TS. Mạc Quốc Anh: Văn hóa công vụ trở thành 'hạ tầng mềm' hỗ trợ doanh nghiệp phát triển

3 giờ trướcBài gốc

Bộ Công Thương ban hành Quyết định số 103/QĐ-BCT về thành lập Ban Chỉ đạo phát triển văn hóa công vụ đang nhận được sự quan tâm lớn từ cộng đồng doanh nghiệp. Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, TS. Mạc Quốc Anh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội (HANOISME) cho rằng, đây không chỉ là bước kiện toàn tổ chức bộ máy mà còn thể hiện tư duy quản trị hiện đại, lấy doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Theo ông, nếu được triển khai thực chất, văn hóa công vụ sẽ trở thành “hạ tầng mềm” quan trọng, góp phần cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh và củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp đối với ngành Công Thương.

TS. Mạc Quốc Anh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội (HANOISME). Ảnh: Nguyễn Hương

Văn hóa công vụ là “hạ tầng mềm” của nền hành chính hiện đại

- Với vai trò đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn Hà Nội, ông đánh giá như thế nào về việc Bộ Công Thương thành lập Ban Chỉ đạo phát triển văn hóa công vụ theo Quyết định số 103/QĐ-BCT? Theo ông, động thái này thể hiện cam kết ra sao của ngành Công Thương trong việc đồng hành và hỗ trợ doanh nghiệp?

TS. Mạc Quốc Anh: Tôi cho rằng, việc Bộ Công Thương ban hành Quyết định số 103/QĐ-BCT thành lập Ban Chỉ đạo phát triển văn hóa công vụ ngành Công Thương là một động thái rất đáng ghi nhận, không chỉ ở phương diện tổ chức bộ máy, mà sâu xa hơn là ở tư duy quản trị nhà nước. Theo thông tin công bố của Bộ Công Thương, Quyết định này có hiệu lực từ ngày 19/1/2026; Ban Chỉ đạo do Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng làm Trưởng ban, các Thứ trưởng làm Phó Trưởng ban cùng sự tham gia của nhiều vụ, cục, đơn vị trọng yếu của Bộ. Điều đó cho thấy đây không phải là một phong trào mang tính hình thức, mà là một chương trình có sự chỉ đạo trực tiếp từ cấp lãnh đạo cao nhất của ngành.

Về mặt lý luận, văn hóa công vụ chính là phần “hạ tầng mềm” của nền hành chính hiện đại. Một thể chế tốt không chỉ nằm ở văn bản pháp luật, mà còn nằm ở cách cán bộ thực thi pháp luật; không chỉ nằm ở quy trình thủ tục, mà còn nằm ở thái độ phục vụ; không chỉ nằm ở quyền hạn của cơ quan quản lý, mà còn nằm ở trách nhiệm giải trình trước người dân và doanh nghiệp. Trong bối cảnh Việt Nam đang xây dựng Chính phủ kiến tạo phát triển, liêm chính, hành động, phục vụ, văn hóa công vụ trở thành một tiêu chí quan trọng để đánh giá chất lượng quản trị quốc gia.

Từ thực tiễn cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội, chúng tôi nhận thấy doanh nghiệp rất cần một môi trường hành chính ổn định, minh bạch, dễ dự báo và có tinh thần đồng hành. Doanh nghiệp nhỏ và vừa thường hạn chế về vốn, nhân lực pháp lý, năng lực tiếp cận thông tin chính sách; vì vậy, chỉ một thủ tục chậm, một hướng dẫn chưa rõ, một thái độ thiếu trách nhiệm cũng có thể làm tăng chi phí, lỡ cơ hội kinh doanh, thậm chí khiến doanh nghiệp nản lòng. Với doanh nghiệp, cải cách hành chính không phải là khái niệm trừu tượng, mà là thời gian được rút ngắn, chi phí được giảm bớt, rủi ro được hạn chế và niềm tin được củng cố.

