Chỉ trong một thời gian ngắn, địa phương này đã cấp quyết định đầu tư cho 11 dự án với tổng vốn hơn một tỷ USD, trong đó có một dự án quy mô gần 800 triệu USD. Đến nay, trên địa bàn đã có hơn hai trăm dự án đầu tư nước ngoài đang hoạt động với tổng vốn đăng ký khoảng 11,4 tỷ USD.
Những tập đoàn lớn như Samsung, Trina Solar, Doosan hay Dongwha đã xây dựng những tổ hợp sản xuất quy mô lớn tại đây, tạo ra hàng chục nghìn việc làm và đưa Thái Nguyên trở thành một điểm sáng trên bản đồ công nghiệp phía Bắc. Những con số đó cho thấy sức hút đầu tư rất rõ rệt. Nhưng điều đáng chú ý hơn nằm ở cách mà Thái Nguyên đã chuẩn bị nền tảng để có thể bứt lên trong một thời gian khá ngắn.
Khi một doanh nghiệp lớn kéo theo cả hệ sinh thái
Câu chuyện của Thái Nguyên cho thấy vai trò của một doanh nghiệp hạt nhân. Trong kinh tế phát triển, mô hình này thường được gọi là “nhà đầu tư neo”.
Khi Samsungđặt tổ hợp sản xuất tại đây, cùng với việc xây dựng nhà máy là sự xuất hiện của nhiều doanh nghiệp cung ứng linh kiện, các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, dịch vụ logistics và cả một mạng lưới sản xuất dần hình thành xung quanh. Một doanh nghiệp quy mô toàn cầu có thể tạo ra sức lan tỏa lớn hơn rất nhiều so với hàng chục dự án nhỏ lẻ.
Đáng chú ý ở Thái Nguyên không chỉ là sự hiện diện của các doanh nghiệp lớn. Nền tảng để thu hút và giữ chân các doanh nghiệp ấy đã được chuẩn bị từ khá sớm. Những khu công nghiệp như Yên Bình, Sông Công, Điềm Thụy hay Nam Phổ Yên được đầu tư hạ tầng tương đối hoàn chỉnh, với đất sạch, hệ thống điện ổn định và các điều kiện môi trường đồng bộ. Trong cạnh tranh thu hút đầu tư hiện nay, nếu mặt bằng và hạ tầng không sẵn sàng, nhà đầu tư rất dễ chuyển sang địa phương khác. Cơ hội đầu tư hiếm khi chờ đợi.
Thái Nguyên còn có lợi thế kết nối khá thuận lợi. Từ đây đến Hà Nội không xa, đến Sân bay quốc tế Nội Bài chỉ khoảng một giờ di chuyển và có thể kết nối với cảng biển Hải Phòng qua hệ thống cao tốc. Đối với các ngành công nghiệp điện tử – nơi linh kiện phải di chuyển nhanh và chuyên gia quốc tế thường xuyên đi lại – những điều kiện như vậy có ý nghĩa rất lớn.
“Luồng xanh 24 giờ”: cách điều hành tạo niềm tin cho nhà đầu tư
Một điểm đáng chú ý khác ở Thái Nguyên là cách điều hành. Tỉnh đã tổ chức cơ chế thường được gọi là “luồng xanh 24 giờ” để xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình triển khai dự án. Khi doanh nghiệp gặp vướng mắc, thông tin được tiếp nhận và xử lý nhanh thông qua các tổ công tác chuyên trách. Việc thuộc thẩm quyền địa phương được giải quyết ngay; những nội dung vượt thẩm quyền được tổng hợp và báo cáo kịp thời lên các cơ quan trung ương.
Cách làm này gửi tới nhà đầu tư một thông điệp rất rõ: Khi dự án gặp khó khăn, chính quyền không đứng ngoài cuộc. Từ thực tiễn đó có thể thấy một điều khá rõ. Đầu tư nước ngoài cần ưu đãi, nhưng ưu đãi thôi chưa đủ. Doanh nghiệp còn quan tâm tới một môi trường đầu tư vận hành thông suốt, nơi các vướng mắc phát sinh được xử lý nhanh chóng và minh bạch.
Nhìn từ Cao Bằng: Khoảng cách không chỉ là địa lý
Nhìn sang Cao Bằng, câu chuyện phát triển lại mang nhiều sắc thái khác.
Khoảng cách địa lý là một bất lợi dễ thấy. Từ Cao Bằng đến Sân bay quốc tế Nội Bài hiện nay vẫn mất bốn đến năm giờ di chuyển. Tuyến cao tốc Đồng Đăng – Trà Lĩnh đang về đích và khi hoàn thành sẽ rút ngắn đáng kể khoảng cách này, đồng thời mở ra một trục kết nối mới với khu vực phía bên kia biên giới, tạo điều kiện thuận lợi hơn để kết nối sâu với thị trường nội địa Trung Quốc.
Tuy vậy, để thay đổi căn bản không gian phát triển, Cao Bằng vẫn cần thêm những tuyến kết nối lớn hơn. Trong đó, tuyến cao tốc Bắc Kạn – Cao Bằng giữ vai trò đặc biệt bởi tuyến đường này sẽ nối trực tiếp Cao Bằng với Thái Nguyên và vùng kinh tế động lực phía Bắc.
