Từ Pác Bó đến Tân Trào mở ra thời đại Hồ Chí Minh

2 giờ trướcBài gốc

Từ Pác Bó đến Tân Trào - hành trình bí mật quyết định cho ngày độc lập

Tháng 5/1945, khi cục diện thế giới chuyển biến mau lẹ, phát xít Nhật đứng trước thất bại, phong trào giải phóng dân tộc trong nước dâng cao, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã nhìn thấy rõ “thời cơ ngàn năm có một” của cách mạng Việt Nam. Người quyết định rời Pác Bó (Cao Bằng) đi Tân Trào (Tuyên Quang), trung tâm căn cứ địa cách mạng, trực tiếp cùng Trung ương Đảng chuyển từ chuẩn bị sang hành động, sẵn sàng phát lệnh tổng khởi nghĩa.

Sáng 4/5/1945, cuộc chia tay đưa tiễn Người và đoàn cán bộ cách mạng diễn ra xúc động, bịn rịn không muốn rời. Bà con khâu tặng Người và cả đoàn áo chàm, đôi giày vải, khăn đội đầu, cơm nắm, gạo, muối… gửi theo niềm tin son sắt với lãnh tụ và cách mạng, ai cũng xúc động không nói lên lời nhưng hiểu chuyến đi này quyết định lớn lao với vận mệnh của cả dân tộc.

Nhân dân Pác Bó (Cao Bằng) tiễn lãnh tụ Hồ Chí Minh và đoàn cán bộ cách mạng đi Tân Trào (Tuyên Quang), ngày 4/5/1945. (Tranh lịch sử trưng bày tại Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó)

Theo dấu chân lịch sử, từ Pác Bó đến Tân Trào, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và đoàn cán bộ phải mất 18 ngày vượt hơn 400 km qua 10 huyện của Cao Bằng, Bắc Kạn (cũ) và Tuyên Quang, với 13 điểm dừng chân qua đêm. Núi cao, rừng rậm hiểm trở, vắng người, nhiều đoạn sát đồn giặc; đặc biệt là dãy Phja Boóc quanh năm mây mù, thú dữ rình rập. Để tránh sự lùng sục của địch, đoàn đi đêm, còn ban ngày ẩn mình trong rừng sâu. Trong gian khó ấy, đồng bào Tày, Nùng, Mông, Dao… dù nghèo khó vẫn một lòng che chở, nuôi giấu, canh gác, dẫn đường, đặt trọn niềm tin vào lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và con đường cách mạng đã chọn.

Ông Hoàng Thăng Bắc, nguyên Trưởng Ban Tuyên giáo Huyện ủy Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn (cũ) kể lại ký ức cha mình là đồng chí Hoàng Văn Đàm, Chủ nhiệm lâm thời Việt Minh châu Trưng Vương về buổi chiều 13/5/1945 đón Bác Hồ. Khi Người đến, phong trào Việt Minh ở đây đã lan rộng, Ủy ban lâm thời được thành lập từ cuối tháng 3/1945. Bác chỉ thị đồng chí Võ Nguyên Giáp triệu tập nhân dân Tổng Luyên để nói chuyện. Trước băn khoăn của bà con về vũ khí, về kẻ thù, Bác ôn tồn giải thích: Muốn giành chính quyền phải dựa vào sức mạnh đoàn kết toàn dân. “Vũ khí tối tân không bằng toàn dân đoàn kết” - lời căn dặn giản dị ấy trở thành kim chỉ nam, khắc sâu vào lòng nhân dân.

Hành trình tiếp diễn trong hiểm nguy. Sáng 16/5/1945, khi đoàn qua Bản Pịt, xã Phương Viên bất ngờ nghe tiếng súng Nhật nổ, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc nhanh chóng chỉ đạo đoàn tản vào rừng Khuổi Luông, rồi men theo đường rừng đến nhà ông Lăng Văn Quân trú chân. Tại mỗi điểm dừng, Người đều căn dặn củng cố khối đại đoàn kết, giữ vững cơ sở Việt Minh. Những bức thư mật được chuyển tay an toàn qua rừng sâu, bảo đảm mạch chỉ đạo của cách mạng không bị đứt đoạn.

