Từ thực tiễn thi hành đến yêu cầu sửa đổi Luật Thủ đô

3 giờ trướcBài gốc

Cần cách tiếp cận mới để xây dựng thể chế vượt trội

Có thể khẳng định, Luật Thủ đô năm 2024 là một bước tiến quan trọng trong hoàn thiện thể chế cho Hà Nội, với nhiều cơ chế đặc biệt, đặc thù, góp phần tháo gỡ những điểm nghẽn do quy định pháp luật trước đây còn hạn chế. Trong quá trình triển khai, nhiều nội dung của luật đã phát huy hiệu quả rõ rệt, được đánh giá là phù hợp và có khả năng mở rộng áp dụng.

Một góc Hà Nội. Ảnh: Phạm Hùng

Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy một nghịch lý, chính vì đi trước nên nhiều cơ chế đặc thù của Hà Nội đã dần được luật hóa trong các đạo luật chung, khiến tính riêng có của Luật Thủ đô bị thu hẹp, đặt ra yêu cầu phải đổi mới cách tiếp cận trong xây dựng luật.

Bên cạnh đó, các định hướng chiến lược mới được ban hành gần đây, đặc biệt là Nghị quyết số 02-NQ/TW về xây dựng và phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới, đã đặt ra những yêu cầu rất cao đối với Hà Nội. Trong bối cảnh đó, nếu tiếp tục xây dựng luật theo hướng chủ yếu xử lý các vướng mắc hiện hữu, sẽ khó tạo ra khuôn khổ thể chế mang tính vượt trội và có tầm nhìn dài hạn.

Trao đổi trong Chương trình Thời sự đặc biệt do Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội thực hiện với chủ đề “Sửa đổi Luật Thủ đô - Hoàn thiện thể chế để Hà Nội phát triển trong kỷ nguyên mới” tối 21-3, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Phương Thủy cho rằng, việc sửa đổi Luật Thủ đô cần chuyển sang cách tiếp cận cao hơn, gắn với phân quyền mạnh mẽ, triệt để và toàn diện hơn cho Hà Nội. Mục tiêu là xây dựng một khung thể chế ổn định, có tầm nhìn, đủ sức tạo lợi thế cạnh tranh không chỉ trong phạm vi quốc gia mà còn hướng tới khu vực và quốc tế.

Hai vị khách mời: Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Phương Thủy và Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội Nguyễn Công Anh tham gia Chương trình Thời sự đặc biệt với chủ đề “Sửa đổi Luật Thủ đô - Hoàn thiện thể chế để Hà Nội phát triển trong kỷ nguyên mới”. Ảnh: Phạm Hùng

Kế thừa và thể chế hóa các cơ chế hiệu quả từ thực tiễn

Từ góc độ thực tiễn triển khai, Nghị quyết 258/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô đã cho thấy những kết quả tích cực bước đầu. Nghị quyết đã phân quyền mạnh mẽ cho chính quyền thành phố trong quyết định đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư và tổ chức thực hiện các dự án lớn, quan trọng.

Nhờ đó, Hà Nội đã triển khai nhiều dự án quy mô, trong đó có Đại lộ cảnh quan sông Hồng, Khu đô thị thể thao Olympic, cùng hàng loạt dự án cấp bách nhằm khắc phục các điểm nghẽn về hạ tầng, an toàn giao thông và chống ngập úng. Những kết quả này cho thấy hiệu quả của việc trao quyền chủ động cho địa phương trong tổ chức thực hiện.

Tuy nhiên, trao đổi trong Chương trình Thời sự đặc biệt với chủ đề “Sửa đổi Luật Thủ đô - Hoàn thiện thể chế để Hà Nội phát triển trong kỷ nguyên mới”, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội Nguyễn Công Anh cho hay, Nghị quyết số 258 mới chỉ tập trung vào lĩnh vực đầu tư dự án, trong khi yêu cầu phát triển của Thủ đô đòi hỏi các cơ chế, chính sách toàn diện hơn, bao trùm các lĩnh vực như quản trị đô thị thông minh, tài chính - ngân sách, khoa học công nghệ, giáo dục, y tế và an sinh xã hội.

Phối cảnh Dự án đầu tư xây dựng Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng. Ảnh: Phạm Hùng

Đáng chú ý, Nghị quyết số 258 có thời hạn thí điểm 5 năm, do đó việc sửa đổi Luật Thủ đô cần tiếp thu, kế thừa và thể chế hóa những nội dung hiệu quả của nghị quyết này, nhằm tạo cơ sở pháp lý ổn định, lâu dài cho quá trình phát triển của Hà Nội.

Trong bối cảnh Nghị quyết 02-NQ/TW của Bộ Chính trị vừa được ban hành, việc cụ thể hóa các định hướng lớn vào dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ góp phần tạo ra các cơ chế, chính sách đột phá, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng sống và hạnh phúc của người dân.

Thiết kế mô hình thể chế mới cho Thủ đô

Một trong những yêu cầu quan trọng đặt ra trong lần sửa đổi này là không chỉ điều chỉnh hay bổ sung các quy định hiện hành, mà cần tiếp cận theo hướng thiết kế một mô hình thể chế phát triển mới cho Hà Nội.

Theo quan điểm của cơ quan thẩm tra, Luật Thủ đô (sửa đổi) cần phản ánh rõ tính đặc thù của Thủ đô, đồng thời thể hiện tư duy phát triển mới với tinh thần Hà Nội chủ động, Hà Nội chịu trách nhiệm và Hà Nội vươn lên.

Hà Nội triển khai nhiều dự án quy mô, trong đó có Khu đô thị thể thao Olympic. Ảnh: Phạm Hùng

Để đạt được điều đó, luật không nên đi quá sâu vào các giải pháp mang tính ngắn hạn, mà cần trao quyền chủ động nhiều hơn cho chính quyền thành phố trong việc điều chỉnh, vận hành chính sách phù hợp với thực tiễn. Đây cũng là cách để khắc phục tình trạng “luật chạy theo thực tiễn” - nguyên nhân dẫn đến việc phải sửa đổi luật thường xuyên.

Cùng với đó, yêu cầu phân quyền mạnh mẽ cần được đặt ở vị trí trung tâm, thay vì chỉ tập trung xử lý các điểm nghẽn cụ thể. Một không gian thể chế linh hoạt, ổn định sẽ giúp Hà Nội chủ động hơn trong phát triển, đồng thời nâng cao hiệu quả quản trị đô thị.

Tuy nhiên, dù là luật đặc thù, Luật Thủ đô vẫn phải bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, không có nghĩa là các quy định phải giống hoàn toàn luật chung, mà cần bảo đảm tính liên thông, tránh chồng chéo, tạo thuận lợi cho quá trình thực thi.

Việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này vì vậy không chỉ nhằm giải quyết các vấn đề trước mắt, mà còn hướng tới xây dựng một mô hình phát triển mới cho Hà Nội - nơi hội tụ vai trò trung tâm kiến tạo, hình thành các cực tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh trong khu vực và quốc tế. Qua đó, Thủ đô sẽ tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu, dẫn dắt sự phát triển chung của cả nước trong giai đoạn mới.

Hồng Thái

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/tu-thuc-tien-thi-hanh-den-yeu-cau-sua-doi-luat-thu-do-740349.html