Từ ngày 1/2/2026: Đơn giản hóa nhiều thủ tục hải quan, tạo thuận lợi cho xuất nhập khẩu

4 giờ trướcBài gốc

Đại diện Cục Hải quan chia sẻ những điểm mới của Thông tư 121/2025/TT-BTC và trả lời những vướng mắc của doanh nghiệp. Ảnh:HQ

Tạo thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu

Theo Cục Hải quan, ngày 25/3/2015, Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 38/2015/TT-BTC quy định về thủ tục hải quan; kiểm tra, giám sát hải quan; thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu; một số điều của Thông tư đã được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư số 39/2018/TT-BTC ngày 20/4/2018.

Tuy nhiên, Thông tư số 38/2015/TT-BTC và Thông tư số 39/2018/TT-BTC đã bộc lộ một số vướng mắc, không còn phù hợp với thực tế công tác quản lý hiện nay hoặc chồng chéo với các quy định mới được ban hành.

Do đó, Thông tư 121/2025/TT-BTC được xây dựng và ban hành để quy định về thủ tục hải quan; kiểm tra, giám sát hải quan; thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu; kịp thời thống nhất các nội dung trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện hành bổ sung và tương thích với các điều ước quốc tế liên quan đến lĩnh vực hải quan.

Tạo cơ sở pháp lý cho việc xây dựng mô hình hải quan thông minh, hải quan số và Chiến lược phát triển hải quan đến năm 2030; đồng thời đơn giản hóa, đảm bảo tính minh bạch trong việc thực hiện các thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa, xuất nhập cảnh phương tiện vận tải và đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp…

Thông tư sửa đổi, bổ sung các nội dung nhằm tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, trong đó lồng ghép vấn đề chuyển đổi số, phát triển kinh tế tư nhân, cắt giảm thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền.

Cụ thể như: Thực hiện Nghị quyết số 66/NQ-CP ngày 26/3/2025 của Chính phủ đã đưa ra nhiệm vụ “thực hiện số hóa 100% hồ sơ, kết quả giải quyết thủ tục hành chính…” và để triển khai thực hiện thủ tục hải quan theo mô hình bộ máy tổ chức mới của ngành Hải quan, tại Thông tư 121/2025/TT-BTC đã quy định về việc khai và nộp các chứng từ thuộc bộ hồ sơ hải quan như sau:

Quy định việc khai và nộp tờ khai, chứng từ được thực hiện qua hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan. Người khai hải quan phải lưu trữ bản chính các chứng từ thuộc bộ hồ sơ hải quan; tự chịu trách nhiệm về sự xác thực của nội dung đã khai và các chứng từ đã nộp, xuất trình; về sự thống nhất nội dung thông tin giữa hồ sơ lưu tại doanh nghiệp với hồ sơ lưu tại cơ quan Hải quan và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật đối với việc chuyển đổi chứng từ từ bản giấy sang dạng chỉ tiêu thông tin điện tử. Cơ quan Hải quan chỉ kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm.

Doanh nghiệp trao đổi những vướng mắc khi thực hiện Thông tư 121/2025/TT-BTC. Ảnh: HQ

Đồng thời, quy định thực hiện số hóa tất cả các chứng từ thuộc bộ hồ sơ trong thông quan dưới dạng chỉ tiêu thông tin, các chứng từ này hiện nay người khai hải quan phải nộp cho cơ quan Hải quan thông qua hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan hoặc nộp trực tiếp cho cơ quan Hải quan đối với trường hợp pháp luật quy định nộp bản chính.

Quy định trên sẽ tác động tích cực hoạt động xuất nhập khẩu, hồ sơ hoàn toàn dưới dạng dữ liệu điện tử hoặc gửi đến cơ quan Hải quan qua hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan, giúp cho việc thông quan hàng hóa được nhanh chóng, người khai hải quan không phải đến cơ quan Hải quan nộp chứng từ giấy (trong trường hợp cơ quan quản lý chuyên ngành quy định nộp/xuất trình bản chính), tiết kiệm chi phí cho doanh nghiệp, về phía cơ quan Hải quan có dữ liệu tập trung. Để triển khai nội dung trên ngành Hải quan phải nâng cấp hệ thống để đảm bảo việc tiếp nhận, xử lý, trao đổi, chia sẻ dữ liệu.

Rút ngắn thời hạn xử lý thủ tục hành chính, tiết kiệm chi phí

Thông tư mới cũng đã quy định về cắt giảm các chứng từ thuộc bộ hồ sơ hải quan, phân cấp phân quyền.

Đối với việc tái xuất hàng hóa bị từ chối nhận, gửi nhầm lẫn, không có người nhận, để thống nhất thực hiện thủ tục đối với trường hợp từ chối nhận hàng, tại Thông tư 121/2025/TT-BTC đã sửa đổi theo hướng quy định chi tiết từng trường hợp từ chối nhận hàng tại khoản 4 Điều 48 Nghị định 08/2015/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định 167/2025/NĐ-CP, đồng thời hướng dẫn rõ thủ tục xử lý đối với các trường hợp này...

Về kiểm tra thực tế hàng hóa tại cơ sở sản xuất, để tạo thuận lợi cho hoạt động kiểm tra hàng hóa gia công, sản xuất xuất khẩu, chế xuất, Thông tư 121/2025/TT-BTC đã bổ sung quy định tại khoản 10 Điều 29 theo hướng trường hợp hàng hóa thay đổi mục đích sử dụng, chuyển tiếp giữa các hợp đồng gia công, thanh lý máy móc, thiết bị, xuất nhập khẩu tại chỗ, nếu người khai hải quan đề nghị kiểm tra thực tế tại cơ sở sản xuất, chân công trình, nhà máy thì Đội trưởng Hải quan xem xét quyết định.

Quy định về xác nhận hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế: thủ tục hành chính (TTHC) này đã được phân cấp nơi tiếp nhận hồ sơ giấy và xử lý hồ sơ từ Tổng cục Hải quan (nay là Cục Hải quan) thành Chi cục Hải quan khu vực hoặc đơn vị Hải quan (địa bàn mà Chi cục Hải quan khu vực không đóng trụ sở) nơi tổ chức, cá nhân có trụ sở chính hoặc trụ sở chi nhánh hoặc cơ sở sản xuất gần nhất.

Thời hạn xử lý TTHC được rút ngắn từ 5 ngày làm việc xuống còn 3 ngày làm việc, tăng tốc độ giải quyết TTHC lên 40%.

Bổ sung trường hợp sau khi xác nhận hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế nhưng người nộp thuế chưa hoàn thành xong thủ tục giải thể, chấm dứt hoạt động, đóng mã số thuế mà người nộp thuế muốn tiếp tục đăng ký tờ khai hải quan thì người nộp thuế hoặc cơ quan có đề nghị đơn vị đã xác nhận hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế xác nhận để người nộp thuế được tiếp tục thực hiện hoạt động xuất nhập khẩu.

Do đó, đối với người nộp thuế: Đây là một bước tiến về "Dịch vụ công thuận tiện". Việc rút ngắn thời gian (3 ngày) và giảm khoảng cách địa lý (về Chi cục Hải quan khu vực hoặc đơn vị hải quan) giúp tiết kiệm chi phí gửi đi lại và gửi văn bản.

Đối với cơ quan Hải quan: Thể hiện hình ảnh một cơ quan quản lý hiện đại, lắng nghe và tháo gỡ điểm nghẽn (đặc biệt là quy định cho phép tiếp tục hoạt động xuất nhập khẩu khi chưa hoàn tất giải thể)…

Ngoài ra, 121/2025/TT-BTC đã sửa đổi, bổ sung một số điều nhằm tăng cường quản lý hàng hóa đã đưa về bảo quản (Điều 32); tăng cường quản lý trong việc giám sát hàng hóa đưa ra, đưa vào, lưu giữ tại các khu chuyển tải (Điều 52b);

Đẩy mạnh công tác kiểm tra, đánh giá tiêu chí kỹ thuật tại các đơn vị kiểm định hải quan, ứng dụng khoa học công nghệ trong kiểm tra thực tế hàng hóa (Điều 29, 31); Tăng cường quản lý trong việc giải quyết thủ tục, quản lý đối với hoạt động gia công, sản xuất xuất khẩu, doanh nghiệp chế xuất (Điều 55, 60, 74, 75, 80).

Cục Hải quan đã tổ chức các Hội nghị tập huấn, giới thiệu các nội dung của Thông tư 121/2025/TT-BTC cho cán bộ công chức ngành Hải quan và cộng đồng doanh nghiệp hai miền Nam Bắc vào các ngày 13 - 14/1/2026 (ở phía Bắc) và các ngày 22 - 23/1/2026 (ở phía Nam).

Nguyễn Anh

Nguồn BVPL : https://baovephapluat.vn/kiem-sat-24h/chinh-sach-moi/tu-ngay-1-2-2026-don-gian-hoa-nhieu-thu-tuc-hai-quan-tao-thuan-loi-cho-xuat-nhap-khau-191745.html