Suốt chặng đường từ Pác Bó đi Tân Trào, mỗi bước chân của Người đều được đồng bào các dân tộc chở che, đùm bọc, tổ chức cơ sở bảo vệ, đánh lạc hướng mật thám. Đó không chỉ là nghĩa tình cách mạng, mà là niềm tin tuyệt đối của nhân dân vào Đảng, vào lãnh tụ. Chính niềm tin ấy đã bảo vệ an toàn cho cuộc hành quân thầm lặng đầy gian nguy để đến Tân Trào thắp lên ngọn lửa Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945 thành công, làm thay đổi vận mệnh dân tộc Việt Nam.

Tân Trào - Nơi hội tụ thời cơ, trí tuệ và quyết tâm của cách mạng

85 năm sau, Khu di tích Quốc gia đặc biệt Tân Trào (Tuyên Quang), phong cảnh mái đình Hồng Thái, cây đa Tân Trào vẫn như xưa, như kể về năm tháng ông Ké - lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh về đây đem theo sứ mệnh trọng đại của dân tộc. Trước khi Người về Tân Trào, nơi đây đã là căn cứ địa cách mạng an toàn, vững chắc. Toàn huyện Sơn Dương, trong đó có xã Tân Trào nằm trong phạm vi kiểm soát của Ban Việt Minh; các Ủy ban Cách mạng lâm thời được thành lập, phong trào quần chúng phát triển sâu rộng. Ngày 21/5/1945, Trung ương Đảng và Tổng bộ Việt Minh tập kết về Tân Trào. Từ đây, dưới sự lãnh đạo trực tiếp của lãnh tụ Hồ Chí Minh, Tân Trào nhanh chóng trở thành trung tâm đầu não của cách mạng cả nước, là Thủ đô Khu giải phóng. Người chọn Tân Trào làm nơi đặt đại bản doanh, trực tiếp cùng Trung ương Đảng chỉ đạo chuẩn bị những quyết sách chiến lược cho cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trên phạm vi cả nước.

Từ tháng 5 - 8/1945, trong hoàn cảnh khó khăn tại Tân Trào, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và Trung ương Đảng khẩn trương làm việc, chỉ đạo, chủ trì nhiều cuộc họp quan trọng; phân tích tình hình quốc tế và trong nước, xác định đúng thời cơ cách mạng, đề ra chủ trương, đường lối và sách lược phù hợp, kịp thời chớp lấy “thời cơ ngàn năm có một” để phát lệnh tổng khởi nghĩa. Trên núi Nà Nưa, một hệ thống các lán làm việc, hội họp, điện đài, cảnh vệ được hình thành, tạo thành trung tâm “chỉ đạo tổng khởi nghĩa”. Do vậy, Người và Trung ương Đảng có điều kiện bám sát diễn biến cục diện thế giới, chủ động liên lạc với quân đồng minh để tiếp nhận viện trợ vũ khí, đạn dược, bảo đảm sự liên thông giữa chỉ đạo chiến lược và hành động thực tiễn.

Ông Hoàng Ngọc, con trai của lão thành cách mạng Hoàng Trung Nguyên, người làm liên lạc cho Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc ngày ở Tân Trào (Tuyên Quang) kể chuyện về Tổng khởi nghĩa cách mạng tháng 8/1945.

Dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Người, Tân Trào trở thành trung tâm tổ chức, điều phối toàn bộ hoạt động chuẩn bị cho khởi nghĩa. Nhà dân được bố trí làm nơi in báo, đặt điện đài, làm trụ sở các cơ quan cách mạng; lực lượng vũ trang tập kết, huấn luyện; các hộ gia đình trong bản đón tiếp, bảo đảm nơi ăn, nghỉ cho đại biểu về dự Quốc dân Đại hội. Trường Quân chính kháng Nhật được thành lập ngay tại xã, cánh đồng Kim Long trở thành địa điểm tiếp nhận hàng viện trợ do quân đồng minh thả xuống, góp phần tăng cường trang bị vũ khí, đạn dược cho lực lượng Việt Minh trong thời điểm quyết định.

