Từ ốc đảo Dubai Silicon Oasis nghĩ về giấc mơ Đà Nẵng

2 giờ trướcBài gốc

Đoàn công tác của thành phố ĐÔng Trần Vũ Duy Mẫn Phó trưởng Ban Kinh tế Ngân sách HĐND thành phố tại chuyến đi đến DSO. Ảnh: NVCCà Nẵng tại chuyến đi đến DSO. Ảnh: NVCC

Mô hình vượt trội

Dubai Silicon Oasis (còn được gọi dưới cái tên DSO) là một khu kinh tế tự do chuyên biệt dành riêng cho công nghệ cao, chính thức khai trương năm 2004, nằm ở quận Nadd Hessa, tại giao điểm của hai tuyến đường lớn. Vị trí đó tưởng chừng chỉ là chi tiết kỹ thuật, nhưng thực ra phản ánh một triết lý: kết nối. DSO không muốn là ốc đảo biệt lập mà muốn là điểm nút giao thông chiến lược. Kết nối hạ tầng là tiền đề để kết nối ý tưởng.

Nằm tại Dubai thuộc các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), DSO được thiết kế bao gồm cả khu công nghiệp, văn phòng và khu dân cư. Điểm đặc biệt của DSO là mô hình “thành phố 15 phút” - nơi cư dân có thể sống, làm việc, học tập và giải trí trong cùng một không gian. Hiện DSO có hơn 100 nghìn cư dân, cùng với 70.000 nhân lực chất lượng cao và hơn 40.000 doanh nghiệp hoạt động.

Sự thành công của DSO không những đến từ hạ tầng mà còn từ hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Từ năm 2015, Trung tâm Doanh nhân Công nghệ Dubai - DTEC, được mệnh danh là trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp lớn nhất Trung Đông - đi vào hoạt động ngay trong khuôn viên DSO, biến cả khu kinh tế thành một hệ sinh thái sôi động thực sự. Năm 2020, Dubai Digital Park khai trương, được xem là một thành phố thông minh kiểu mẫu với 6 trụ cột: sống, cộng đồng, di chuyển, kinh tế, quản trị và môi trường.

Một trong những nước đi thông minh nhất của DSO là kéo học thuật vào trung tâm hệ sinh thái. Năm 2008, Viện Công nghệ Rochester mở campus tại đây, tạo nền tảng học thuật quốc tế. Rồi từ tháng 9 năm 2023, MIT DesignX Dubai Accelerator ra đời, không phải một hợp tác chiếu lệ mà là chương trình tăng tốc startup với giáo trình do Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) thiết kế, mentor là giảng viên MIT, thực tập sinh MIT trực tiếp tham gia. Đợt đầu có 12 startup; đợt thứ hai thu hút hơn 400 hồ sơ từ khắp thế giới. Toàn hệ thống MIT DesignX trên toàn cầu đã hỗ trợ hơn 170 startup với tổng định giá vượt 1 tỷ USD.

Về chính sách, DSO áp dụng toàn bộ ưu đãi khu kinh tế tự do UAE: không thuế thu nhập cá nhân, sở hữu 100% vốn ngoại, thủ tục thành lập doanh nghiệp chỉ hai tuần, thuế doanh nghiệp 9% - thấp hơn hầu hết quốc gia phát triển. Với startup giai đoạn ươm mầm còn có gói giấy phép chi phí thấp riêng biệt. Nhà nước hoạt động không phải như một cơ quan cấp phép mà như một nhà cung cấp dịch vụ: mục tiêu là giảm quản lý đến mức tối thiểu để doanh nghiệp tập trung vào điều họ làm tốt nhất.

Bài học cho Đà Nẵng

“Từ một vùng đất sa mạc tưởng chừng không có lợi thế cho công nghệ, DSO đã trở thành biểu tượng của một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hiện đại bậc nhất Trung Đông. Câu chuyện ấy gợi mở nhiều suy ngẫm cho Đà Nẵng - đô thị biển đang nuôi dưỡng khát vọng vươn lên thành trung tâm đổi mới sáng tạo của khu vực. Giữa những khác biệt về điều kiện và nguồn lực, điểm chung lớn nhất lại nằm ở tầm nhìn chiến lược và quyết tâm chuyển mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới”, ông Võ Đức Anh bày tỏ.

Từ lâu, Đà Nẵng được biết đến như thành phố đáng sống: khí hậu tốt, cảnh quan đẹp, tỷ lệ tội phạm thấp, chất lượng quản trị đô thị thuộc hàng đầu cả nước. Suốt 10 năm liên tiếp, thành phố đứng đầu cả nước về Chỉ số sẵn sàng phát triển và ứng dụng công nghệ thông tin. Điều đó không phải ngẫu nhiên, nó phản ánh truyền thống quản lý chú trọng đến hiệu quả, minh bạch và đổi mới.

Nhưng Đà Nẵng biết rằng thành tích quá khứ không đủ để định hình tương lai.

Thành phố đang đứng trước cơ hội lịch sử: Việt Nam trở thành điểm đến quan trọng trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu, làn sóng đầu tư từ Đông Bắc Á đang chuyển dịch mạnh sang Đông Nam Á, và Nghị quyết số 136/2024 của Quốc hội trao cho thành phố nhiều cơ chế đặc thù vượt trội.

Mục tiêu được đặt ra rõ ràng: đến năm 2030, kinh tế số chiếm 35-40% GRDP; lọt vào tốp 300 hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu và tốp 50 đô thị thông minh thế giới. Năm 2025, Đà Nẵng tăng 130 bậc trong bảng xếp hạng hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu. Khu Công nghệ cao đã thu hút 32 dự án với tổng vốn 1,17 tỷ USD… Những con số đó nói lên rằng Đà Nẵng không chỉ nói mà đang thực sự làm.

Nhưng khi đặt cạnh DSO, một mô hình đã trải qua hơn hai mươi năm xây dựng thì vẫn còn nhiều khoảng cách cần thu hẹp và bài học cần lĩnh hội.

Bài học đầu tiên và sâu sắc nhất từ DSO là tư duy tích hợp: DSO không phải khu công nghiệp theo nghĩa truyền thống, mà là đô thị hoàn chỉnh, nơi công nghệ và cuộc sống lồng ghép tự nhiên.

Bài học thứ hai là liên kết học thuật: MIT DesignX không tự nhiên đến với DSO, mà đó là kết quả của 15 năm kiên trì xây dựng uy tín học thuật, bắt đầu từ RIT năm 2008. Đà Nẵng đã đi đúng hướng khi hình thành liên minh các trường đại học và mô hình 3 nhà: nhà nước - nhà trường - nhà doanh nghiệp. Nhưng liên minh chỉ là điểm xuất phát. Điều cần thiết hơn là những chương trình nghiên cứu ứng dụng thực chất, những dự án sinh viên kết nối trực tiếp với bài toán của doanh nghiệp. Xa hơn, Đà Nẵng cần chiến lược hợp tác với tổ chức học thuật quốc tế hàng đầu, không nhất thiết phải là MIT, nhưng phải là những tên tuổi đủ sức tạo ra hiệu ứng uy tín và mạng lưới toàn cầu.

Bài học thứ ba là chính sách như một dịch vụ: Đà Nẵng đang được trao cơ chế đặc thù theo Nghị quyết số 136 về tổ chức chính quyền đô thị và thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố Đà Nẵng. Đây là lợi thế pháp lý hiếm có, nhưng chỉ có giá trị khi được hiện thực hóa thành quy trình hành chính nhanh gọn, dễ tiếp cận. Mô hình sandbox cho công nghệ mới như AI và blockchain, thử nghiệm phương tiện bay không người lái, nền tảng bản sao số đô thị..., tất cả đang đi đúng hướng. Thách thức là không để bộ máy hành chính truyền thống kéo chậm những sáng kiến đột phá.

Cuối cùng, bài học sâu xa nhất từ DSO là bài học về ý chí bền vững: DSO thành công phần lớn nhờ cam kết chính trị nhất quán kéo dài qua nhiều thập niên, không thay đổi tầm nhìn mỗi khi có lãnh đạo mới. Đà Nẵng cần xây dựng sự đồng thuận và cam kết dài hạn không chỉ trong một nhiệm kỳ mà qua nhiều thế hệ lãnh đạo. Những hệ sinh thái đổi mới sáng tạo không thể xây dựng trong vài năm mà cần cả một thế hệ kiên trì, và điều đó đòi hỏi một thứ còn quan trọng hơn chiến lược: niềm tin.

KHÁNH HÒA

Nguồn Đà Nẵng : https://baodanang.vn/tu-oc-dao-dubai-silicon-oasis-nghi-ve-giac-mo-da-nang-3336076.html