Trung Quốc trên hành trình trở thành 'cường quốc dược phẩm'

3 giờ trướcBài gốc

Trung Quốc đang nổi lên như một trung tâm đổi mới dược phẩm, với tỷ lệ phân tử mới vào thử nghiệm tăng mạnh và nhiều thương vụ cấp phép tỷ USD. Ảnh: CNA

Lợi thế về quy mô và tốc độ

Vài năm trước, nhắc đến Trung Quốc trong lĩnh vực dược phẩm, nhiều người vẫn nghĩ đến vai trò sản xuất thuốc generic giá rẻ. Song, bức tranh hiện nay đã khác.

Theo Goldman Sachs Research, 46% các phân tử thuốc mới bước vào thử nghiệm lâm sàng toàn cầu trong nửa đầu năm 2025 có nguồn gốc từ các công ty dược sinh học Trung Quốc. Con số này phản ánh sự dịch chuyển đáng chú ý của hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), vốn lâu nay tập trung chủ yếu ở Mỹ và châu Âu.

Tại Thượng Hải, khu Trương Giang được ví như “Pharma Valley” (Thung lũng dược phẩm), nơi tập trung dày đặc các doanh nghiệp công nghệ sinh học, phòng thí nghiệm, trung tâm thử nghiệm lâm sàng và quỹ đầu tư chuyên ngành. Hệ sinh thái này giúp rút ngắn khoảng cách từ ý tưởng trong phòng thí nghiệm đến thử nghiệm trên người.

Một trong những yếu tố quan trọng giúp Trung Quốc bứt tốc chính là quy mô thị trường nội địa. Theo CNA, với dân số lớn và hệ thống bệnh viện trải rộng, việc tuyển bệnh nhân cho thử nghiệm lâm sàng diễn ra nhanh hơn so với nhiều quốc gia khác. Trong phát triển thuốc, tốc độ tuyển đủ bệnh nhân có thể rút ngắn đáng kể thời gian nghiên cứu.

Chi phí cũng là một lợi thế. Phát triển một loại thuốc mới thường mất 10 - 20 năm, tiêu tốn 1,5 - 2 tỷ USD và đi kèm tỷ lệ rủi ro cao. So với các thị trường phát triển, chi phí thử nghiệm và vận hành tại Trung Quốc thường thấp hơn, giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn trong giai đoạn đầu vốn tốn kém và chưa tạo ra doanh thu.

Nhờ vậy, nhiều tập đoàn dược quốc tế đã ký các thỏa thuận hợp tác hoặc cấp phép với doanh nghiệp Trung Quốc để đưa thuốc ra thị trường toàn cầu. Theo dữ liệu ngành, giá trị các thương vụ cấp phép trong lĩnh vực điều trị ung thư từ Trung Quốc đạt khoảng 30 tỷ USD trong năm 2024. Năm 2025, số lượng và tổng giá trị các thỏa thuận tiếp tục tăng mạnh.

Chiến lược “cấp phép ra ngoài”

Thay vì tự mình triển khai toàn bộ quy trình thương mại hóa tại nước ngoài vốn đòi hỏi mạng lưới phân phối, marketing và tuân thủ quy định phức tạp, nhiều công ty Trung Quốc lựa chọn chiến lược cấp phép (out-licensing). Mô hình này giúp họ nhận khoản thanh toán ban đầu cùng các khoản phí theo từng mốc phát triển, qua đó tái đầu tư cho R&D.

Lựa chọn này cũng gắn với thực tế thị trường nội địa. Trung Quốc áp dụng cơ chế đấu thầu tập trung nhằm kiểm soát giá thuốc, giúp người dân tiếp cận dược phẩm với chi phí hợp lý song lại thu hẹp biên lợi nhuận của doanh nghiệp. Vì vậy, thị trường quốc tế trở thành nguồn bổ sung quan trọng để duy trì vòng quay đầu tư nghiên cứu.

Bên trong một cơ sở y tế ở Trung Quốc. Ảnh: CNA

“Trái ngọt” của đầu tư dài hạn

Sự trỗi dậy hiện nay không phải kết quả của một giai đoạn bùng nổ ngắn hạn. Theo CNA, khoảng một thập kỷ trước, dòng vốn từ các quỹ đầu tư trong và ngoài nước đã bắt đầu chảy mạnh vào lĩnh vực công nghệ sinh học tại Trung Quốc. Nhiều doanh nghiệp thành lập trong giai đoạn đó nay bước vào chu kỳ có sản phẩm thử nghiệm hoặc ký kết hợp tác xuyên biên giới.

Xây dựng đội ngũ nghiên cứu đạt chuẩn quốc tế, phát triển cơ sở hạ tầng phòng thí nghiệm hiện đại và thiết lập quy trình quản trị đáp ứng yêu cầu toàn cầu là quá trình cần thời gian. Khi những yếu tố này hội tụ, kết quả bắt đầu thể hiện qua số lượng phân tử mới và giá trị các thỏa thuận hợp tác.

Bên cạnh nguồn lực truyền thống, trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành công cụ tăng tốc. Phát triển thuốc là quá trình xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ, từ cấu trúc sinh học phân tử đến hồ sơ thử nghiệm lâm sàng.

AI giúp sàng lọc mục tiêu điều trị, phân tích dữ liệu thí nghiệm và hỗ trợ chuẩn bị hồ sơ kỹ thuật khi nộp tại nhiều thị trường. Trong ngành dược, ra mắt sản phẩm sớm hơn 1- 2 năm có thể tạo ra lợi thế thương mại lớn do thời hạn bảo hộ bằng sáng chế hữu hạn.

Hành trình hướng tới vị thế cường quốc dược phẩm chắc chắn không bằng phẳng, khi các tiêu chuẩn toàn cầu ngày càng khắt khe và cạnh tranh quốc tế ngày càng sâu rộng. Tuy vậy, những bước tiến đạt được cho thấy Trung Quốc đang đi xa hơn vai trò “công xưởng của thế giới”, từng bước tham gia vào những khâu có giá trị cao nhất của chuỗi cung ứng: nghiên cứu, phát triển và định hình đổi mới y sinh trên quy mô toàn cầu.

THƯ LÊ

Nguồn Đà Nẵng : https://baodanang.vn/trung-quoc-tren-hanh-trinh-tro-thanh-cuong-quoc-duoc-pham-3326155.html