Từ 'vườn tượng Tourane' đến bảo tàng Chăm nổi tiếng thế giới

4 giờ trướcBài gốc

Sự kiện quy tụ nhiều chuyên gia, học giả Việt Nam và Pháp, cùng nhìn lại hành trình hình thành, phát triển của một trong những thiết chế văn hóa tiêu biểu về bảo tồn di sản Champa tại Việt Nam.

Quang cảnh sự kiện

Phát biểu khai mạc tọa đàm, bà Lê Thị Thu Trang, Giám đốc Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng cho biết, để có được một thiết chế văn hóa hơn 100 năm tuổi như hôm nay là cả một hành trình dài với nhiều đóng góp quan trọng của Viện Viễn Đông Bác Cổ Pháp và các học giả đầu thế kỷ XX trong công tác bảo tồn và gìn giữ di sản văn hóa Champa.

Theo bà Trang, hành trình ấy bắt đầu từ khu vườn tượng do Công sứ Charles Lemire khởi xướng cuối thế kỷ 19, sau đó được tiếp nối bằng những nỗ lực bền bỉ của kiến trúc sư, nhà khảo cổ Henri Parmentier cùng nhiều học giả EFEO trong việc xây dựng một bảo tàng dành riêng cho nghệ thuật Chăm.

“Các báo cáo tại tọa đàm cũng như không gian trưng bày chuyên đề “Từ khu vườn tượng Tourane đến Bảo tàng Henri Parmentier” với nhiều hình ảnh tư liệu quý đã cho thấy rõ quá trình hình thành và phát triển của bảo tàng trong những thập niên đầu thế kỷ 20”, bà Trang nhấn mạnh.

Bà Lê Thị Thu Trang, Giám đốc Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng phát biểu tại tọa đàm

Lãnh đạo Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng cho biết thêm, trong bối cảnh công tác quản lý di sản ngày càng đặt ra nhiều yêu cầu mới như số hóa tư liệu, đổi mới trưng bày, tăng cường khả năng tiếp cận công chúng, hợp tác quốc tế tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc chia sẻ tri thức, kinh nghiệm và thực hành chuyên môn.

Trong khuôn khổ sự kiện, Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng và EFEO cũng chính thức công bố Thỏa thuận hợp tác giai đoạn 2026 - 2028 với các định hướng hợp tác giữa hai đơn vị trong thời gian tới, trọng tâm là chuỗi sự kiện kỷ niệm 100 năm khai quật khảo cổ tại Trà Kiệu (1927 - 2027).

Công bố thỏa thuận hợp tác giữa Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng và EFEO giai đoạn 2026 - 2028

Tại tọa đàm, ông Philippe Le Failler, Trưởng đại diện EFEO tại Hà Nội trình bày tham luận về sứ mệnh và thành tựu của EFEO tại Việt Nam đầu thế kỷ 20. Theo đó, ngay từ khi thành lập năm 1900, EFEO đã đảm nhận vai trò quan trọng trong việc kiểm kê, bảo tồn, trùng tu di sản tại Đông Dương; đồng thời triển khai nhiều hoạt động khảo cổ, lập bảo tàng, thư viện và nghiên cứu học thuật.

Trong khi đó, bà Isabelle Poujol, phụ trách Kho ảnh và truyền thông của EFEO Paris đã khái quát quá trình hình thành Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng cùng vai trò đặc biệt của Henri Parmentier. Bài tham luận cho thấy những nỗ lực kéo dài suốt 17 năm để vận động kinh phí xây dựng bảo tàng trước khi công trình chính thức mở cửa năm 1919.

Sau nhiều lần mở rộng, đến năm 1936, bảo tàng được đặt tên là Bảo tàng Henri Parmentier trước khi EFEO chuyển giao lại cho chính quyền địa phương vào năm 1960.

Ông Philippe Le Failler, Trưởng đại diện EFEO tại Hà Nội trình bày tham luận tại tọa đàm

Chuyên gia phục chế tượng của EFEO - ông Bertrand Porte cũng đã điểm lại dự án hợp tác phục chế hiện vật điêu khắc Chăm bằng sa thạch giai đoạn 2001 - 2010 giữa Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng, EFEO và Bảo tàng Guimet.

Dự án này góp phần quan trọng trong việc phục chế hiện vật, nâng cấp các không gian trưng bày Mỹ Sơn, Đồng Dương và quảng bá nghệ thuật điêu khắc Champa ra thế giới thông qua triển lãm tại Paris năm 2006.

Phát biểu tại tọa đàm, ông Hà Vỹ, Phó Giám đốc Sở VHTTDL TP. Đà Nẵng đánh giá cao tinh thần hợp tác trách nhiệm của Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng và EFEO cùng những đóng góp học thuật của các nhà nghiên cứu Việt Nam, Pháp.

Theo ông Hà Vỹ, việc hai đơn vị công bố thỏa thuận hợp tác giai đoạn 2026 - 2028 là bước đi có ý nghĩa thiết thực, phù hợp với định hướng tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực văn hóa, bảo tồn di sản và chuyển đổi số hiện nay.

Ông cũng kỳ vọng EFEO sẽ tiếp tục hỗ trợ Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng trong việc tiếp cận các nguồn tư liệu, hình ảnh, bản vẽ lịch sử đang lưu trữ tại Pháp, đồng thời hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực chuyên môn về bảo quản, phục chế hiện vật.

Các đại biểu tham dự tọa đàm

Song song với tọa đàm, Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng còn giới thiệu trưng bày chuyên đề ảnh “Từ khu vườn tượng Tourane đến Bảo tàng Henri Parmentier” với hơn 40 hình ảnh tư liệu quý từ kho lưu trữ của EFEO.

Không gian trưng bày đưa công chúng ngược dòng thời gian để nhìn lại quá trình hình thành khu vườn tượng, ý tưởng xây dựng bảo tàng và sự phát triển của Bảo tàng Henri Parmentier giai đoạn cuối thế kỷ 19 - đầu thế kỷ 20.

Sự kiện không chỉ là dịp tôn vinh những đóng góp của các thế hệ học giả EFEO trong công tác nghiên cứu, bảo tồn di sản Champa mà còn tiếp tục khẳng định vai trò của Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng như một “nhịp cầu di sản”, thúc đẩy đối thoại học thuật và tăng cường sự thấu hiểu văn hóa trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

ĐỨC HOÀNG

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/van-hoa/tu-vuon-tuong-tourane-den-bao-tang-cham-noi-tieng-the-gioi-229066.html