Dưới đây là 4 tình huống mà cha mẹ nên cân nhắc kỹ khi dạy con về sự tử tế, bởi nếu không đúng lúc, bài học ấy có thể vô tình đẩy con vào thế yếu.
Khi gặp yêu cầu từ người lạ, con không cần phải tử tế
Nhiều cha mẹ thường nhắc con rằng phải biết giúp đỡ người khác.
Tuy nhiên, trong trường hợp người lạ, đặc biệt là người trưởng thành, khỏe mạnh, đưa ra yêu cầu, trẻ không có nghĩa vụ phải đáp ứng chỉ vì "lịch sự" hay "tốt bụng".
Kẻ xấu thường khai thác chính tâm lý ngại từ chối và mong muốn được khen ngoan của trẻ.
Chúng có thể nhờ chỉ đường, nhờ tìm đồ, tặng quà hoặc năn nỉ với những lời lẽ khéo léo. Trẻ nhỏ rất dễ mềm lòng trước vài câu thuyết phục hoặc một món quà hấp dẫn.
Điều cha mẹ cần dạy con không phải là thờ ơ với người khác, mà là hiểu giới hạn an toàn.
Một người lớn thực sự gặp khó khăn sẽ tìm đến sự trợ giúp của người lớn khác, chứ không cần đến một đứa trẻ.
Khi không có người thân đi cùng, trẻ tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân, không đi theo và không nhận quà từ người lạ.
Sự tử tế trong trường hợp này phải nhường chỗ cho nguyên tắc an toàn.
Điều cha mẹ cần dạy con không phải là thờ ơ với người khác, mà là hiểu giới hạn an toàn. Ảnh minh họa
Khi bị đối xử bất công, con không nên nhẫn nhịn vì "ngoan"
Không ít cha mẹ vô tình dạy con gái rằng: "Thôi bỏ qua đi", "Con là con gái phải hiền", "Nhịn một chút cho êm chuyện".
Nhưng sự nhẫn nhịn lặp đi lặp lại có thể khiến trẻ hình thành tâm lý cam chịu.
Ở trường học hay ngoài xã hội, trẻ có thể đối mặt với bắt nạt, chế giễu, phân biệt đối xử.
Nếu trẻ luôn được khuyên "nhường nhịn cho qua", các em sẽ hiểu rằng việc bảo vệ bản thân là điều không nên làm.
Một phụ huynh từng chia sẻ, ban đầu khi nghe con bị bắt nạt, chị chỉ dặn con "cố gắng hòa đồng hơn". Nhưng sau nhiều lần, chị nhận ra con ngày càng thu mình và không dám kể chuyện.
Chỉ khi chị thay đổi cách tiếp cận, lắng nghe, gọi tên cảm xúc của con, khẳng định con có quyền được tôn trọng, đứa trẻ mới dần tự tin hơn.
Điều quan trọng không phải là kích động con phản ứng tiêu cực, mà là giúp con hiểu rằng tử tế không đồng nghĩa với chấp nhận bất công.
Khi cần, cha mẹ phải đứng về phía con, trao cho con cảm giác an toàn và hậu thuẫn rõ ràng. Trẻ chỉ dám mạnh mẽ khi biết phía sau mình luôn có gia đình.
Điều quan trọng không phải là kích động con phản ứng tiêu cực, mà là giúp con hiểu rằng tử tế không đồng nghĩa với chấp nhận bất công. Ảnh minh họa
Khi gặp yêu cầu vô lý, con phải biết từ chối
"Nhảy xuống đây đi, tớ cho đồ chơi."
"Gan bé tí vậy sao?"
"Cậu đánh bạn kia đi, tớ sẽ bênh."
Những lời thách thức kiểu này không hiếm trong thế giới trẻ nhỏ. Nếu chỉ được dạy phải "giữ hòa khí" và "chiều bạn", trẻ rất dễ rơi vào bẫy tâm lý đồng trang lứa.
Cha mẹ cần giúp con hiểu rằng một mối quan hệ lành mạnh không bao giờ đặt điều kiện nguy hiểm hay ép buộc làm điều sai trái.
Bạn bè thật sự sẽ không dùng quà tặng hay lời khiêu khích để thử thách lòng can đảm của con.
Khả năng từ chối là một kỹ năng sống quan trọng. Trẻ nhỏ không tự nhiên biết khi nào nên nói "không".
Vì vậy, thay vì chỉ nói chung chung "con phải cẩn thận", cha mẹ nên đưa ra các tình huống cụ thể, phân tích điều gì được làm và điều gì không.
Qua thời gian, trẻ sẽ dần hình thành "la bàn nội tâm" để nhận diện nguy cơ.
Dạy con tử tế không có nghĩa là dạy con chiều theo mọi yêu cầu.
Khả năng từ chối là một kỹ năng sống quan trọng. Trẻ nhỏ không tự nhiên biết khi nào nên nói "không". Ảnh minh họa
Khi đối diện hành vi quấy rối, con tuyệt đối không được thỏa hiệp
Một trong những rủi ro nghiêm trọng nhất đối với trẻ em, đặc biệt là bé gái, là quấy rối và xâm hại.
Đáng lo ngại ở chỗ, nhiều trẻ vì quá lễ phép, quá tin người lớn hoặc sợ làm phật lòng người khác mà không dám phản kháng.
Trong trường hợp này, bài học về sự tử tế cần được thay thế bằng bài học về ranh giới.
Cha mẹ phải dạy con rằng cơ thể và nhân phẩm của mình là bất khả xâm phạm. Bất kỳ hành vi đụng chạm, lời nói hay yêu cầu khiến con cảm thấy khó chịu đều phải được từ chối ngay lập tức.
Trẻ cũng cần được hướng dẫn cụ thể: hét to, rời khỏi nơi đó, tìm người lớn đáng tin cậy và kể lại mọi chuyện.
Quan trọng hơn, cha mẹ phải tạo ra một môi trường an toàn để con biết rằng dù chuyện gì xảy ra, con cũng không bị trách mắng khi lên tiếng.
Sự im lặng vì "ngại", vì "sợ phiền", hay vì "không muốn làm lớn chuyện" chính là điều khiến nhiều tổn thương bị kéo dài.
Dạy con tử tế, nhưng phải kèm theo giới hạn
Giá trị của lòng tốt chưa bao giờ sai. Tuy nhiên, nếu cha mẹ chỉ nhấn mạnh đến việc phải hiền lành, nhường nhịn mà bỏ qua kỹ năng tự bảo vệ, trẻ rất dễ đánh đồng tử tế với yếu đuối.
Một đứa trẻ trưởng thành khỏe mạnh về tâm lý là đứa trẻ biết yêu thương người khác nhưng cũng biết bảo vệ bản thân.
Biết giúp đỡ, nhưng không mù quáng. Biết bao dung, nhưng không chấp nhận bị xâm phạm.
Nuôi dạy con trong xã hội hiện đại đòi hỏi sự cân bằng: dạy con trái tim ấm áp nhưng cũng trang bị cho con cái đầu tỉnh táo.
Khi cha mẹ dạy con hiểu rằng lòng tốt cần đi cùng ranh giới, đó mới là nền tảng để con lớn lên tự tin, mạnh mẽ và độc lập.
Tử tế là một phẩm chất đẹp. Nhưng tử tế đúng lúc, đúng chỗ mới thực sự là món quà bảo vệ con suốt đời.