Trung Quốc vào cuộc hòa giải, châu Âu tăng áp lực với Mỹ về cuộc chiến với Iran

3 giờ trướcBài gốc

Trước tình hình cuộc chiến giữa Mỹ-Israel và Iran, vốn đã kéo dài sang tuần thứ năm mà chưa có dấu hiệu kết thúc, Trung Quốc đã bắt đầu can dự thông qua sáng kiến 5 điểm giữa nước này với Pakistan nhằm kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức. Trong khi đó, sự dai dẳng của cuộc chiến càng khoét sâu thêm rạn nứt giữa Mỹ với các đồng minh châu Âu.

Sáng kiến chung 5 điểm giữa Trung Quốc và Pakistan

Trong cuộc hội đàm giữa Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị và Phó Thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Pakistan Mohammad Ishaq Dar tại Bắc Kinh hôm 31-3, Trung Quốc và Pakistan đã đưa ra sáng kiến 5 điểm về việc khôi phục hòa bình và ổn định ở khu vực Vịnh Ba Tư và Trung Đông.

Theo Tân Hoa Xã, đề xuất này bao gồm việc chấm dứt ngay lập tức các hành động thù địch, khởi động các cuộc đàm phán hòa bình càng sớm càng tốt, đảm bảo an toàn cho các mục tiêu phi quân sự, đảm bảo an toàn hàng hải, đặc biệt là Eo biển Hormuz, và bảo vệ tính ưu việt của Hiến chương Liên Hợp Quốc.

Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị (phải) bắt tay với người đồng cấp Pakistan Ishaq Dar tại thủ đô Bắc Kinh ngày 31-3. Ảnh: TÂN HOA XÃ

Sáng kiến 5 điểm là kết quả của chuỗi hoạt động ngoại giao liên tục của Pakistan trong vai trò trung gian hòa giải giữa Mỹ và Iran. Cuối tuần qua, Islamabad đã tổ chức cuộc họp bốn bên với sự tham dự của các ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập và Saudi Arabia nhằm thúc đẩy Mỹ và Iran tiến tới đàm phán.

Nỗ lực này được sự ủng hộ nhất quán từ phía Bắc Kinh. Trong cuộc điện đàm ngày 27-3, ông Vương đã nói với ông Dar rằng Bắc Kinh đánh giá cao những “nỗ lực không ngừng nghỉ của Islamabad trong việc xoa dịu tình hình”. Lập trường này được người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh nhắc lại rằng Bắc Kinh “khen ngợi và ủng hộ nỗ lực hòa giải của Pakistan nhằm giảm leo thang căng thẳng và sẵn sàng tăng cường liên lạc và phối hợp với Pakistan và các nước khác để cùng nhau nỗ lực vì một lệnh ngừng bắn và hòa bình trong khu vực”.

Nhận định về sáng kiến chung 5 điểm, chuyên gia Lý Thủ Hân tại Viện Nghiên cứu Quốc tế Trung Quốc nhận định rằng nỗ lực hòa giải của Trung Quốc và Pakistan càng trở nên quan trọng hơn trong bối cảnh xung đột ở Trung Đông. Ông Lý mô tả sáng kiến 5 điểm là cân bằng và toàn diện, cho rằng nó xem xét đến những mối quan ngại cấp bách nhất của tất cả các bên ở giai đoạn này và giúp tạo điều kiện cho một giải pháp chính trị, tờ China Daily đưa tin.

Trong khi đó, ông Chu Vĩnh Bảo - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Afghanistan thuộc ĐH Lan Châu - nói với tờ Toàn cầu Thời báo rằng sáng kiến 5 điểm nhấn mạnh tính chất đặc biệt của quan hệ Trung Quốc-Pakistan và mức độ tương đồng cao trong lập trường của hai nước. Các đề xuất cũng thể hiện trách nhiệm của Trung Quốc trong việc duy trì hòa bình khu vực và toàn cầu. Đặc biệt, lời kêu gọi đảm bảo an toàn cho các tàu dân sự đi qua Eo biển Hormuz phù hợp với lợi ích của đại đa số các quốc gia và khả thi trên thực tế, ông Chu nhận định.

Theo kênh Al Jazeera, trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump có những phát ngôn khó đoán giữa việc thúc đẩy ngoại giao và đe dọa leo thang quân sự, và Tehran vẫn không tin tưởng vào ý định của Washington, chuyến đi của Ngoại trưởng Pakistan sẽ phụ thuộc vào câu trả lời cho một câu hỏi duy nhất: Liệu Islamabad có thể thuyết phục Bắc Kinh vượt qua những tuyên bố suông để đảm nhận một vai trò quan trọng hơn trong các nỗ lực hòa giải đang diễn ra hay không?

Loạt nước NATO cấm không phận, cấm căn cứ với máy bay Mỹ

Ở diễn biến khác, một số đồng minh thân cận nhất của Mỹ ở châu Âu đã hạn chế quyền tiếp cận không phận hoặc các căn cứ quân sự của Mỹ trên lãnh thổ của các nước này, theo tờ Newsweek.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: WHITE HOUSE

Ngày 31-3, Tổng thống Mỹ Donald Trump cáo buộc Pháp ngăn chặn máy bay Mỹ chở hàng quân sự đi qua không phận để tới Israel, nói rằng “Mỹ sẽ ghi nhớ điều này”. Đáp lại, Văn phòng tổng thống Pháp cho biết họ “bất ngờ” trước phát ngôn của ông Trump, nói rằng quyết định của Pháp phù hợp với chính sách của nước này kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu. Một nhà ngoại giao phương Tây và hai nguồn tin quen thuộc với vấn đề này trước đó đã nói với hãng tin Reuters rằng việc từ chối, xảy ra vào cuối tuần qua, là lần đầu tiên Pháp làm điều này kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu vào ngày 28-2.

Bộ Quốc phòng Israel cũng cáo buộc Pháp cản trở việc chuyển giao vũ khí cho Israel. Bộ này cho biết lệnh cấm của Pháp được áp đặt bất chấp sự phối hợp và đảm bảo trước đó rằng số vũ khí này chỉ nhằm mục đích sử dụng chống lại Iran, đồng thời nhấn mạnh rằng nỗ lực này rất quan trọng đối với an ninh châu Âu. Bên cạnh đó, Bộ Quốc phòng Israel tuyên bố Israel sẽ cắt đứt mọi hoạt động mua sắm quốc phòng từ Pháp và sẽ không có bất kỳ sự hợp tác mới nào với quân đội Pháp.

Tương tự, tuần trước, Ý đã từ chối cho phép máy bay quân sự của Mỹ hạ cánh xuống căn cứ không quân Sigonella ở đảo Sicily trước khi bay đến Trung Đông, các nguồn tin nói với Reuters. Bộ trưởng Quốc phòng Ý Guido Crosetto sau đó đã phủ nhận bất kỳ sự rạn nứt nào với Washington hoặc bất kỳ sự thay đổi nào trong chính sách. Ông Crosetto đăng một thông điệp trên mạng xã hội X nói rằng các căn cứ không quân của Mỹ vẫn hoạt động, nhưng Washington cần sự cho phép đặc biệt cho các mục đích sử dụng nằm ngoài các thỏa thuận hiện có.

Trong khi đó, Tây Ban Nha bảo vệ quyết định đóng cửa hoàn toàn không phận đối với máy bay Mỹ tham gia các cuộc tấn công vào Iran, và phong tỏa quyền tiếp cận của Mỹ đối với hai căn cứ lớn ở phía nam nước này. Bộ trưởng Quốc phòng Margarita Robles cho biết Tây Ban Nha sẽ chỉ cho phép sử dụng các căn cứ của mình cho mục đích phòng thủ tập thể của các đồng minh NATO.

Anh đã buộc phải bật đèn xanh cho lực lượng Mỹ sử dụng các căn cứ của Anh để tiến hành các chiến dịch nhắm vào Iran hồi đầu tháng này sau khi khẳng định rằng nhân viên Mỹ chỉ được phép sử dụng các cơ sở này cho mục đích phòng thủ.

