc trước ngày 7.1.2027, nhưng để ngỏ khả năng gia hạn thêm 6 tháng nếu cần thiết. Thời gian điều tra kéo dài như một "thanh gươm Damocles" treo lơ lửng trên đầu các doanh nghiệp Nhật Bản, tạo ra sự bất định pháp lý và kinh doanh trong suốt gần hai năm tới. Mặc dù Bắc Kinh khẳng định sẽ tiến hành điều tra "theo đúng quy định của pháp luật và đưa ra phán quyết khách quan, công bằng", nhưng thời điểm công bố nhạy cảm khiến ít ai tin rằng đây chỉ là một vụ kiện thương mại thuần túy.

Bóng ma địa chính trị: Từ phát ngôn về Đài Loan đến lệnh cấm kép

Không thể tách rời cuộc điều tra Dichlorosilane khỏi bối cảnh địa chính trị đang nóng lên từng ngày giữa hai cường quốc châu Á. Quyết định này được đưa ra chỉ đúng một ngày sau khi Trung Quốc công bố lệnh cấm xuất khẩu các mặt hàng "lưỡng dụng" (dual-use items, các mặt hàng có thể dùng cho cả mục đích dân sự và quân sự) sang Nhật Bản. Hai động thái liên tiếp trong vòng 24 giờ cho thấy một sự phối hợp nhịp nhàng và có tính toán kỹ lưỡng từ phía Bắc Kinh nhằm gia tăng sức ép tối đa lên chính quyền Tokyo.

Căng thẳng song phương đã leo thang nghiêm trọng kể từ đầu tháng 11, khi Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đưa ra những bình luận cứng rắn về vấn đề Đài Loan.

Bắc Kinh ngay lập tức phản ứng dữ dội, gọi phát ngôn này là "khiêu khích" và vi phạm nghiêm trọng các nguyên tắc ngoại giao nền tảng giữa hai nước. Trung Quốc luôn coi Đài Loan là một phần lãnh thổ không thể tách rời và là "lằn ranh đỏ" không thể xâm phạm. Việc Nhật Bản liên kết trực tiếp an ninh quốc gia của mình với số phận của Đài Loan đã chọc giận "con rồng" châu Á.

Trong bối cảnh đó, các biện pháp kinh tế như cấm xuất khẩu hàng lưỡng dụng và điều tra chống bán phá giá hóa chất bán dẫn được xem là công cụ trả đũa phi quân sự hiệu quả nhất. Trung Quốc đang tận dụng vị thế là thị trường tiêu thụ khổng lồ và là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu để "nắn gân" Nhật Bản. Bằng cách nhắm vào Shin-Etsu hay Mitsubishi Chemical, Trung Quốc đang đánh vào niềm tự hào và lợi ích kinh tế cốt lõi của Nhật Bản, ngành công nghiệp vật liệu công nghệ cao.

Cuộc điều tra Dichlorosilane, do đó, không chỉ là câu chuyện về giá cả hay thị phần. Nó là một mặt trận mới trong cuộc chiến tranh lạnh công nghệ, nơi các dòng chảy thương mại bị vũ khí hóa để phục vụ cho các mục tiêu an ninh và chính trị. Với việc Thủ tướng Takaichi giữ vững lập trường cứng rắn và Bắc Kinh không có dấu hiệu nhượng bộ, chuỗi cung ứng bán dẫn giữa hai nền kinh tế lớn nhất châu Á dự báo sẽ còn đối mặt với nhiều sóng gió và đứt gãy trong thời gian tới. Các doanh nghiệp công nghệ, vốn đã điêu đứng vì sự gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu, giờ đây lại trở thành những con tin bất đắc dĩ trong bàn cờ địa chính trị đầy rủi ro này.

Bùi Tú

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/trung-quoc-dieu-tra-chong-ban-pha-gia-hoa-chat-chip-tu-nhat-ban-243359.html