Từ chống ngập cục bộ đến nâng cao năng lực chống chịu đô thị

2 giờ trướcBài gốc

Nhiều tuyến phố trung tâm đã giảm thời gian úng ngập sau khi có mưa lớn.

Rút ngắn thời gian ngập tại nhiều tuyến phố trung tâm

Theo ông Nguyễn Đức Hưng, Giám đốc Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật (Sở Xây dựng Hà Nội), trước khi triển khai dự án cải tạo hệ thống thoát nước và chống ngập tại nhiều khu vực trên địa bàn thành phố, Trung tâm đã tổ chức hội thảo khoa học với sự tham gia của các chuyên gia đầu ngành nhằm xây dựng cơ sở khoa học cho chủ trương đầu tư.

Mục tiêu quan trọng của dự án là nâng cao khả năng trữ nước cho khu vực nội đô. Sau khi hoàn thành, hệ thống gồm 6 hồ điều hòa và 13 hồ khẩn cấp sẽ bổ sung khoảng 860.000m³ dung tích chứa nước, nâng tổng năng lực trữ nước của khu vực nội thành lên gần 1 triệu m³. Cùng với đó, việc bổ sung các trạm bơm góp phần nâng cao hiệu quả tiêu thoát nước trong mùa mưa.

Đối với 8 tuyến phố được cải tạo, thời gian thi công theo hợp đồng là 5 tháng. Tuy nhiên, để công trình phát huy hiệu quả ngay trong mùa mưa năm 2026, các đơn vị đã được yêu cầu đẩy nhanh tiến độ, rút ngắn thời gian thực hiện xuống còn khoảng 90 ngày. Đến cuối tháng 5-2026, phần lớn các tuyến phố đã hoàn thành việc tháo dỡ rào chắn và khôi phục giao thông.

Theo ông Nguyễn Đức Hưng, sau khi các công trình đi vào vận hành, thời gian ngập tại nhiều vị trí trước đây thường kéo dài khoảng 30 phút đã giảm xuống còn khoảng 15 phút.

Bên cạnh đó, Hà Nội cũng đang triển khai hai bể chứa nước ngầm tại khu vực chợ Hàng Da và Bắc Đuống nhằm xử lý tình trạng úng ngập tại các khu vực có cao độ nền thấp. Khi xảy ra mưa lớn, nước sẽ được lưu giữ tạm thời trong các bể chứa trước khi được bơm trở lại hệ thống thoát nước sau khi mưa kết thúc.

Hai công trình này được xây dựng theo công nghệ của Nhật Bản với sự hỗ trợ kỹ thuật từ Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA), giúp rút ngắn đáng kể thời gian thi công. Riêng bể ngầm tại chợ Hàng Da có dung tích khoảng 2.500m³, trong khi khu vực Bắc Đuống đã được hoàn thiện cảnh quan và trồng cây xanh phía trên công trình.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy Hà Nội vẫn còn một số khu vực có nguy cơ úng ngập khi xuất hiện các trận mưa lớn với cường độ cao. Để giải quyết căn cơ vấn đề này, Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật đã tham mưu Sở Xây dựng trình UBND thành phố triển khai đề án nghiên cứu tổng thể về thoát nước đô thị.

Khác với các dự án đầu tư đơn lẻ, đề án có nhiệm vụ đánh giá toàn diện hiện trạng, xác định nguyên nhân gây úng ngập và đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ trên quy mô toàn thành phố. Đề án được nghiên cứu theo từng lưu vực và liên lưu vực thoát nước, đồng thời xây dựng lộ trình triển khai cho các giai đoạn 2026-2030 và 2030-2035.

Mục tiêu là xử lý ngập úng theo hướng tổng thể, tránh tình trạng giải quyết được ngập ở khu vực này nhưng lại làm phát sinh ngập ở khu vực khác.

Hà Nội tăng tốc thi công các dự án chống ngập theo lệnh khẩn cấp. Ảnh: Đỗ Tâm

Từ tư duy "thoát nhanh" sang "giữ nước"

Những bước đi hiện nay cho thấy Hà Nội đang từng bước nâng cao năng lực chống chịu của hạ tầng đô thị trước biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, trong bối cảnh quỹ đất ngày càng hạn hẹp, tốc độ đô thị hóa cao và lượng mưa có xu hướng gia tăng, mở rộng hệ thống thoát nước theo cách truyền thống sẽ không còn là giải pháp duy nhất.

Chuyển từ tư duy chống ngập cục bộ sang xây dựng một đô thị có khả năng thích ứng, trữ nước và phục hồi nhanh trước các hiện tượng thời tiết cực đoan có thể sẽ là hướng đi lâu dài để Hà Nội giải quyết bài toán ngập úng trong những thập niên tới.

Theo GS.TS Trần Đức Hạ, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu cấp thoát nước và môi trường, trong bối cảnh biến đổi khí hậu và quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh chóng, Hà Nội cần thay đổi cách tiếp cận đối với bài toán thoát nước đô thị.

"Hệ thống cống không thể mở rộng vô hạn. Cống thoát nước cũng không được thiết kế để đáp ứng các trận mưa cực đoan ngày càng xuất hiện nhiều hơn. Vì vậy, cần chuyển từ tư duy thoát nước nhanh sang giữ nước, thoát nước chậm và tăng khả năng điều tiết nước ngay trong đô thị", GS.TS Trần Đức Hạ nhấn mạnh.

Theo vị chuyên gia này, nhiều đô thị trên thế giới đã chuyển sang mô hình "thành phố bọt biển" (Sponge City), trong đó nước mưa được giữ lại, thẩm thấu hoặc tái sử dụng thay vì nhanh chóng đưa ra khỏi thành phố.

Tuy nhiên, để hình thành một "thành phố bọt biển" đúng nghĩa là câu chuyện dài hạn. Trong giai đoạn hiện nay, Hà Nội cần nghiên cứu thoát nước trên quy mô toàn vùng, kết hợp đồng bộ giữa hệ thống cống, hồ điều hòa, bể chứa ngầm và các không gian có khả năng lưu giữ nước mưa.

"Các khu vực như công viên, bãi đỗ xe hoặc những khoảng không gian công cộng khác hoàn toàn có thể được nghiên cứu để tham gia vào quá trình giữ nước, bổ cập nước ngầm hoặc tái sử dụng cho các hoạt động đô thị", GS.TS Trần Đức Hạ đề xuất.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Đức Hưng cho rằng hướng đi bền vững của thoát nước đô thị không chỉ là tiêu nước mà phải là trữ nước. Trong tương lai, Hà Nội cần hướng tới mô hình đô thị thông minh, đô thị xanh với khả năng thích ứng và phục hồi nhanh trước các hiện tượng thời tiết cực đoan. Việc ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý hạ tầng, dự báo mưa, điều hành hồ điều hòa, trạm bơm và các công trình tiêu thoát nước sẽ giúp thành phố chủ động hơn trong ứng phó với ngập úng.

Bên cạnh đó, quy hoạch đô thị cũng cần thay đổi theo hướng coi mặt nước là một cấu phần quan trọng của không gian đô thị. Không chỉ có cây xanh, đô thị xanh trong tương lai còn phải dành không gian cho nước, cho các khu vực điều tiết và lưu giữ nước mưa.

Tuấn Lương

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/tu-chong-ngap-cuc-bo-den-nang-cao-nang-luc-chong-chiu-do-thi-1062623.html