Từ kỳ vọng đến thực tế phát triển cụm công nghiệp ở Thanh Hóa (kỳ cuối): Gỡ điểm nghẽn từ cơ chế

3 giờ trướcBài gốc

Khi đa số cụm công nghiệp chưa tạo giá trị

CCN Đông Ninh (phường Đông Sơn), do Công ty TNHH TBGD Thịnh An làm chủ đầu được UBND tỉnh ban hành quyết định thành lập năm 2020. Tuy nhiên, ghi nhận thực tế của Người Đưa Tin vào tháng 3/2026, trên phần diện tích gần 15ha vẫn chưa có dấu hiệu triển khai thực tế, dù dự án đã hoàn thiện nhiều thủ tục pháp lý như quy hoạch chi tiết, đánh giá tác động môi trường, đấu nối hạ tầng và chuyển đổi mục đích sử dụng đất.

"Dự án chậm tiến độ do chủ đầu tư không tiếp tục phối hợp triển khai, trong khi năng lực tài chính đã cạn kiệt. Chúng tôi đã trình UBND tỉnh xem xét chấm dứt dự án theo quy định", đại diện Sở Công thương cho biết.

CCN Thượng Ninh sau nhiều năm triển khai chưa tạo giá trị kinh tế.

Đông Ninh không phải trường hợp cá biệt. Toàn tỉnh hiện có 49/50 CCN do doanh nghiệp làm chủ đầu tư, nhưng mới chỉ khoảng 10 cụm cơ bản hoàn thiện hạ tầng, 9 cụm thực sự có hoạt động sản xuất, tạo ra giá trị kinh tế. Phần lớn còn lại vẫn trong giai đoạn hoàn thiện thủ tục, giải phóng mặt bằng hoặc xây dựng hạ tầng dở dang. Điển hình như: CCN Hà Long I; CCN Nham Thạch; CCN Vĩnh Hòa; CCN Khe Hạ; CCN Hoằng Đông; CCN Bãi Trành...

Thực tế này cho thấy khoảng cách lớn giữa số lượng CCN được thành lập và hiệu quả vận hành.

Gỡ điểm nghẽn từ cơ chế

Trao đổi với Người Đưa Tin về nguyên nhân nhiều dự án chậm tiến độ, triển khai kém hiệu quả, bà Lưu Thị Nga, Trưởng phòng Quản lý công nghiệp, Sở Công Thương Thanh Hóa, một trong những nguyên nhân cốt lõi nằm ở công tác quản lý nhà nước.

CCN Vĩnh Minh - chủ đầu tư hạn chế năng lực khiến dự án chậm tiến độ kéo dài.

Việc dự báo, đánh giá tính khả thi khi tham mưu thành lập CCN ở một số trường hợp chưa sát thực tế, đặc biệt liên quan đến hạ tầng kết nối, nguồn điện, nước và phương án giải phóng mặt bằng. Trong khi đó, sự phối hợp giữa các địa phương trong triển khai, nhất là công tác giải phóng mặt bằng, chưa thực sự quyết liệt.

Bên cạnh đó, tiến độ xác định giá đất, giao đất, cho thuê đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất còn chậm, kéo dài thời gian triển khai dự án.

Một bất cập khác là sự thiếu đồng bộ giữa các quy hoạch. Phương án phát triển CCN trong quy hoạch tỉnh chưa thống nhất với quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng, dẫn đến nhiều dự án phải điều chỉnh, thậm chí tạm dừng do chồng chéo.

Các quy định liên quan đến đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường và quản lý CCN còn chồng chéo, gây lúng túng trong triển khai.

Bà Lưu Thị Nga cho biết, một nguyên nhân quan trọng là một số chủ đầu tư còn hạn chế về năng lực tổ chức triển khai, thiếu chủ động trong phối hợp giải phóng mặt bằng, chưa tập trung nguồn lực tài chính, nhân lực và yếu trong xúc tiến, thu hút nhà đầu tư thứ cấp, dẫn đến dự án chậm tiến độ, phải điều chỉnh nhiều lần.