Ba Lan cho biết họ không có kế hoạch di dời các hệ thống tên lửa Patriot của mình sau khi có báo cáo cho rằng Mỹ đề nghị Warsaw xem xét việc gửi một hệ thống như vậy để hỗ trợ ở Trung Đông.

Những diễn biến trên cho thấy cuộc xung đột ở Trung Đông đang làm sâu sắc thêm sự chia rẽ xuyên Đại Tây Dương vốn đã chịu nhiều áp lực sau nỗ lực của ông Trump nhằm sáp nhập Greenland hồi đầu năm nay, theo tờ Politico. Theo một nhà ngoại giao cấp cao của NATO, việc đóng cửa không phận và sự phản đối rộng rãi hơn đối với cuộc chiến của ông Trump vẫn chưa được thảo luận chính thức trong nội bộ NATO. Tuy nhiên, nhà ngoại giao này cho biết “rõ ràng là có những quan điểm khác nhau về vấn đề này”, đồng thời thừa nhận đây là “thời điểm khó khăn đối với quan hệ xuyên Đại Tây Dương”.

Theo quan chức quốc phòng cấp cao châu Âu, cốt lõi của sự khước từ ở châu Âu là việc thiếu tham vấn với các đồng minh trước khi Mỹ phát động chiến sự ở Iran, sự mơ hồ về mục tiêu chiến tranh của Mỹ, và những yêu cầu của ông Trump xen lẫn với sự giận dữ và những lời chỉ trích của tổng thống Mỹ đối với các đồng minh.

Ông Sven Biscop - giáo sư khoa học chính trị và nhà phân tích quốc phòng cấp cao tại Viện Egmont (Bỉ) - cho biết lập trường cứng rắn hơn phản ánh quan điểm của châu Âu rằng cuộc chiến với Iran là một “sai lầm chiến lược” và thực tế là “chiến lược của Mỹ đang ngày càng trở nên… không rõ ràng”.

Ngoại trưởng Iran: Tehran đã chuẩn bị cho “ít nhất sáu tháng” chiến tranh

Ngoại trưởng Iran - ông Abbas Araghchi cho biết Tehran đã chuẩn bị cho “ít nhất sáu tháng” chiến tranh, trong khi ông Trump khẳng định chiến tranh có thể kết thúc trong vòng hai đến ba tuần, theo kênh Al Jazeera.

“Chúng tôi không đặt ra bất kỳ thời hạn nào cho việc tự vệ. Chúng tôi sẽ bảo vệ đất nước và người dân của mình đến mức cần thiết và bằng mọi cách cần thiết. Không quan trọng kẻ thù của chúng tôi đặt ra thời hạn nào cho chính họ. Tuy nhiên, khuyến nghị của chúng tôi là họ nên chấm dứt hoàn toàn và vĩnh viễn cuộc chiến này trước khi phải chịu thêm thiệt hại” - ông Araghchi nói, nhấn mạnh rằng việc chấm dứt chiến tranh phải bao gồm hòa bình trên toàn khu vực.

Ông Araghchi cũng cho biết Tehran hiện không đàm phán trực tiếp với Washington. Tuy nhiên, ông Araghchi cho biết ông đã nhận được tin nhắn từ đặc phái viên của Mỹ tại Trung Đông Steve Witkoff và rằng Mỹ và Iran đã liên lạc gián tiếp thông qua các trung gian.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói với đài Fox News rằng “đang có những thông điệp được trao đổi” với Iran và rằng “có khả năng sẽ có một cuộc gặp trực tiếp vào một thời điểm nào đó”.

Ông Araghchi cho biết Iran chưa phản hồi đề xuất 15 điểm của Mỹ, trái ngược với tuyên bố của ông Trump cuối tuần qua rằng Tehran đã đồng ý với “hầu hết” các yêu cầu mà Mỹ đưa ra để chấm dứt chiến tranh.

THẾ VINH

Nguồn PLO : https://plo.vn/trung-quoc-vao-cuoc-hoa-giai-chau-au-tang-ap-luc-voi-my-ve-cuoc-chien-voi-iran-post902098.html