Công tác tổ chức và chuẩn bị lực lượng, dưới sự lãnh đạo của Mặt trận Việt Minh và Trung ương Đảng, các hoạt động tuyên truyền, giác ngộ quần chúng được đẩy mạnh. Tại ngôi nhà Cứu quốc gần cây đa Tân Trào, nhiều hoạt động văn hóa, giáo dục, bình dân học vụ được tổ chức, góp phần nâng cao dân trí, củng cố niềm tin của nhân dân vào con đường đấu tranh cách mạng của Đảng và lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc.

Từ Tân Trào, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Người, các quyết định lịch sử được hình thành và ban bố, đưa phong trào cách mạng cả nước bùng lên, lan rộng chưa từng có. Toàn dân sôi sục khí thế chờ lệnh Tổng khởi nghĩa toàn quốc giành chính quyền.

Lệnh tổng khởi nghĩa toàn thắng - mở ra thời đại Hồ Chí Minh

Trước phong trào cả nước dâng cao, nắm bắt thời cơ quốc tế thuận lợi và tình hình trong nước đã chín muồi, ngày 12/8/1945, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đề nghị triệu tập Hội nghị toàn quốc của Đảng tại khu rừng Nà Nưa (từ ngày 14 - 15/8/1945). Sau khi phân tích kỹ cục diện trong nước và thế giới, hội nghị đi đến nhận định mang tính quyết định: “Cơ hội rất tốt cho ta giành quyền độc lập đã tới”, đồng thời thống nhất chủ trương phát động Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước trước khi quân Đồng minh kéo vào Đông Dương. Hội nghị quyết định thành lập Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc do đồng chí Trường Chinh phụ trách. Ngay sau đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Lệnh tổng khởi nghĩa, hiệu triệu toàn dân đứng lên: “Giờ tổng khởi nghĩa đã đến! Cơ hội có một cho dân tộc ta giành lại độc lập đã tới!”. Ngày 13/8/1945, Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc ban hành Quân lệnh số 1, chính thức hạ lệnh tổng khởi nghĩa trên phạm vi toàn quốc.

Từ đình Tân Trào, ngôi đình nhỏ giữa núi rừng, mệnh lệnh lịch sử ấy được truyền đi, trở thành tiếng gọi non sông. Ngày 16 - 17/8/1945, Quốc dân Đại hội được triệu tập tại đây với sự tham dự của 60 đại biểu đại diện cho các tầng lớp nhân dân, các dân tộc trong cả nước và kiều bào ở nước ngoài. Đại hội thông qua Lệnh tổng khởi nghĩa, tán thành 10 chính sách lớn của Việt Minh, quyết định thành lập Ủy ban Dân tộc giải phóng Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu, tiền thân của Chính phủ lâm thời nước Việt Nam dân chủ cộng hòa.

Chiều 16/8/1945, dưới bóng đa Tân Trào, đồng chí Võ Nguyên Giáp thay mặt Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc đọc Quân lệnh số 1. Đội quân giải phóng làm lễ xuất quân, mở đầu bằng chiến dịch giải phóng Thái Nguyên, tạo đà tiến về Hà Nội. Sáng 17/8/1945, trước đình Tân Trào, Ủy ban Dân tộc giải phóng Việt Nam ra mắt quốc dân. Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc lời tuyên thệ lịch sử, thể hiện quyết tâm sắt đá của một chính quyền cách mạng vì độc lập, tự do của dân tộc.

Từ Tân Trào, mệnh lệnh tổng khởi nghĩa được phát đi và nhanh chóng lan tỏa khắp 3 miền Bắc - Trung - Nam. Chỉ trong nửa tháng, từ ngày 14 - 28/8/1945, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, toàn dân tộc nhất tề vùng dậy giành chính quyền. Hà Nội giành thắng lợi ngày 19/8/1945, tiếp đó là Huế, Sài Gòn và các địa phương trong cả nước. Đến ngày 30/8/1945, chính quyền đã hoàn toàn thuộc về nhân dân. Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, mở ra thời đại Hồ Chí Minh - thời đại độc lập dân tộc gắn liền với con đường đi lên chủ nghĩa xã hội.

Trường Hà

Nguồn Cao Bằng : https://baocaobang.vn/tu-pac-bo-den-tan-trao-mo-ra-thoi-dai-ho-chi-minh-3184819.html