Tự ứng cử - dấu ấn dân chủ trong danh sách ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI

7 giờ trướcBài gốc

Danh sách những người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI tại các địa phương trên cả nước đã được công bố sau các vòng hiệp thương. Trong đó, bên cạnh những ứng viên do cơ quan, tổ chức giới thiệu, vẫn có những công dân tự mình nộp hồ sơ tham gia ứng cử.

Việc các ứng viên tự ứng cử xuất hiện trong danh sách chính thức sau các vòng hiệp thương không chỉ là một thông tin đáng chú ý của kỳ bầu cử. Điều đó còn phản ánh một nguyên tắc quan trọng của đời sống chính trị, rằng mọi công dân đủ điều kiện đều có quyền tham gia ứng cử và cử tri có quyền lựa chọn người đại diện cho mình.

Tự ứng cử đại biểu Quốc hội

Trong danh sách 64 người tham gia ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI tại TP.HCM năm nay, TS Nguyễn Vinh Huy, Chủ tịch sáng lập Hệ thống Luật Thịnh Trí, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp Trung tâm Sài Gòn, giảng viên Trường Đại học Văn Hiến là một trong những trường hợp tự ứng cử.

Tiến sĩ Nguyễn Vinh Huy ứng cử đại biểu Quốc hội tại đơn vị bầu cử số 13, gồm các phường: Bình Đông, Chánh Hưng, Phú Định; và các xã: Vĩnh Lộc, Tân Vĩnh Lộc, Bình Lợi, Tân Nhựt, Bình Chánh, Hưng Long và Bình Hưng.

Tiến sĩ Nguyễn Vinh Huy - Chủ tịch sáng lập Hệ thống Luật Thịnh Trí.

Ông Huy có nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực pháp lý và môi trường doanh nghiệp. Theo ông, chính quá trình làm việc lâu dài với các vấn đề pháp lý trong đời sống kinh tế - xã hội khiến ông suy nghĩ nhiều hơn về vai trò của chính sách và pháp luật đối với sự phát triển của đất nước.

“Trong công việc của mình, tôi tiếp xúc với rất nhiều hồ sơ và câu chuyện cụ thể của người dân, doanh nghiệp. Có những vấn đề khi nhìn trên văn bản pháp luật thì tưởng như đã đầy đủ, nhưng khi đi vào thực tế mới thấy còn nhiều vướng mắc phát sinh”, ông Huy chia sẻ.

Theo ông, khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn đôi khi không nằm ở chủ trương, mà ở cách thức triển khai và vận hành trong đời sống.

“Nhiều quy định khi ban hành mục tiêu rất đúng, nhưng khi thực hiện ở cơ sở lại phát sinh thêm thủ tục hoặc cách hiểu khác nhau. Điều này có thể khiến người dân và doanh nghiệp gặp khó khăn trong quá trình thực hiện”, ông nói.

Từ những trải nghiệm đó, ông cho rằng nếu có cơ hội tham gia Quốc hội, điều quan trọng nhất là góp phần thu hẹp khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn. Những vấn đề như quyền tài sản, thủ tục hành chính hay sự ổn định của môi trường pháp lý đều ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống xã hội.

“Khi quyền tài sản được bảo đảm rõ ràng, thủ tục minh bạch và môi trường pháp lý ổn định, người dân sẽ yên tâm đầu tư cho cuộc sống, còn doanh nghiệp có điều kiện phát triển bền vững hơn”, ông nhận định.

Ở góc nhìn rộng hơn, ông cho rằng nghị trường sẽ hiệu quả hơn khi có sự tham gia của những người đến từ nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội.

“Những người hoạt động trong doanh nghiệp hay các tổ chức xã hội thường tiếp xúc trực tiếp với đời sống kinh tế - xã hội hằng ngày. Khi những trải nghiệm đó được đưa vào quá trình thảo luận chính sách, các quyết định lập pháp sẽ sát với thực tiễn hơn”, ông nói.

Nếu được cử tri tín nhiệm, ông Huy cho biết mong muốn của mình là trở thành một đại biểu có thể kết nối giữa chính sách và đời sống thực tế.

“Một đại biểu Quốc hội không chỉ tham gia thảo luận tại nghị trường, mà còn phải lắng nghe đời sống xã hội, hiểu những khó khăn cụ thể của người dân và doanh nghiệp. Khi những vấn đề của thực tiễn được phản ánh đầy đủ, chính sách ban hành sẽ có điều kiện đi vào cuộc sống hiệu quả hơn”, ông chia sẻ.

Quyền ứng cử - quyền hiến định của công dân

Theo quy định của pháp luật Việt Nam, quyền ứng cử đại biểu Quốc hội là một trong những quyền chính trị cơ bản của công dân. Hiến pháp năm 2013 khẳng định công dân có quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội, trong đó có quyền bầu cử và ứng cử vào các cơ quan quyền lực nhà nước.

Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân cũng quy định rõ: Công dân đủ điều kiện theo quy định của pháp luật có thể tham gia ứng cử thông qua việc được cơ quan, tổ chức giới thiệu hoặc tự ứng cử.