Trước thực trạng này, UBND tỉnh đã thu hồi một số dự án như CCN Phúc Thịnh, CCN số 2 thị trấn Quán Lào; riêng CCN Tam Linh sau thu hồi đã được chuyển giao cho nhà đầu tư khác, đồng thời tiếp tục rà soát, xử lý các dự án không đảm bảo tiến độ theo quy định.

Ngoài ra, theo đại diện Sở Công thương, hệ thống pháp lý cũng bộc lộ những điểm chưa thống nhất. Các quy định liên quan đến đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường và quản lý CCN còn chồng chéo, gây lúng túng trong triển khai. Việc thực hiện thủ tục đầu tư giữa Luật Đầu tư và các nghị định chuyên ngành chưa đồng bộ, khiến quá trình triển khai kéo dài.

"Chính sách hỗ trợ đầu tư hạ tầng CCN của tỉnh dù đã ban hành, nhưng trên thực tế chưa phát huy hiệu quả. Sau gần 4 năm, chưa có cụm nào đủ điều kiện để được hưởng hỗ trợ, chủ yếu do vướng mắc kéo dài về thủ tục đất đai và đầu tư", bà Lưu Thị Nga cho biết.

Đáng chú ý, việc xác định giá đất chậm khiến chủ đầu tư không có cơ sở xây dựng giá cho thuê lại, làm giảm khả năng thu hút nhà đầu tư thứ cấp. Trong khi đó, quy định phải hoàn thiện hạ tầng mới được thu hút dự án thứ cấp lại khiến nhiều cơ hội đầu tư bị bỏ lỡ.

CCN Đông Văn khó thu hút được nhà đầu tư thứ cấp.

Bên cạnh những hạn chế từ phía chủ đầu tư, đại diện Sở Công Thương cũng thẳng thắn nhìn nhận trách nhiệm của cơ quan quản lý và chính quyền địa phương.

Một số địa phương chưa ưu tiên bố trí quỹ đất cho phát triển CCN; công tác giải phóng mặt bằng còn chậm, thiếu sự phối hợp đồng bộ. Hạ tầng kỹ thuật ngoài hàng rào như giao thông, điện, nước chưa được đầu tư đồng bộ, làm giảm sức hấp dẫn của các CCN.

Những yếu tố này khiến nhiều dự án dù đã được phê duyệt vẫn phải gia hạn tiến độ nhiều lần, kéo dài thời gian triển khai mà không hoàn toàn do lỗi của nhà đầu tư.

CCN Điền Trung đang tận thu khoáng sản.

Trước thực trạng trên, Sở Công Thương Thanh Hóa đề xuất nhiều giải pháp nhằm tháo gỡ "nút thắt" và nâng cao hiệu quả phát triển CCN.

Trong đó, trọng tâm là rút ngắn thời gian xử lý thủ tục đầu tư, đất đai; đẩy nhanh xác định giá đất; tăng cường phối hợp giữa các sở, ngành và địa phương trong giải phóng mặt bằng.

Cơ quan này cũng đề xuất siết chặt kỷ luật đầu tư: yêu cầu chủ đầu tư cam kết tiến độ cụ thể, nếu chậm triển khai do lỗi chủ quan sẽ kiên quyết thu hồi dự án, chuyển giao cho nhà đầu tư có năng lực hơn.

Song song, các địa phương được yêu cầu chủ động thu hút doanh nghiệp vào CCN đã có hạ tầng, không phát triển sản xuất công nghiệp ngoài cụm khi đã có quỹ đất sẵn sàng.

Thực tiễn triển khai cho thấy, mô hình CCN vẫn là hướng đi đúng trong phát triển công nghiệp địa phương, nhưng không thể dàn trải, thiếu chọn lọc.

Việc tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế cần đi cùng với nâng cao trách nhiệm quản lý và sàng lọc nhà đầu tư ngay từ đầu. Chỉ khi đó, các CCN mới thực sự trở thành động lực tăng trưởng.

Lương Thị Diễn

Nguồn Người Đưa Tin : https://nguoiduatin.vn/tu-ky-vong-den-thuc-te-phat-trien-cum-cong-nghiep-o-thanh-hoa-ky-cuoi-go-diem-nghen-tu-co-che-204260320123412021.htm