Theo một báo cáo chính thức của Trung Quốc được công bố hôm 8/1, Nhật Bản “có thể đã bí mật sản xuất plutonium cấp độ vũ khí” và “sở hữu đầy đủ năng lực công nghệ cũng như kinh tế để đạt được vũ khí hạt nhân trong thời gian rất ngắn”.
Báo cáo đánh giá mối đe dọa hạt nhân từ Nhật Bản đã dẫn lại thông điệp trực tiếp của cựu Tổng thống Mỹ Joe Biden gửi tới Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, trong đó ông Biden cho rằng Nhật Bản có khả năng sở hữu vũ khí hạt nhân “gần như chỉ sau một đêm”.
Ông Joe Biden lần đầu tiết lộ thông tin này trong một cuộc phỏng vấn với Đài Phát thanh Công cộng Mỹ PBS vào tháng 6/2016.
“Điều gì sẽ xảy ra nếu Nhật Bản, quốc gia có thể trở thành cường quốc hạt nhân vào ngày mai? Họ có năng lực để làm điều đó gần như chỉ trong một đêm”, ông Biden nói khi hồi tưởng lại một cuộc trao đổi với ông Tập Cận Bình, dù không nêu rõ thời điểm diễn ra cuộc trò chuyện.
Mặc dù một số cơ quan truyền thông nhà nước Trung Quốc từng đưa tin về cuộc phỏng vấn này, giới chức Trung Quốc khi đó không đưa ra phản hồi công khai nào đối với phát biểu của ông Biden.
Hôm thứ Năm, báo cáo dài 30 trang mang tựa đề “Tham vọng hạt nhân của các lực lượng cánh hữu Nhật Bản: Mối đe dọa nghiêm trọng đối với hòa bình thế giới” đã được công bố tại Bắc Kinh. Tài liệu này kêu gọi cộng đồng quốc tế “thực hiện các biện pháp cụ thể và mạnh mẽ” để ngăn chặn sự leo thang trong tham vọng hạt nhân của Nhật Bản.
Báo cáo được công bố trong bối cảnh quan hệ Trung – Nhật đang ở mức thấp nhất trong nhiều năm. Tháng trước, một quan chức cấp cao Nhật Bản nói với truyền thông trong nước rằng ông tin Nhật Bản nên sở hữu vũ khí hạt nhân, dù Tokyo sau đó phủ nhận phát biểu này phản ánh lập trường chính thức của chính phủ.
Báo cáo do Hiệp hội Kiểm soát và Giải trừ Vũ khí Trung Quốc (CACDA) phối hợp với Viện Nghiên cứu Hoạch định Chiến lược Hạt nhân – một tổ chức nghiên cứu trực thuộc Tập đoàn Hạt nhân Quốc gia Trung Quốc – cùng biên soạn.
Tài liệu cho rằng Nhật Bản đã bí mật theo đuổi nghiên cứu và phát triển vũ khí hạt nhân ngay từ thời Thế chiến II. “Kể từ đó, Nhật Bản đã xây dựng một hệ thống chu trình nhiên liệu hạt nhân hoàn chỉnh và sở hữu năng lực công nghiệp hạt nhân mạnh mẽ”, báo cáo nêu rõ.
Các tác giả đặc biệt nhấn mạnh năng lực sản xuất plutonium của Nhật Bản, loại vật liệu then chốt để chế tạo bom hạt nhân.
Theo báo cáo, Nhật Bản là quốc gia duy nhất không sở hữu vũ khí hạt nhân theo Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) nhưng lại có công nghệ tái xử lý nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng và khả năng tách plutonium cấp độ vũ khí.
“Dựa trên thông tin công khai từ Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Nhật Bản, Nhật Bản đã tái xử lý nhiên liệu đã qua sử dụng từ lò phản ứng nhanh thử nghiệm Joyo vào năm 1984 để thu hồi plutonium. Thiết kế lõi ban đầu của lò phản ứng này bao gồm một vùng sinh sản, và từ khi vận hành năm 1978 cho đến khi thiết kế lõi được thay đổi vào năm 1994, về mặt kỹ thuật, nó có tiềm năng sản xuất plutonium cấp độ vũ khí”, báo cáo viết.
