Trung Quốc phản ứng gì trước việc thỏa thuận hạt nhân Nga - Mỹ hết hạn?

6 giờ trướcBài gốc

Trung Quốc tuyên bố không tham gia các cuộc thảo luận về vũ khí hạt nhân với Nga và Mỹ. (Ảnh: AFP)

“Khả năng hạt nhân của Trung Quốc ở quy mô hoàn toàn khác so với Mỹ và Nga, và Trung Quốc sẽ không tham gia các cuộc đàm phán ở giai đoạn này”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lin Jian cho biết.

“Hiệp ước này có ý nghĩa sống còn đối với việc duy trì ổn định chiến lược toàn cầu”, ông nói.

Ngay sau đó, NATO, thông qua người phát ngôn, đã kêu gọi các bên thể hiện “sự kiềm chế và tinh thần trách nhiệm”.

Hiệp ước New Start chính thức chấm dứt vào thứ Năm, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump không phản hồi đề xuất của Tổng thống Nga Vladimir Putin về việc gia hạn thêm một năm các giới hạn đối với số đầu đạn theo hiệp ước.

Thế giới bước vào một trạng thái bất định chiến lược mới, làm dấy lên lo ngại, đặc biệt trong cộng đồng những người sống sót sau các vụ ném bom nguyên tử năm 1945 tại Nhật Bản, rằng nhân loại đang tiến gần tới một cuộc xung đột hạt nhân.

Ông Terumi Tanaka, đồng Chủ tịch tổ chức Nihon Hidankyo - đại diện cho các nạn nhân sống sót ở Hiroshima và Nagasaki tháng 8/1945 - lo ngại thế giới chưa nhận thức đầy đủ mức độ nghiêm trọng của tình hình. “Tôi có cảm giác rằng trong một tương lai không xa, xung đột hạt nhân thực sự sẽ xảy ra và chúng ta sẽ tiến tới hủy diệt”, ông nói.

Những lo ngại này cũng được giới khoa học chia sẻ. Cuối tháng 1, tạp chí uy tín Bulletin of the Atomic Scientists đã cập nhật “đồng hồ ngày tận thế”, biểu tượng từ năm 1947 cho mức độ cận kề của một thảm họa toàn cầu.

Chiếc đồng hồ mang tính ẩn dụ này, được tạo ra năm 1947 trong bối cảnh mối đe dọa hạt nhân gia tăng và sự đối đầu giữa hai khối trong Chiến tranh Lạnh, hiện đã được chỉnh tới mốc 85 giây trước nửa đêm - thời khắc tượng trưng cho ngày tận thế.

Việc New Start hết hiệu lực diễn ra trong bối cảnh căng thẳng lớn giữa các cường quốc, đồng thời song song với các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran.

“Tình trạng này đánh dấu một thời điểm nghiêm trọng đối với hòa bình và an ninh quốc tế”, Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres tuyên bố, đồng thời kêu gọi Mỹ và Nga nhanh chóng “đạt được đồng thuận” về một khuôn khổ mới.

“Việc đánh mất những thành quả tích lũy suốt nhiều thập kỷ không thể xảy ra vào thời điểm tồi tệ hơn - nguy cơ sử dụng vũ khí hạt nhân đang ở mức cao nhất trong nhiều thập kỷ”, ông Guterres, người Bồ Đào Nha, nhận định.

New Start là hiệp ước kiểm soát vũ khí cuối cùng còn hiệu lực giữa Washington và Moskva. Được ký năm 2010, hiệp ước giới hạn mỗi bên ở mức 800 bệ phóng và máy bay ném bom hạng nặng, cùng 1.550 đầu đạn hạt nhân chiến lược tấn công đã triển khai, kèm theo cơ chế kiểm chứng.

Việc hiệp ước hết hiệu lực đánh dấu sự chuyển sang một trật tự hạt nhân ít ràng buộc hơn, nhất là khi các hoạt động thanh sát đã bị đình chỉ từ năm 2023, sau chiến dịch quân sự của Nga tại Ukraine một năm trước đó.

Tháng 9/2025, ông Vladimir Putin từng đề xuất với Washington gia hạn các điều khoản của hiệp ước thêm một năm. Đề xuất này được ông Donald Trump đánh giá là “một ý tưởng hay”, nhưng sau đó không có động thái tiếp theo.

Washington tạm thời án binh bất động

Ngay từ thứ Tư, Nga tuyên bố không còn “bị ràng buộc” bởi hiệp ước, xuất phát từ quan điểm rằng “các bên tham gia New Start không còn bị ràng buộc bởi bất kỳ nghĩa vụ hay tuyên bố song phương nào”.

Tuy nhiên, trong cuộc điện đàm cùng ngày với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, ông Vladimir Putin cam kết Nga sẽ hành động “một cách thận trọng và có trách nhiệm”, theo cố vấn đối ngoại của Tổng thống Nga, ông Yuri Ushakov. “Chúng tôi vẫn để ngỏ khả năng tìm kiếm các con đường đàm phán nhằm bảo đảm ổn định chiến lược”, ông nói.

Tại Washington, giới chức Mỹ tỏ ra thận trọng. Trong một cuộc họp báo, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio chỉ cho biết Tổng thống Donald Trump sẽ phát biểu sau, đồng thời nhắc lại mong muốn của Mỹ là đưa Trung Quốc vào bất kỳ cuộc thảo luận nào.

Về phần mình, Giáo hoàng Leo XIV - người hiếm khi lên tiếng về vấn đề hạt nhân và các hiệp ước liên quan - đã kêu gọi hôm thứ Tư cần “ngăn chặn một cuộc chạy đua vũ trang mới”.

Tại các thủ đô châu Âu, trách nhiệm cho thất bại này chủ yếu được quy về Moskva. Pháp, cường quốc hạt nhân duy nhất của Liên minh châu Âu, kêu gọi các nước lớn nỗ lực xây dựng một hệ thống kiểm soát vũ khí quốc tế.

Trong khi đó, ICAN (Chiến dịch quốc tế xóa bỏ vũ khí hạt nhân), tổ chức từng đoạt giải Nobel Hòa bình, đã kêu gọi Nga và Mỹ cam kết tôn trọng hiệp ước “trong thời gian đàm phán một khuôn khổ mới”.

Nh.Thạch

AFP

Nguồn PetroTimes : https://petrotimes.vn/trung-quoc-phan-ung-gi-truoc-viec-thoa-thuan-hat-nhan-nga-my-het-han-737602.html