Trung Quốc dồn lực cho công nghệ cao trong kế hoạch 5 năm

2 giờ trướcBài gốc

Trung Quốc muốn dồn lực cho công nghệ cao trong 5 năm tới

Thông qua bản dự thảo kế hoạch 5 năm lần thứ 15 được công bố vào hôm nay (5.3), chính phủ Trung Quốc đã vạch ra một lộ trình tham vọng nhằm nâng cấp toàn diện năng lực công nghiệp của mình. Sự tập trung cao độ được dồn vào việc kiểm soát các chuỗi cung ứng then chốt và phát triển các công nghệ tương lai, báo hiệu một giai đoạn cạnh tranh địa chính trị và kinh tế gay gắt chuẩn bị diễn ra trên phạm vi toàn cầu.

Nắm giữ yết hầu chuỗi cung ứng và khoáng sản chiến lược

Để bảo vệ và nâng tầm sức mạnh của các chuỗi cung ứng nội địa, dự thảo kế hoạch 5 năm nhấn mạnh việc Trung Quốc sẽ tiếp tục rót vốn đầu tư mạnh mẽ vào các lĩnh vực khai thác đất hiếm, kim loại hiếm và vật liệu siêu cứng. Bước đi này được thiết kế cẩn trọng để duy trì lợi thế cạnh tranh tuyệt đối của Bắc Kinh trong nền kinh tế toàn cầu đang đầy rẫy sự biến động.

Các khoáng sản chiến lược đã trở thành một đòn bẩy quyền lực trọng yếu cho Trung Quốc khi quốc gia này liên tục phô diễn sức mạnh trong các cuộc đàm phán thuế quan đầy căng thẳng với Tổng thống Mỹ Donald Trump. Đất hiếm chính là nguồn nguyên liệu thiết yếu để chế tạo các nam châm vĩnh cửu mang sức mạnh vượt trội, một thành phần vô hình nhưng hiện diện ở mọi ngóc ngách của nền sản xuất hiện đại, từ thiết bị điện tử dân dụng cho đến các hệ thống vũ khí quân sự tối tân.

Sự thống trị của Trung Quốc trong lĩnh vực khai thác và tinh chế đất hiếm là một thực tế khó có thể chối cãi. Quốc gia tỷ dân này đã nắm quyền kiểm soát tới 90% thị phần toàn cầu trong năm 2024. Sự độc quyền này mang lại cho Bắc Kinh quyền lực định đoạt to lớn đối với chuỗi sản xuất công nghệ cao của thế giới. Tuy nhiên, sự phụ thuộc quá mức này đã đánh thức các quốc gia đối thủ.

Theo báo cáo phân tích từ tổ chức nghiên cứu Bloomberg Intelligence, thị phần của Trung Quốc được dự báo sẽ sụt giảm xuống mức 69% vào năm 2030. Nguyên nhân xuất phát từ việc nhiều cường quốc đang gấp rút tìm cách thúc đẩy năng lực khai thác và tự chủ khoáng sản của riêng họ nhằm thoát khỏi vòng kìm kẹp rủi ro từ Bắc Kinh. Dù con số có sự suy giảm, mức 69% vẫn là một tỷ lệ áp đảo, cho thấy Trung Quốc sẽ tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt thị trường và cạnh tranh quyết liệt để bảo vệ vị thế độc tôn của mình trên mỏ vàng nguyên liệu chiến lược này.

Tham vọng vươn lên chuỗi giá trị và sức ép từ các đối tác phương Tây

Bên cạnh việc nắm giữ nguồn tài nguyên thô, Trung Quốc đang khao khát đầu tư sâu rộng hơn vào các năng lực nền tảng cấu thành nên sức mạnh công nghiệp bền vững. Mục tiêu hướng tới bao gồm việc phát triển gốm sứ tiên tiến, vòng bi siêu chính xác, phần mềm nội địa và các loại máy công cụ điều khiển kỹ thuật số cao cấp.

Đây là những thành phần cốt lõi được sử dụng rộng rãi trong các ngành công nghiệp đòi hỏi độ tinh xảo và an toàn tuyệt đối như hàng không vũ trụ và sản xuất ô tô. Dự thảo cũng nêu rõ định hướng của Bắc Kinh trong việc chinh phục một loạt các công nghệ mới nổi mang tính đột phá. Các lĩnh vực được ưu tiên phát triển bao gồm vi mạch tiên tiến, chế tạo robot, công nghệ pin lưu trữ năng lượng và đặc biệt là giao diện não-máy tính, một lĩnh vực hứa hẹn sẽ định hình lại tương lai của nhân loại.

Kế hoạch mới nhất này thực chất là sự tiếp nối và nâng cấp của một chiến lược dài hơi đã được khởi động từ hơn một thập kỷ trước. Vào năm 2015, Trung Quốc đã phát động một nỗ lực khổng lồ nhằm nâng cấp toàn diện năng lực sản xuất, quyết tâm rũ bỏ hình ảnh một công xưởng thế giới chuyên cung cấp hàng hóa giá rẻ để chuyển hướng sang các công nghệ giá trị cao thông qua siêu kế hoạch "Made in China 2025". Bản quy hoạch tổng thể đó từng là nguồn cơn gây ra những cọ xát dữ dội giữa Trung Quốc và các đối tác thương mại phương Tây.

Các quốc gia này liên tục lên tiếng phàn nàn về tình trạng dư thừa công suất do sự mở rộng quá mức của Trung Quốc gây ra, đi kèm với những khoản trợ cấp nhà nước khổng lồ làm sai lệch các nguyên tắc cạnh tranh tự do trên thị trường toàn cầu. Các nhà lãnh đạo tại Mỹ và châu Âu lo ngại rằng làn sóng hàng hóa công nghệ cao giá rẻ từ Trung Quốc sẽ nhấn chìm các ngành công nghiệp nội địa của họ, dẫn đến những biện pháp phòng vệ thương mại ngày càng cứng rắn.

Bản dự thảo kế hoạch 5 năm lần thứ 15 sẽ chính thức được quốc hội nước này đưa ra xem xét bắt đầu từ hôm nay (5.3). Giới quan sát chính trị nhận định rằng văn kiện này chắc chắn sẽ dễ dàng vượt qua các bước phê chuẩn thủ tục để chính thức được thông qua khi kỳ họp lập pháp bế mạc vào ngày 12.3 tới đây.

Quyết định này sẽ tạo ra một cú hích lớn, bơm nguồn sinh khí mới cho guồng máy công nghiệp khổng lồ của Trung Quốc. Việc thông qua kế hoạch sẽ tái khẳng định quyết tâm của Bắc Kinh trong việc tự chủ công nghệ, đồng thời thiết lập một hình thái cạnh tranh gay gắt mới trên bàn cờ địa chính trị và kinh tế thế giới trong những năm tiếp theo.

Bùi Tú

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/trung-quoc-don-luc-cho-cong-nghe-cao-trong-ke-hoach-5-nam-247110.html