Báo cáo cũng dẫn lại một nghiên cứu của tổ chức Greenpeace năm 1994, trong đó các chuyên gia Mỹ phân tích rằng Nhật Bản nhiều khả năng đã sử dụng lò phản ứng nhanh thử nghiệm Joyo để sản xuất khoảng 40 kg plutonium cấp độ vũ khí trước khi thiết kế lõi được điều chỉnh.
Ngoài ra, báo cáo cho biết Nhật Bản đã tích trữ lượng plutonium vượt xa nhu cầu cho điện hạt nhân dân sự, tạo ra “sự mất cân đối kéo dài và nghiêm trọng” giữa cung và cầu các vật liệu hạt nhân nhạy cảm.
Báo cáo cũng đánh giá rằng Nhật Bản duy trì các nền tảng tác chiến có khả năng mang vũ khí hạt nhân và sở hữu nền tảng công nghệ để phát triển tàu ngầm cũng như tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân.
Trong nhiều thập kỷ, Nhật Bản tuân thủ ba nguyên tắc phi hạt nhân – không sở hữu, không sản xuất và không cho phép đưa vũ khí hạt nhân vào lãnh thổ – đồng thời dựa vào Mỹ cho cơ chế răn đe mở rộng. Nhật Bản cũng là bên ký kết NPT, theo đó các quốc gia không có vũ khí hạt nhân cam kết từ bỏ việc phát triển hoặc sở hữu loại vũ khí này.
Tại sự kiện ra mắt báo cáo, ông Dai Huaicheng, Tổng Thư ký CACDA, cho biết “trong một thời gian, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đã ám chỉ khả năng sửa đổi ba nguyên tắc phi hạt nhân, thậm chí một số quan chức cấp cao Nhật Bản còn công khai tuyên bố rằng Nhật Bản nên sở hữu vũ khí hạt nhân”.
Theo ông Dai, những phát biểu như vậy cho thấy tham vọng của Nhật Bản “thoát khỏi các ràng buộc của trật tự quốc tế và đẩy nhanh quá trình phục hồi chủ nghĩa quân phiệt cũng như tái vũ trang”.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh hôm thứ Năm nói rằng báo cáo đã phơi bày ý đồ của các lực lượng cánh hữu Nhật Bản trong việc sở hữu vũ khí hạt nhân. Bà cho biết báo cáo liệt kê “những sự thật đáng báo động” về việc Nhật Bản trong thời gian dài bí mật tiến hành nghiên cứu vũ khí hạt nhân và tích trữ lượng lớn vật liệu hạt nhân nhạy cảm.
Một số chuyên gia hạt nhân Trung Quốc ước tính rằng Nhật Bản không chỉ có động cơ chính trị mà còn có đủ năng lực kỹ thuật để phát triển vũ khí hạt nhân trong vòng chưa đầy ba năm.
Một chuyên gia tại miền tây Trung Quốc, đề nghị giấu tên do tính nhạy cảm của vấn đề, cho biết có những suy đoán rằng Nhật Bản “đã sở hữu sẵn 2 quả bom hạt nhân”.
“Nếu họ dám theo đuổi vũ khí hạt nhân, con số đó có thể tăng lên 3 hoặc 4. Và ngày nay, sức công phá của chỉ một vũ khí hạt nhân chiến thuật đã gấp 10 lần hai quả bom mà họ từng hứng chịu”, chuyên gia này nói, ám chỉ hai vụ ném bom Hiroshima và Nagasaki trong Thế chiến II.
Hôm thứ Ba, Bộ Thương mại Trung Quốc thông báo cấm xuất khẩu các sản phẩm “lưỡng dụng” cho các bên sử dụng cuối có liên quan đến quân đội Nhật Bản. Theo đó, các mặt hàng có cả mục đích dân sự lẫn quân sự, nếu có thể “góp phần tăng cường năng lực quân sự của Nhật Bản”, đều bị cấm xuất khẩu.
Một chuyên gia hạt nhân tại Bắc Kinh, không được phép phát biểu với truyền thông và cũng yêu cầu giấu tên, nhận định hôm 9/1: “Chính phủ đã nhận thức rõ tính cấp bách của tình hình. Nếu chúng ta không hành động ngay bây giờ, Nhật Bản sẽ trở thành quốc gia hạt nhân”.
Theo SCMP
Huyền Chi