Do đó, việc Bộ Công Thương thành lập Ban Chỉ đạo phát triển văn hóa công vụ gửi đi một thông điệp rất rõ: Ngành Công Thương không chỉ quản lý doanh nghiệp, mà còn đồng hành cùng doanh nghiệp; không chỉ ban hành chính sách, mà còn quan tâm đến chất lượng thực thi chính sách; không chỉ đặt yêu cầu đối với thị trường, mà còn tự đặt yêu cầu cao hơn đối với đội ngũ cán bộ của mình. Đây là cam kết rất quan trọng trong bối cảnh ngành Công Thương quản lý nhiều lĩnh vực trực tiếp liên quan đến doanh nghiệp như công nghiệp, thương mại, xuất nhập khẩu, xúc tiến thương mại, thị trường trong nước, phòng vệ thương mại, năng lượng, chuyển đổi xanh và thương mại điện tử.

Theo tôi, cam kết lớn nhất ở đây là chuyển từ tư duy “giải quyết hồ sơ” sang tư duy “phục vụ sự phát triển”; từ “đúng quy trình” sang “đúng quy định, đúng trách nhiệm, đúng thời hạn và có giá trị hỗ trợ thực chất cho doanh nghiệp”. Nếu được triển khai đồng bộ, Ban Chỉ đạo sẽ góp phần làm cho văn hóa công vụ trở thành chuẩn mực vận hành của toàn ngành Công Thương, qua đó tạo dựng hình ảnh một cơ quan quản lý chuyên nghiệp, minh bạch, gần doanh nghiệp và vì sự phát triển chung của nền kinh tế.

- Ông đánh giá như thế nào về vai trò của Ban Chỉ đạo phát triển văn hóa công vụ trong việc nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm và hiệu quả phục vụ doanh nghiệp của ngành Công Thương?

TS. Mạc Quốc Anh: Theo tôi, vai trò của Ban Chỉ đạo phát triển văn hóa công vụ ngành Công Thương cần được nhìn nhận trên ba phương diện: định hướng chuẩn mực, tổ chức thực thi và kiểm tra, đánh giá kết quả.

Trước hết, Ban Chỉ đạo có vai trò định hình chuẩn mực văn hóa công vụ cho toàn ngành. Theo Quyết định 103, một trong những nhiệm vụ của Ban Chỉ đạo là chỉ đạo xây dựng và tổ chức thực hiện đề án, chương trình, kế hoạch phát triển văn hóa công vụ theo từng giai đoạn và hằng năm; đồng thời hướng dẫn, đôn đốc các đơn vị thuộc Bộ triển khai các chuẩn mực văn hóa công vụ gắn với chức năng, nhiệm vụ và trách nhiệm người đứng đầu. Đây là điểm rất quan trọng, bởi nếu không có chuẩn mực rõ ràng, văn hóa công vụ dễ rơi vào khẩu hiệu; nếu không gắn với trách nhiệm người đứng đầu thì khó tạo ra chuyển biến thực chất.

Thứ hai, Ban Chỉ đạo có vai trò thúc đẩy tính minh bạch trong hoạt động công vụ. Minh bạch không chỉ là công khai thủ tục, biểu mẫu, thời hạn, phí và lệ phí; minh bạch còn là sự nhất quán trong hướng dẫn, sự rõ ràng trong trách nhiệm xử lý, khả năng truy vết tiến độ hồ sơ và cơ chế giải trình khi có chậm trễ hoặc vướng mắc. Với doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, minh bạch giúp giảm “chi phí không chính thức”, giảm rủi ro pháp lý và giảm tâm lý e ngại khi tiếp xúc với cơ quan quản lý nhà nước.

Thứ ba, Ban Chỉ đạo có vai trò nâng cao trách nhiệm công vụ. Trách nhiệm công vụ không chỉ là “không gây phiền hà”, mà còn là chủ động hướng dẫn, tháo gỡ, phát hiện điểm nghẽn thể chế để kiến nghị sửa đổi. Trong thực tiễn, nhiều doanh nghiệp không ngại tuân thủ pháp luật, nhưng rất ngại sự không thống nhất trong cách hiểu, cách áp dụng và cách hướng dẫn giữa các cấp, các đơn vị. Nếu văn hóa công vụ được xây dựng tốt, cán bộ không chỉ là người tiếp nhận hồ sơ, mà còn là người đồng hành giúp doanh nghiệp hiểu đúng, làm đúng và phát triển đúng hướng.

