Vụ Miu Lê bị bắt quả tang sử dụng ma túy, dù cơ quan chức năng bước đầu xác định chưa đủ căn cứ xử lý hình sự nữ ca sĩ nhưng câu chuyện không chỉ dừng lại ở khía cạnh pháp lý mà còn làm dấy lên nhiều tranh luận trong dư luận.
Nhiều ý kiến đặt vấn đề về trách nhiệm nêu gương của người nổi tiếng, đồng thời bày tỏ lo ngại trước tâm lý đám đông khi một bộ phận người hâm mộ sẵn sàng bênh vực thần tượng bất chấp đúng - sai, thậm chí xem nhẹ các chuẩn mực pháp luật.
Nghệ sĩ phải giữ gìn hình ảnh, phẩm chất đạo đức
Anh Lê Quốc Bảo (phường Gia Định, TP.HCM) cho rằng cần tiếp cận vấn đề theo hướng cân bằng và thượng tôn pháp luật. Một mặt, phải tôn trọng nguyên tắc suy đoán vô tội và kết luận của cơ quan chức năng, không nên quy kết khi chưa có đủ căn cứ. Nhưng mặt khác, cần nhận thức rõ các hệ lụy xã hội từ hành vi liên quan đến ma túy, nhất là khi người trong cuộc là người có ảnh hưởng trong cộng đồng.
Anh Bảo cũng chia sẻ điều quan trọng là công chúng cần giữ thái độ tỉnh táo, nhìn nhận sự việc dựa trên chuẩn mực pháp luật và giá trị xã hội, thay vì bị cảm xúc chi phối.
Cùng quan điểm, chị Trần Minh Anh (phường Long Hưng, TP Đồng Nai) cho biết các cơ quan chức năng và truyền thông đã thông tin rất chính xác và kịp thời về sự việc. Qua đó giúp giới trẻ hiểu rằng đối với giới văn nghệ sĩ, đặc biệt là những người có ảnh hưởng trong xã hội, bên cạnh hoạt động nghề nghiệp còn phải có trách nhiệm giữ gìn hình ảnh, phẩm chất đạo đức, lối sống và ý thức công dân.
"Tuy nhiên, điều đáng lo ngại trong câu chuyện này là một bộ phận người hâm mộ bênh vực thần tượng đến mức không phân biệt đúng - sai, xem thần tượng là ngoại lệ của mọi sai lầm. Họ cho rằng những chuyện vi phạm này thuộc vấn đề đời tư nghệ sĩ..." - chị Minh Anh nói.
Người hâm mộ cần giữ ranh giới đúng - sai trước sự yêu mến đối với người nổi tiếng. Ảnh minh họa: AI
Người hâm mộ yêu mến nhưng cần tỉnh táo
Từ vụ việc này, ThS Trần Xuân Tiến, giảng viên Truyền thông, Trường ĐH Văn Hiến, cho rằng cần làm rõ ranh giới giữa đời tư của nghệ sĩ và trách nhiệm đối với công chúng.
Theo đó, đời tư của người nổi tiếng thường bị hiểu chưa đầy đủ: họ vẫn có quyền riêng tư như mọi công dân, nhưng khi hành vi cá nhân liên quan đến đạo đức hoặc pháp luật thì không còn là vấn đề riêng tư thuần túy.
Trong bối cảnh truyền thông hiện nay, người nổi tiếng được xem là một dạng “tài sản công chúng”, hưởng lợi từ sự chú ý và khả năng ảnh hưởng xã hội, nên về mặt đạo đức, họ mặc nhiên có nghĩa vụ chịu sự giám sát. Khoản 3 Điều 4 Quy tắc ứng xử của người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật ban hành theo Quyết định 3196/QĐ-BVHTTDL cũng quy định người hoạt động nghệ thuật phải “Giữ gìn phẩm chất đạo đức, uy tín, danh dự của người hoạt động nghệ thuật phù hợp với chuẩn mực đạo đức xã hội, thuần phong mỹ tục và truyền thống văn hóa Việt Nam”.
Tuy nhiên, công chúng cũng cần giữ đúng ranh giới khi có quyền phê phán hành vi vi phạm nhưng không được thay thế cơ quan chức năng để kết tội hay bêu rếu vượt giới hạn.
Ở góc độ xã hội, hiện tượng một bộ phận người hâm mộ sẵn sàng bênh vực thần tượng bất chấp đúng - sai được nhìn nhận là biểu hiện điển hình của tâm lý “thần tượng hóa” trong thời đại mạng xã hội. Khi cá nhân gắn bản sắc của mình với nghệ sĩ, mọi chỉ trích nhắm vào thần tượng dễ bị nhìn nhận như tấn công vào chính họ, từ đó dẫn đến phản ứng phòng vệ, thậm chí làm mờ ranh giới giữa đúng - sai và pháp lý - cảm tính.
ThS Tiến nhấn mạnh, văn hóa thần tượng không phải là tiêu cực, nhưng cần được đặt trong khuôn khổ chuẩn mực pháp luật và đạo đức. Người trẻ cần tách biệt giữa việc yêu mến sản phẩm nghệ thuật với việc đánh giá hành vi của nghệ sĩ. Nhận thức này cần được trang bị thông qua giáo dục về kỹ năng tiếp nhận thông tin và tư duy phản biện.
Tuân thủ quy tắc ứng xử của người hoạt động nghệ thuật
Chiều 14-5, tại họp báo về tình hình kinh tế - xã hội TP.HCM, đại diện Sở VH&TT TP.HCM đã đề cập đến vụ việc ca sĩ Miu Lê bị phát hiện sử dụng chất ma túy tại TP Hải Phòng.
Theo Sở VH&TT TP.HCM, mọi công dân đều phải đề cao tinh thần thượng tôn pháp luật trong đời sống và trong hoạt động văn hóa, đồng thời phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về hành vi của mình. Các hành vi vi phạm, nếu có, sẽ được cơ quan chức năng xử lý theo đúng quy định.
Đối với đội ngũ văn nghệ sĩ, đặc biệt là những người có ảnh hưởng trong xã hội, bên cạnh hoạt động nghề nghiệp còn phải có trách nhiệm giữ gìn hình ảnh, phẩm chất đạo đức, lối sống và ý thức công dân.
Các hành vi vi phạm pháp luật, nếu được xác định, không chỉ ảnh hưởng đến uy tín cá nhân mà còn tác động tiêu cực đến môi trường văn hóa, nghệ thuật và nhận thức xã hội.
Thời gian qua, Sở đã thường xuyên phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan để đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật.
Các hoạt động này được triển khai đến đội ngũ văn nghệ sĩ, nghệ sĩ biểu diễn và các đơn vị tổ chức biểu diễn, nhằm xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, nâng cao trách nhiệm xã hội, trách nhiệm nghề nghiệp và chuẩn mực ứng xử của người hoạt động nghệ thuật.
Bên cạnh đó, Sở yêu cầu các đơn vị nghệ thuật, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn, đơn vị sản xuất chương trình thực hiện nghiêm các quy định pháp luật về hoạt động nghệ thuật, quy tắc ứng xử của người hoạt động nghệ thuật và các quy định pháp luật có liên quan.
THẢO HIỀN