Các chuyên gia cảnh báo việc dùng liều cao vitamin B3 có thể gây ra nhiều tác dụng phụ, từ nhẹ đến nghiêm trọng. Ảnh: Shutterstock.
Tin vào những thông tin lan truyền trên mạng xã hội về khả năng cải thiện cholesterol và kéo dài tuổi thọ, một người đàn ông 42 tuổi đã tự ý sử dụng niacin liều cao, còn gọi là vitamin B3. Tuy nhiên, chỉ sau hai tuần, cơ thể ông bắt đầu xuất hiện hàng loạt dấu hiệu bất thường như đỏ bừng mặt dữ dội, ngứa ngáy, buồn nôn và đau bụng.
Theo Indian Express, khi được đưa đến bệnh viện, bệnh nhân trong tình trạng mệt mỏi nghiêm trọng. Kết quả xét nghiệm cho thấy men gan và đường huyết đều tăng cao, cảnh báo những rối loạn chuyển hóa đã xảy ra trong cơ thể. Các bác sĩ xác định nguyên nhân liên quan đến việc sử dụng niacin quá liều.
Theo bác sĩ Chatterjee, chuyên gia tư vấn cấp cao trong lĩnh vực nội khoa tại Bệnh viện Indraprastha Apollo (New Delhi, Ấn Độ), những năm gần đây, niacin (hay vitamin B3) bất ngờ được nhắc đến nhiều trong các cộng đồng quan tâm đến sức khỏe và tuổi thọ. Không chỉ được xem là một vi chất thiết yếu, loại vitamin này còn được nhiều người kỳ vọng như một giải pháp hỗ trợ chống lão hóa.
Về mặt sinh học, niacin thực sự đóng vai trò quan trọng trong cơ thể. Đây là vitamin tan trong nước, tham gia vào quá trình chuyển hóa năng lượng, giúp cơ thể sử dụng hiệu quả các chất dinh dưỡng từ thực phẩm. Đồng thời, niacin cũng góp phần duy trì sức khỏe của làn da, hệ thần kinh và hệ tiêu hóa.
Niacin còn giúp tế bào hoạt động hiệu quả hơn, hỗ trợ sửa chữa tổn thương DNA và giảm stress oxy hóa. Một dạng khác của vitamin này là niacinamide còn được ứng dụng phổ biến trong da liễu, giúp củng cố hàng rào bảo vệ da và giảm viêm. Ngoài ra, việc bổ sung đủ vitamin B3 còn giúp phòng ngừa bệnh pellagra - một tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng có thể gây tổn thương da, tiêu hóa và thần kinh.
Tuy nhiên, theo vị chuyên gia, cho đến nay, chưa có bằng chứng lâm sàng đủ mạnh để khẳng định rằng bổ sung vitamin B3 có thể kéo dài tuổi thọ hoặc làm chậm lão hóa ở người. Bác sĩ Chatterjee cho biết lợi ích chỉ đạt được khi sử dụng đúng liều. Khi vượt quá ngưỡng cần thiết, niacin lại trở thành con dao hai lưỡi.
Các chuyên gia cảnh báo việc dùng liều cao vitamin B3 có thể gây ra nhiều tác dụng phụ, từ nhẹ đến nghiêm trọng. Người dùng có thể gặp tình trạng đỏ bừng mặt, ngứa, rối loạn tiêu hóa, tăng đường huyết. Nguy hiểm hơn, sử dụng vitamin B3 liều cao kéo dài có thể gây độc cho gan. Đây là cơ quan chịu trách nhiệm chuyển hóa niacin trước khi đào thải ra ngoài.
Điều khiến nhiều người chủ quan là niacin thuộc nhóm vitamin tan trong nước, thường được cho là “dư thì sẽ thải ra ngoài”. Tuy nhiên, trước khi được đào thải, vitamin này vẫn phải đi qua gan để xử lý. Khi lượng chất này được đưa vào quá lớn, gan có thể bị quá tải, dẫn đến tích tụ các chất trung gian độc hại và gây tổn thương.
Nhu cầu vitamin B3 mỗi ngày thực tế khá thấp, chỉ khoảng 14-16 mg. Trong khi đó, các sản phẩm bổ sung trên thị trường, đặc biệt là loại dùng hỗ trợ điều trị cholesterol, có thể chứa từ 500 đến 3.000 mg. Ở mức này, niacin không còn được cơ thể xử lý như một vi chất thông thường mà gần giống một loại thuốc với nguy cơ tác dụng phụ rõ rệt.
Với phần lớn người khỏe mạnh, cơ thể không cần bổ sung thêm niacin từ thực phẩm chức năng, bởi nhu cầu vitamin B3 hằng ngày hoàn toàn có thể được đáp ứng thông qua chế độ ăn uống cân bằng. Trên thực tế, tình trạng thiếu hụt vitamin B3 khá hiếm gặp, do loại vitamin này có mặt phổ biến trong nhiều thực phẩm quen thuộc như ngũ cốc nguyên hạt, đậu phộng, thịt, cá và các sản phẩm từ sữa.
Các chuyên gia cho rằng việc bổ sung niacin chỉ nên được cân nhắc trong những trường hợp cụ thể, chẳng hạn khi người bệnh đã được chẩn đoán thiếu hụt, mắc một số bệnh lý đặc biệt hoặc cần điều trị theo chỉ định của bác sĩ, điển hình như trong kiểm soát rối loạn lipid máu.
Đồng thời, giới chuyên môn cũng nhấn mạnh rằng không có một hoạt chất đơn lẻ nào có thể thay thế vai trò của lối sống lành mạnh. Một chế độ ăn uống hợp lý, giấc ngủ đầy đủ và thói quen vận động thường xuyên vẫn là những yếu tố nền tảng giúp duy trì sức khỏe lâu dài và góp phần làm chậm quá trình lão hóa.
Kỳ Duyên