Thứ tư, Ban Chỉ đạo có vai trò nâng cao hiệu quả phục vụ doanh nghiệp thông qua việc gắn văn hóa công vụ với cải cách hành chính, chuyển đổi số và Chính phủ số. Quyết định 103 nêu rõ nhiệm vụ lồng ghép nội dung văn hóa công vụ trong cải cách hành chính, chuyển đổi số, xây dựng Chính phủ số, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp. Đây là cách tiếp cận đúng, bởi chuyển đổi số nếu thiếu văn hóa phục vụ thì chỉ là số hóa quy trình cũ; còn văn hóa công vụ nếu không gắn với công nghệ thì khó tạo ra hiệu quả trên diện rộng.

Từ góc độ HANOISME, chúng tôi kỳ vọng, Ban Chỉ đạo sẽ trở thành “bộ điều phối mềm” nhưng có tác động rất mạnh: vừa xây dựng chuẩn mực, vừa theo dõi thực thi, vừa biểu dương cái tốt, vừa chấn chỉnh cái chưa tốt. Khi mỗi cán bộ ngành Công Thương hiểu rằng thái độ của mình có thể ảnh hưởng đến niềm tin của doanh nghiệp, đến môi trường đầu tư, đến năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, văn hóa công vụ sẽ không còn là việc nội bộ của cơ quan nhà nước, mà trở thành một nguồn lực phát triển.

Doanh nghiệp kỳ vọng chuyển từ tư duy quản lý sang phục vụ, kiến tạo phát triển

- Ban Chỉ đạo phát triển văn hóa công vụ được giao xây dựng và tổ chức thực hiện các chương trình, kế hoạch theo từng giai đoạn cụ thể. Từ thực tiễn hoạt động của cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa - nhóm thường xuyên làm việc với cơ quan quản lý, ông mong muốn đội ngũ cán bộ ngành Công Thương sẽ có những chuyển biến như thế nào về tác phong làm việc, tinh thần hỗ trợ doanh nghiệp và hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính trong thời gian tới?

TS. Mạc Quốc Anh: Từ thực tiễn hoạt động của cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa, tôi mong muốn đội ngũ cán bộ ngành Công Thương có chuyển biến rõ nét trên 5 phương diện.

Thứ nhất là chuyển biến về tác phong làm việc chuyên nghiệp, đúng giờ, đúng hạn, đúng trách nhiệm. Doanh nghiệp rất cần sự chắc chắn trong thủ tục hành chính. Một hồ sơ được hẹn ngày nào thì phải có kết quả ngày đó; nếu có vướng mắc phải thông báo sớm, hướng dẫn rõ, tránh để doanh nghiệp chờ đợi trong bị động. Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, thời gian là chi phí, cơ hội là tài sản. Một ngày chậm thủ tục có thể làm lỡ hợp đồng, chậm dòng tiền, chậm giao hàng, mất cơ hội thị trường.

Thứ hai là chuyển biến từ tư duy “quản lý” sang tư duy phục vụ và kiến tạo phát triển. Cán bộ công vụ vẫn phải giữ kỷ cương, nguyên tắc, đúng pháp luật, nhưng trong quá trình thực thi cần đặt mình vào hoàn cảnh của doanh nghiệp để hướng dẫn cho đúng, cho đủ, cho dễ hiểu. Doanh nghiệp không mong được ưu ái trái quy định; doanh nghiệp chỉ mong được đối xử công bằng, được hướng dẫn nhất quán, được giải quyết nhanh chóng và được tôn trọng.

