Trung Quốc động đất: Hà Nội rung lắc và người dân cần ứng phó ra sao?

một giờ trướcBài gốc

Nhiều tòa nhà cao tầng tại Hà Nội bị rung lắc do động đất ở Trung Quốc

Khoảng gần 21 giờ tối ngày 18/5, hàng vạn cư dân tại các tổ hợp chung cư cao tầng dọc theo các trục đô thị lớn của Hà Nội như Nguyễn Xiển, Hoàng Mai, Cầu Giấy, Nam Từ Liêm bất ngờ trải qua một khoảnh khắc mất thăng bằng.

Nguyên nhân nhanh chóng được định vị là một trận động đất 5,2 độ Richter vừa xảy ra tại Liễu Châu, tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc, cách Hà Nội hơn 400 km về phía Bắc. Dù khoảng cách địa lý khá xa, năng lượng địa chấn giải phóng từ lòng đất vẫn kịp truyền qua hàng trăm cây số lớp đá kiến tạo, tác động trực tiếp đến nền móng của các công trình chọc trời tại thủ đô.

Sự việc không gây ra bất kỳ thiệt hại nào về người hay tài sản, nhưng tính chất "chao đảo" của một đêm dư chấn đã phơi bày những khoảng trống không nhỏ trong tâm lý ứng phó thiên tai của người dân đô thị; đồng thời đặt ra dấu hỏi lớn về năng lực kháng chấn của các khối bê tông đang ngày càng dày đặc tại các thành phố lớn.

Phần lớn người dân sống ở các tầng cao từ tầng 15 trở lên đều cảm nhận rất rõ hiện tượng chóng mặt, cơ thể bị nghiêng ngả như ngồi trên thuyền. Trong trạng thái thiếu thông tin chính thống ở những phút đầu tiên, nhiều người đã nhầm tưởng bản thân gặp vấn đề về sức khỏe như tụt huyết áp hay đột quỵ, cho đến khi chứng kiến các vật dụng treo tường dịch chuyển.

Ngay khi cảm thấy tòa nhà rung lắc thì phản xạ đầu tiên của người dân là cần tìm kiếm vị trí ẩn nấp theo nguyên tắc "nằm xuống - che chắn - bám chặt".

Dưới góc nhìn của các nhà địa chất học thuộc Trung tâm Báo tin Động đất và Cảnh báo sóng thần (Viện Các khoa học Trái đất, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam), hiện tượng rung lắc tại Hà Nội là một minh chứng điển hình cho sự lan truyền sóng địa chấn tầm xa.

Trận động đất tại Liễu Châu xảy ra ở tọa độ 24.390 độ Vĩ Bắc - 109.190 độ Kinh Đông, với chấn tiêu tương đối nông, chỉ khoảng 10 km. Chính độ sâu chấn tiêu nông này đã khiến phần lớn năng lượng không bị hấp thụ sâu trong lòng đất manti mà giải phóng thẳng lên lớp vỏ trái đất, lan truyền theo bề mặt dưới dạng sóng dẻo.

Khi các xung lực địa chấn này di chuyển đến Hà Nội, chúng gặp phải một đặc tính địa chất đặc thù: Toàn bộ vùng đô thị thủ đô được xây dựng trên nền phù sa sông Hồng mềm, xốp và có độ dày lớn. Nền đất yếu này đóng vai trò như một bộ khuếch đại tự nhiên, làm gia tăng biên độ dao động của sóng địa chấn khi nó đi qua.

Hiện tượng người ở tầng cao cảm thấy rung lắc trong khi người đi dưới mặt đất hoàn toàn không hay biết gì được giải thích bằng nguyên lý cơ học công trình. Các tòa nhà cao tầng bản chất là các con lắc ngược; khi móng tòa nhà dịch chuyển theo mặt đất do sóng địa chấn, phần đỉnh tháp sẽ dao động với biên độ lớn hơn rất nhiều do lực quán tính.

Biên độ dao động này hoàn toàn nằm trong tính toán kỹ thuật và được xếp vào danh mục tác động địa chấn cấp III hoặc cấp IV theo thang MSK-64, nghĩa là chỉ gây ra các rung động nhẹ, đồ vật đung đưa, hoàn toàn không đủ động năng để đe dọa đến độ bền vững của cấu trúc bê tông cốt thép hiện đại.

Chìa khóa để sống sót trong mọi biến động địa chất không nằm ở độ vững chãi tuyệt đối của công trình, mà nằm ở sự bình tĩnh và phản xạ lý trí của con người. Các chuyên gia địa chất thuộc Trung tâm Báo tin Động đất và Cảnh báo sóng thần khuyến cáo, ngay khi cảm nhận thấy chấn động, phản xạ đầu tiên của người dân trong nhà không phải là tháo chạy, mà là tìm kiếm vị trí ẩn nấp theo nguyên tắc "nằm xuống - che chắn - bám chặt".

Việc chui xuống gầm một chiếc bàn gỗ kiên cố hoặc đứng nép vào các góc tường chịu lực, tránh xa các hệ cửa kính, tủ gương lớn sẽ bảo vệ cơ thể khỏi đại đa số các chấn thương do vật liệu rơi rụng, nguyên nhân hàng đầu gây thương vong trong các vụ chấn động nhẹ.

Đối với những người đang tham gia giao thông hoặc ở không gian mở ngoài trời, việc nhận diện không gian an toàn lại đòi hỏi một tư duy quan sát khác.

Khu vực an toàn nhất lúc này là các bãi đất trống, công viên, quảng trường, nơi có khoảng cách an toàn với các cấu trúc nhân tạo trên cao. Việc cố gắng đỗ xe vào lề đường, tránh xa các cây cầu vượt, đường dây điện cao thế và các biển quảng cáo tấm lớn là hành động bắt buộc để tránh các kịch bản tai nạn dây chuyền.

Tuyết Nhung

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/trung-quoc-dong-dat-ha-noi-rung-lac-va-nguoi-dan-can-ung-pho-ra-sao-251877.html