Bên cạnh đó, Thái Nguyên hiện nằm trong cụm công nghiệp điện tử cùng với Bắc Ninh, Bắc Giang và Vĩnh Phúc. Khoảng cách gần giữa các địa phương này giúp hình thành một chuỗi cung ứng khá hoàn chỉnh.
Cao Bằng hiện chưa có điều kiện tương tự. Vì vậy nếu cố gắng đi theo đúng mô hình công nghiệp điện tử của vùng đồng bằng thì sẽ gặp không ít khó khăn về logistics, nguồn nhân lực kỹ thuật cũng như việc hình thành hệ sinh thái công nghiệp. Tuy nhiên, khi tuyến cao tốc Đồng Đăng – Trà Lĩnh hoàn thành và mạng lưới kết nối vùng tiếp tục được mở rộng, không gian phát triển của tỉnh sẽ có thêm nhiều cơ hội mới.
Hướng tuyến cao tốc Bắc Kạn - Cao Bằng theo đơn vị tư vấn thiết kế.
Tìm một con đường phát triển phù hợp với lợi thế riêng
Cao Bằng cũng có những lợi thế mà nhiều địa phương khác không có. Đó là vị trí cửa ngõ giao thương với Trung Quốc. Các cửa khẩu như Cửa khẩu Trà Lĩnh và Cửa khẩu Tà Lùng kết nối trực tiếp với khu vực Quảng Tây.
Trong bối cảnh tuyến cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh đang hình thành, một hướng phát triển đáng suy nghĩ là xây dựng Cao Bằng trở thành trung tâm logistics và kho trung chuyển hàng hóa giữa Việt Nam và thị trường rộng lớn phía sau đường biên.
Điều đó không có nghĩa địa phương không cần công nghiệp. Một tỉnh muốn tăng trưởng bền vững vẫn phải có công nghiệp. Nhưng công nghiệp ở Cao Bằng có lẽ cần mang màu sắc riêng: công nghiệp logistics và dịch vụ cửa khẩu, chế biến sâu khoáng sản ở những lĩnh vực có lợi thế, và chế biến các sản phẩm đặc sản ở quy mô phù hợp. Cùng với đó là du lịch. Những địa danh như Thác Bản Giốc hay Pác Bó, cùng với Công viên địa chất toàn cầu Non Nước Cao Bằng được UNESCO công nhận, vẫn là những tài sản rất lớn của tỉnh.
Chủ tịch UBND tỉnh Lê Hải Hòa làm việc với Nhà đầu tư về việc triển khai thực hiện Dự án Chăn nuôi bò sữa và chế biến sữa công nghệ cao tỉnh Cao Bằng.
Nhìn lại mình từ bước tiến của địa phương khác
Khi nhìn sang bước tiến của Thái Nguyên, cảm giác đầu tiên là sự khâm phục. Một địa phương chuẩn bị hạ tầng từ sớm, lựa chọn hướng đi rõ ràng và hành động rất quyết liệt, nên khi cơ hội đến có thể bứt lên nhanh chóng. Với những người đang sống và làm việc ở Cao Bằng, cảm giác ấy cũng gợi ra nhiều suy nghĩ khác. Bởi nhìn vào tiềm năng của chính vùng đất mình, ai cũng hiểu rằng Cao Bằng hoàn toàn có thể phát triển nhanh hơn hiện nay.
Những khó khăn khách quan là điều không thể phủ nhận: địa hình xa xôi, kết nối hạn chế và quy mô thị trường còn nhỏ. Nhưng bên cạnh những khó khăn ấy, câu hỏi lớn hơn đặt ra là làm thế nào để khơi dậy được tinh thần khát khao phát triển, tinh thần dám đổi mới và dám đi đến cùng để tháo gỡ những điểm nghẽn còn tồn tại. Phát triển, suy cho cùng, không chỉ là câu chuyện của vốn hay hạ tầng. Đó còn là câu chuyện của tư duy chiến lược, của cách phụng sự doanh nghiệp và người dân, của quyết tâm giải quyết dứt điểm những vướng mắc kéo dài, và của khả năng đánh giá công việc, đánh giá cán bộ bằng kết quả thực chất.
Khi yêu cầu phát triển ngày càng cao, bộ máy quản lý cũng phải vận hành theo một cách khác. Không còn nhiều chỗ cho sự đủng đỉnh, né tránh trách nhiệm hay những cách làm chung chung. Thay vào đó cần tạo điều kiện cho những người thực sự khát khao cống hiến, dám nhận việc khó và kiên trì đi đến cùng để tạo ra kết quả cụ thể. Khi nhìn thấy những bước tiến mạnh mẽ ở nhiều địa phương khác, người trong cuộc càng nhận ra rõ hơn rằng vùng đất của mình vẫn còn nhiều tiềm năng chưa được đánh thức. Vấn đề đặt ra là tìm ra con đường để những tiềm năng ấy thực sự trở thành động lực phát triển.
Lê Hải Hòa, Ủy viên Dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh