Thặng dư kỷ lục cho thấy khả năng phục hồi của nền kinh tế Trung Quốc trước căng thẳng thuế quan gia tăng với Mỹ. Khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tăng mức thuế hàng Trung Quốc nhập khẩu vào thị trường Mỹ, trong năm qua Trung Quốc đã chuyển trọng tâm thị trường sang khu vực Đông Nam Á, Châu Phi và Mỹ Latinh để bù đắp thâm hụt từ thị trường Mỹ.
Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế lo ngại với việc Bắc Kinh đang tìm cách dựa vào nguồn thu xuất khẩu để đối phó với tình trạng suy thoái bất động sản kéo dài trong nước và nhu cầu tiêu dùng nội địa trì trệ, mức thặng dư thương mại kỷ lục này có nguy cơ làm gia tăng bất ổn cho các nền kinh tế khác trên toàn cầu về các hoạt động thương mại và tình trạng dư thừa năng lực sản xuất của Trung Quốc, cũng như sự phụ thuộc quá mức vào các sản phẩm chủ chốt của Trung Quốc.
Thặng dư thương mại cả năm của cường quốc sản xuất này đạt 1.189 tỷ đô la - một con số ngang bằng với GDP của một nền kinh tế thuộc top 20 thế giới như Ả Rập Xê Út – theo dữ liệu hải quan cho thấy hôm 14/1, lần đầu tiên vượt qua mốc 1 nghìn tỷ đô la vào tháng 11.
"Động lực tăng trưởng thương mại toàn cầu dường như không đủ, và môi trường bên ngoài đối với sự phát triển thương mại quốc tế của Trung Quốc vẫn còn khắc nghiệt và phức tạp" - ông Wang Jun - Cục trưởng Cục Hải quan Trung Quốc, cho biết tại một cuộc họp báo hôm 14/1.
Một cảng container ở Thâm Quyến, Quảng Đông, Trung Quốc - Ảnh: Reuters
Tuy nhiên, theo ông Wang "với nhiều đối tác thương mại đa dạng hơn, khả năng chống chịu rủi ro của (Trung Quốc) đã được tăng cường đáng kể. Các yếu tố cơ bản cho thương mại quốc tế của Trung Quốc vẫn vững chắc".
Kim ngạch xuất khẩu từ nền kinh tế lớn thứ hai thế giới tăng 6,6% về giá trị so với cùng kỳ năm ngoái trong tháng 12, so với mức tăng 5,9% trong tháng 11. Các nhà kinh tế được hãng tin Reuters khảo sát đã dự đoán mức tăng 3,0%. Nhập khẩu tăng 5,7%, sau khi tăng 1,9% vào tháng trước và cũng vượt dự báo tăng 0,9%.
"Tăng trưởng xuất khẩu mạnh mẽ giúp giảm thiểu sự suy yếu của nhu cầu nội địa," - Zhiwei Zhang, nhà kinh tế trưởng tại Pinpoint Asset Management cho biết.
Thặng dư thương mại hàng tháng của nền kinh tế khổng lồ châu Á này đã vượt quá 100 tỷ USD bảy lần trong năm ngoái, một phần nhờ đồng nhân dân tệ suy yếu, tăng từ chỉ một lần vào năm 2024, cho thấy các hành động của Tổng thống Mỹ Donald Trump hầu như không ảnh hưởng đến hoạt động thương mại rộng lớn hơn của Trung Quốc với thế giới bên ngoài ngay cả khi ông đã hạn chế các lô hàng hướng đến Mỹ.
Xuất khẩu sang Mỹ giảm 20% tính theo đô la Mỹ trong năm 2025, trong khi nhập khẩu từ nền kinh tế hàng đầu thế giới giảm 14,6%. Các nhà máy Trung Quốc đã thâm nhập được vào các thị trường khác, với xuất khẩu sang châu Phi tăng 25,8% và sang khối ASEAN tăng 13,4%. Các lô hàng hướng đến EU tăng 8,4%.
Hôm 13/1, ông Trump nói ông tin rằng Trung Quốc có thể mở cửa thị trường cho hàng hóa Mỹ, sau khi một ngày trước đó đe dọa áp thuế 25% đối với các nước giao dịch với Iran.
Các nhà kinh tế dự đoán Trung Quốc sẽ tiếp tục giành thị phần toàn cầu trong năm nay, nhờ các công ty Trung Quốc đã thiết lập các trung tâm sản xuất ở nước ngoài, cung cấp quyền tiếp cận thuế quan thấp hơn vào Mỹ và Liên minh châu Âu, cũng như nhu cầu mạnh mẽ đối với mặt hàng chip cấp thấp và các thiết bị điện tử khác.
Anh Duy