Cử tri làm việc dài ngày trên biển đi bỏ phiếu sớm ngày 26/02/2026 (Ảnh: TTXVN)

Điều này có nghĩa là mọi công dân đáp ứng các tiêu chuẩn theo luật định đều có quyền tham gia vào quá trình lựa chọn đại biểu của cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất.

Tuy nhiên, quyền ứng cử không chỉ dừng lại ở việc nộp hồ sơ đăng ký. Những người tham gia ứng cử - dù được giới thiệu hay tự ứng cử, đều phải trải qua một quy trình pháp lý chặt chẽ nhằm bảo đảm tính đại diện và chất lượng của đội ngũ đại biểu.

Trong thực tế, danh sách những người ứng cử đại biểu Quốc hội được hình thành thông qua các vòng hiệp thương do Mặt trận Tổ quốc Việt Nam chủ trì. Quy trình này thường gồm ba vòng hiệp thương nhằm thảo luận, thống nhất về cơ cấu, thành phần và danh sách những người ứng cử.

Song song với đó là việc lấy ý kiến nhận xét và tín nhiệm của cử tri nơi cư trú và nơi công tác đối với người ứng cử. Đây là bước quan trọng nhằm bảo đảm rằng những người tham gia ứng cử có uy tín trong cộng đồng và đủ điều kiện đại diện cho cử tri.

Chỉ những người đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn theo quy định của pháp luật và nhận được sự tín nhiệm cần thiết mới được đưa vào danh sách chính thức để cử tri lựa chọn trong ngày bầu cử.

Như vậy, việc một người tự ứng cử xuất hiện trong danh sách cuối cùng đồng nghĩa với việc họ đã vượt qua các vòng hiệp thương và quá trình lấy ý kiến cử tri, giống như mọi ứng viên khác.

Phường Hiệp Bình, TP.HCM công khai danh sách tóm tắt tiểu sử của các ứng viên ứng cử. (Ảnh: Thy Huệ)

Trả lời Báo Điện tử VTC News, Tiến sĩ Nguyễn Thị Loan - Trưởng khoa Luật học Trường Đại học Đà Lạt cho rằng, quyền ứng cử và tự ứng cử của công dân là một phần quan trọng trong hệ thống quyền chính trị được bảo đảm bởi Hiến pháp.

Theo bà, trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, việc bảo đảm quyền con người và quyền công dân, trong đó có quyền tham gia vào đời sống chính trị, luôn được đặt ở vị trí quan trọng.

“Công dân hoàn toàn có quyền tham gia ứng cử theo quy định của Hiến pháp và pháp luật hiện hành. Điều đó vừa thể hiện quyền con người, vừa bảo đảm quyền chính trị của công dân”, Tiến sĩ Nguyễn Thị Loan cho biết.

Bên cạnh đó, quy trình hiệp thương nhiều vòng cũng đóng vai trò như một cơ chế lựa chọn nhằm tìm ra những người có đủ năng lực và uy tín để đại diện cho cử tri.

“Các vòng hiệp thương có sự tham gia của nhiều tổ chức chính trị - xã hội, đại diện cho tiếng nói của các tầng lớp Nhân dân. Đây là cơ chế để sàng lọc và tìm ra những người đủ đức, đủ tài để tham gia đại diện cho Nhân dân”, bà nói.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Thị Loan, quy trình này không hạn chế quyền ứng cử của công dân, mà nhằm bảo đảm tính đại diện và chất lượng của đội ngũ đại biểu.

Ở góc nhìn rộng hơn, bà Loan cho rằng dân chủ không chỉ thể hiện ở việc ghi nhận quyền trên văn bản pháp luật, mà còn nằm ở khả năng vận hành của hệ thống pháp luật trong thực tế.

“Pháp luật phải được xây dựng trên cơ sở bảo đảm quyền tự do, dân chủ của người dân, đồng thời phải có tính khả thi và được thực thi nghiêm túc trong thực tế. Khi cả ba yếu tố này được bảo đảm thì dân chủ mới thực sự đi vào đời sống”, bà Loan nhận định.

Trong một nền dân chủ hiện đại, quyền tham gia vào đời sống chính trị của công dân không chỉ thể hiện ở lá phiếu của cử tri, mà còn ở khả năng để mỗi công dân có thể tham gia ứng cử nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật.

Việc có những người tự ứng cử xuất hiện trong danh sách chính thức cho thấy cơ chế bầu cử không đóng kín, mà cho phép sự tham gia của nhiều chủ thể trong xã hội. Tuy nhiên, quyền tự ứng cử cũng luôn gắn liền với các tiêu chuẩn và quy trình pháp luật nhằm bảo đảm rằng những người được lựa chọn cuối cùng có thể thực hiện tốt vai trò đại diện cho Nhân dân.

Khi công dân có quyền ứng cử và cử tri có quyền lựa chọn đại biểu, dân chủ không còn là khái niệm trừu tượng, mà trở thành một cơ chế vận hành cụ thể của Nhà nước pháp quyền.

Thy Huệ

Nguồn VTC : https://vtcnews.vn/tu-ung-cu-dau-an-dan-chu-trong-danh-sach-ung-cu-dai-bieu-quoc-hoi-khoa-xvi-ar1006115.html