Trước, trong hay sau bữa ăn: Nên uống thuốc kháng sinh vào thời điểm nào là tốt nhất?

3 giờ trướcBài gốc

1. Tại sao thời điểm uống thuốc lại quan trọng?

Khi chúng ta uống thuốc, sự hiện diện của thức ăn trong dạ dày và ruột có thể ảnh hưởng đến quá trình hấp thụ dược chất vào máu. Đây được gọi là tương tác giữa thuốc và thức ăn.

Làm giảm hấp thụ:Một số hoạt chất kháng sinh dễ bị thức ăn làm giảm hấp thụ hoặc bị dịch vị dạ dày phân hủy khi dạ dày đang tiêu hóa thức ăn, khiến nồng độ thuốc trong máu không đủ để diệt khuẩn.

Tăng khả năng dung nạp:Ngược lại, có những loại thuốc gây kích ứng dạ dày mạnh (gây buồn nôn, đau bụng). Việc uống cùng thức ăn giúp bảo vệ niêm mạc dạ dày và giảm các tác dụng phụ này.

Duy trì nồng độ ổn định: Kháng sinh hoạt động tốt nhất khi duy trì được nồng độ ổn định trong máu. Việc uống thuốc đúng khoảng cách thời gian giúp vi khuẩn không có cơ hội biến đổi để kháng thuốc.

Hiệu quả của thuốc kháng sinh phụ thuộc rất lớn vào cách thức và thời điểm chúng ta sử dụng.

2. Các nhóm kháng sinh và thời điểm sử dụng tối ưu

Tùy vào tính chất hóa học và dạng bào chế, mỗi nhóm kháng sinh sẽ có quy tắc về thời điểm uống khác nhau:

2.1 Nhóm thuốc nên uống khi dạ dày trống (xa bữa ăn)

Thông thường, thời điểm này được tính là 1 giờ trước khi ăn hoặc 2 giờ sau khi ăn. Lúc này dạ dày rỗng giúp thuốc đi qua nhanh chóng và hấp thụ tối đa:

Nhóm penicillin: Bao gồm penicillin V, ampicillin.. các thuốc này dễ bị thức ăn làm giảm hấp thụ.
Nhóm cephalosporin thế hệ cũ: Đa số các thuốc nhóm này hoạt động tốt nhất khi không có thức ăn cản trở.
Nhóm macrolid (như erythromycin, roxithromycin): Thức ăn làm chậm quá trình hấp thụ, vì vậy nên uống trước bữa ăn 1 giờ.
Nhóm tetracycline: Đặc biệt nhạy cảm với canxi, việc uống gần bữa ăn có sữa hoặc sản phẩm từ sữa sẽ làm thuốc bị mất tác dụng.

2.2 Nhóm thuốc nên uống trong hoặc ngay sau bữa ăn

Những thuốc này thường ít bị ảnh hưởng bởi thức ăn hoặc cần thức ăn để giảm kích ứng đường tiêu hóa:

Nhóm quinolon và nitroimidazole: Các thuốc này hầu như không bị giảm khả năng hấp thụ bởi thực phẩm, uống ngay sau ăn giúp giảm cảm giác khó chịu ở bụng.
Amoxicillin/clavulanate: Việc uống vào đầu bữa ăn giúp thuốc hấp thụ tốt nhất và giảm thiểu các rối loạn tiêu hóa như tiêu chảy hoặc buồn nôn.
Nitrofurantoin: Một trường hợp đặc biệt khi sự có mặt của thức ăn giúp tăng hiệu quả hấp thụ của thuốc lên đáng kể (khoảng 40%).

Không nên uống kháng sinh bằng nước cam, nước bưởi hoặc nước ngọt có gas...

3. Những lưu ý quan trọng

Bên cạnh thời điểm uống thuốc, người bệnh cần tuân thủ các nguyên tắc sau:

- Đảm bảo khoảng cách giữa các liều: Nếu bác sĩ chỉ định uống 2 lần/ngày, hãy chia đều mỗi 12 giờ; nếu là 3 lần/ngày, hãy uống cách nhau mỗi 8 giờ. Việc dồn thuốc vào các bữa ăn sáng - trưa - tối đôi khi tạo ra khoảng trống quá dài vào ban đêm, khiến vi khuẩn có cơ hội phát triển trở lại.

- Uống với nhiều nước: Một cốc nước đầy (khoảng 200ml) giúp đưa thuốc xuống dạ dày nhanh hơn và giảm nguy cơ kích ứng thực quản.

- Tránh các loại đồ uống gây tương tác: Không nên uống kháng sinh bằng nước cam, nước bưởi hoặc nước ngọt có gas vì tính axit cao có thể làm hỏng cấu trúc thuốc. Đặc biệt, tuyệt đối không dùng rượu bia vì có thể gây phản ứng nguy hiểm (như đỏ mặt, tim đập nhanh, nôn mửa) với một số loại kháng sinh như metronidazole.

- Sản phẩm từ sữa và thực phẩm bổ sung: Nên uống kháng sinh cách các sản phẩm chứa canxi, sắt hoặc thuốc kháng axit dạ dày ít nhất 2 giờ.

Trước khi sử dụng, hãy luôn đọc kỹ tờ hướng dẫn sử dụng đi kèm hoặc hỏi trực tiếp dược sĩ: "Thuốc này nên uống lúc đói hay lúc no?". Sự cẩn trọng này sẽ giúp bạn mau chóng hồi phục và bảo vệ hệ tiêu hóa của chính mình.

Thời điểm uống thuốc kháng sinh không đơn thuần là thói quen sinh hoạt mà là một phần của phác đồ điều trị. Việc uống sai thời điểm có thể khiến thuốc mất tác dụng, dẫn đến tình trạng kháng kháng sinh nguy hiểm cho bản thân và cộng đồng.

DS. Lê Thanh Hòa

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/truoc-trong-hay-sau-bua-an-nen-uong-thuoc-khang-sinh-vao-thoi-diem-nao-la-tot-nhat-169260204194903221.htm