Thứ ba là chuyển biến về năng lực chuyên môn và khả năng cập nhật chính sách. Ngành Công Thương đang đứng trước rất nhiều vấn đề mới: thương mại điện tử xuyên biên giới, chuyển đổi xanh, tiêu chuẩn carbon, phòng vệ thương mại, truy xuất nguồn gốc, logistics, công nghiệp hỗ trợ, an ninh năng lượng, xúc tiến xuất khẩu trong bối cảnh thị trường thế giới biến động. Nếu cán bộ không cập nhật kịp, doanh nghiệp sẽ khó nhận được sự hỗ trợ hiệu quả. Vì vậy, văn hóa công vụ phải đi liền với năng lực công vụ; thái độ tốt phải đi cùng chuyên môn tốt.

Thứ tư là chuyển biến về minh bạch, liêm chính và trách nhiệm giải trình. Doanh nghiệp mong muốn mọi thủ tục được công khai, mọi yêu cầu hồ sơ có căn cứ, mọi quy trình có thể theo dõi, mọi sự chậm trễ đều có lý do rõ ràng. Khi trách nhiệm giải trình được nâng cao, niềm tin của doanh nghiệp vào cơ quan quản lý cũng được củng cố. Đây là điều rất quan trọng trong bối cảnh chúng ta đang thúc đẩy kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế.

Thứ năm là chuyển biến về hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính gắn với chuyển đổi số thực chất. Chúng tôi mong rằng, các nền tảng số của ngành Công Thương sẽ ngày càng thân thiện hơn, dễ sử dụng hơn, liên thông tốt hơn, giảm yêu cầu nộp lại giấy tờ đã có trong hệ thống. Chuyển đổi số phải giúp doanh nghiệp giảm đi lại, giảm tiếp xúc trực tiếp không cần thiết, giảm giấy tờ, giảm thời gian chờ đợi và tăng khả năng giám sát tiến độ. Nếu thủ tục được số hóa nhưng vẫn phức tạp, vẫn yêu cầu doanh nghiệp bổ sung nhiều lần, vẫn phải hỏi trực tiếp mới biết hồ sơ đang ở đâu, chưa thể gọi là chuyển đổi số thành công.

Tôi cũng mong Ban Chỉ đạo sẽ có cơ chế lắng nghe thường xuyên từ hiệp hội doanh nghiệp, trong đó có HANOISME. Hiệp hội là cầu nối rất quan trọng giữa cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp. Qua đối thoại định kỳ, khảo sát mức độ hài lòng, ghi nhận phản ánh từ doanh nghiệp, ngành Công Thương có thể phát hiện sớm những điểm nghẽn trong thực thi chính sách, từ đó điều chỉnh kịp thời.

Tôi tin rằng, nếu văn hóa công vụ được triển khai thực chất, mỗi cán bộ Bộ Công Thương sẽ trở thành một “đại sứ phục vụ” của ngành; mỗi thủ tục hành chính sẽ trở thành một điểm chạm tích cực; mỗi cuộc tiếp xúc với doanh nghiệp sẽ góp phần xây dựng niềm tin. Khi đó, doanh nghiệp không chỉ nhìn thấy một cơ quan quản lý có kỷ cương, mà còn cảm nhận được một nền hành chính đồng hành, nhân văn, chuyên nghiệp và phát triển. Đây chính là nền tảng để ngành Công Thương tiếp tục đóng góp mạnh mẽ hơn vào cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

- Xin cảm ơn ông!

TS. Mạc Quốc Anh nhấn mạnh: “Văn hóa công vụ không chỉ là thái độ ứng xử của cán bộ, mà còn là thước đo chất lượng quản trị và mức độ chuyên nghiệp của cơ quan quản lý nhà nước. Khi ‘hạ tầng mềm’ được cải thiện, niềm tin của doanh nghiệp sẽ được củng cố, qua đó góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế".

Nguyễn Hương thực hiện

Nguồn Công Thương : https://congthuong.vn/ts-mac-quoc-anh-van-hoa-cong-vu-tro-thanh-ha-tang-mem-ho-tro-doanh-nghiep-phat-trien-458089.html