Từ cơn buồn ngủ đến đế chế tỷ đô: Câu chuyện kinh doanh phía sau Red Bull

4 giờ trướcBài gốc

Trong thế giới doanh nghiệp, không phải mọi thương hiệu tỷ đô đều ra đời từ các phòng nghiên cứu hay được “chống lưng” bởi quỹ đầu tư lớn. Có những mô hình kinh doanh bắt đầu từ những nhu cầu giản dị nhất của con người.

Red Bull là một ví dụ điển hình: từ quầy thuốc nhỏ ở Bangkok đến vị trí biểu tượng tiêu dùng toàn cầu, khởi đầu từ câu hỏi rất đơn giản: Làm sao để con người tỉnh táo hơn?

Từ sản phẩm bình dân đến thương hiệu quốc dân

Những năm 1970, nền kinh tế Thái Lan vẫn dựa nhiều vào lao động chân tay. Tài xế xe tải, công nhân xây dựng, người làm việc ca đêm phải đối mặt với cường độ lao động cao trong điều kiện khắc nghiệt. Nhu cầu duy trì sự tỉnh táo vì thế trở thành một vấn đề thiết thực, nhưng lại chưa được thị trường quan tâm đúng mức.

Từ một sản phẩm địa phương tại Thái Lan, Red Bull đã phát triển thành thương hiệu nước tăng lực có sức ảnh hưởng toàn cầu.

Ở thời điểm đó, nước tăng lực tại châu Á chủ yếu là “sân chơi” của các thương hiệu Nhật Bản, với giá thành vượt ngoài khả năng chi trả của phần đông người lao động. Khoảng trống ấy tồn tại rõ ràng, song chỉ một số ít người nhìn ra và dám đặt cược vào nó.

Chaleo Yoovidhya, doanh nhân Thái gốc Hoa xuất thân nghèo khó, là người như vậy. Khi đang điều hành TC Pharmaceuticals - một công ty dược quy mô nhỏ, ông không tìm cách cạnh tranh ở phân khúc cao cấp, mà chọn hướng đi sát với đời sống: tạo ra một loại đồ uống chức năng rẻ, dễ mua, hiệu quả nhanh, phục vụ đúng nhóm người cần năng lượng để làm việc.

Năm 1976, Krating Daeng ra đời. Thức uống này không ga, vị ngọt đậm, chứa caffeine, taurine và vitamin nhóm B, mang nhiều đặc tính của một loại “thuốc bổ” hơn là nước giải khát. Sản phẩm được đóng trong chai thủy tinh nhỏ màu nâu, bày bán tại các hiệu thuốc và quầy tạp hóa với mức giá phù hợp túi tiền số đông.

Tên gọi Krating Daeng - “bò tót đỏ” đã phản ánh rõ tinh thần mà Chaleo muốn gửi gắm. Bò tót là biểu tượng của sức mạnh và sự bền bỉ ở Đông Nam Á. Logo hai con bò đỏ lao vào nhau dưới mặt trời vàng truyền tải thông điệp trực diện về năng lượng và khả năng chịu đựng, đây là những giá trị gần gũi với người lao động hơn bất kỳ thông điệp quảng cáo nào.

Nhờ đó, Krating Daeng nhanh chóng trở thành thức uống quen thuộc của giới tài xế và công nhân Thái Lan. Tuy nhiên, thành công này chủ yếu dừng ở phạm vi nội địa. Từ hình thức, hương vị đến cách tiếp cận thị trường, Krating Daeng mang đậm dấu ấn bản địa và gần như chưa từng được thiết kế cho một hành trình vượt biên giới.

Bước ngoặt chỉ đến khi một người ngoài cuộc, đến từ châu Âu, tình cờ trải nghiệm sản phẩm này trong một hoàn cảnh rất đời thường - cơn mệt mỏi vì lệch múi giờ.

Hành trình tạo dựng đế chế tỷ đô

Năm 1982, Dietrich Mateschitz - giám đốc marketing người Áo của hãng Blendax đến Bangkok công tác. Sau chuyến bay dài, ông rơi vào trạng thái kiệt sức vì jet lag. Một chai Krating Daeng đã giúp ông nhanh chóng lấy lại sự tỉnh táo. Trải nghiệm cá nhân này khiến Mateschitz nhận ra tiềm năng vượt xa phạm vi Thái Lan của sản phẩm.

Không chỉ nhìn thấy công dụng, ông nhìn thấy cả thị trường. Mateschitz tin rằng nếu Krating Daeng có thể giúp tài xế lái xe xuyên đêm, nó cũng có thể phục vụ doanh nhân, sinh viên và giới trẻ phương Tây.

Năm 1984, Red Bull GmbH được thành lập tại Áo với số vốn ban đầu 1 triệu USD. Chaleo và Mateschitz mỗi người nắm giữ 49% cổ phần, 2% còn lại thuộc về con trai Chaleo. Theo thỏa thuận, Mateschitz chịu trách nhiệm điều hành và chinh phục thị trường phương Tây.

Để làm được điều đó, sản phẩm buộc phải thay đổi. Krating Daeng nguyên bản quá ngọt, không ga và mang hình thức giống dược phẩm, đây là những yếu tố khó được chấp nhận tại Âu - Mỹ. Mateschitz quyết định bổ sung khí ga, điều chỉnh hương vị nhẹ hơn, nhưng vẫn giữ nguyên caffeine và taurine - phần lõi tạo nên hiệu quả của thức uống.

Cuộc “lột xác” tiếp tục ở bao bì và định vị. Chai thủy tinh nâu được thay bằng lon nhôm thon dài, phối màu xanh - bạc hiện đại. Red Bull không còn là thức uống cho người lao động, mà được nâng tầm thành sản phẩm cao cấp gắn với phong cách sống năng động, chinh phục giới hạn.

Thay vì quảng cáo truyền thống, Red Bull chọn chiến lược marketing phi chuẩn mực: phát miễn phí tại hộp đêm và trường đại học, sử dụng xe Mini Cooper gắn lon khổng lồ để gây chú ý, tài trợ cho các môn thể thao mạo hiểm chưa từng được quan tâm. Red Bull không chỉ bán nước tăng lực, họ bán cảm giác vượt ngưỡng.

Ngày nay, Red Bull tồn tại song song ở hai phiên bản. Phiên bản quốc tế với lon xanh bạc, có ga, phủ sóng toàn cầu và gắn với F1, thể thao mạo hiểm. Phiên bản Thái Lan - lon vàng hoặc chai thủy tinh, không ga, vị ngọt đậm, khẩu vị vẫn trung thành với công thức gốc của Chaleo, phổ biến tại Thái Lan và nhiều nước châu Á, trong đó có Việt Nam.

Sự hợp tác này đã đưa Chaleo Yoovidhya trở thành một trong những người giàu nhất Thái Lan trước khi ông qua đời năm 2012 và Dietrich Mateschitz trở thành người giàu nhất nước Áo cho đến khi mất năm 2022.

Từ một thức uống chống buồn ngủ bình dân, Red Bull đã trở thành biểu tượng văn hóa toàn cầu - minh chứng rằng những ý tưởng kinh doanh lớn lao đôi khi lại bắt đầu từ những nhu cầu nhỏ bé và rất con người.

Tiến Anh

Nguồn Vnbusiness : https://vnbusiness.vn/tu-con-buon-ngu-den-de-che-ty-do-cau-chuyen-kinh-doanh-phia-sau-red-bull.html