Nội dung
1. Nhóm rau củ giàu nước và chất xơ cấp ẩm tự nhiên, giúp giải nhiệt khi nắng nóng
2. Nhóm trái cây mọng nước và giàu vitamin C tăng cường đề kháng
3. Nhóm thực phẩm giàu chất điện giải và lợi khuẩn bảo vệ hệ tiêu hóa
4. Nhóm đạm dễ tiêu hóa giúp duy trì năng lượng ổn định
5. Lưu ý về dinh dưỡng an toàn trong mùa nắng nóng
Lo lắng đợt nắng nóng gay gắt ảnh hưởng đến sức khỏe của các thành viên trong gia đình nên nhiều người chuẩn bị sẵn các thực phẩm chống nóng, giải nhiệt cho cả nhà từ trái cây, dừa quả đến nguyên liệu để nấu cháo cho dễ tiêu hóa. Có người còn ép sẵn nước dưa hấu, nước cam và nấu nồi cháo để bổ sung vitamin, khoáng chất vì trời nóng mọi người thường uể oải khi ăn uống.
Trên thực tế, khi nhiệt độ ngoài trời gay gắt, cơ thể không chỉ mệt mỏi mà hệ thống tự điều hòa thân nhiệt cũng phải làm việc hết công suất. Việc mất nước và khoáng chất qua tuyến mồ hôi diễn ra nhanh chóng, dễ dẫn đến tình trạng kiệt sức, lờ đờ hoặc suy giảm miễn dịch nếu không chủ động phòng tránh nắng và bổ sung dinh dưỡng hợp lý.
Theo BSCK1 Trần Thị Minh Nguyệt, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Dinh dưỡng TP. HCM: Nguyên tắc dinh dưỡng trong những ngày nắng nóng là đảm bảo đủ chất dinh dưỡng, chế độ ăn cân bằng và đa dạng thực phẩm, hạn chế chất béo, tăng cường hoa quả tươi và uống nhiều nước...
Bộ Y tế
Tăng cường ăn các loại rau xanh và hoa quả, nên có món canh trong bữa ăn hàng ngày. Đặc biệt cần uống tối thiếu 1,5 – 2 lít nước/ngày. Nên uống thành nhiều lần trong ngày, không nên uống quá nhiều nước trong một lần.
Tham khảo những nhóm thực phẩm thiết yếu nên được bổ sung vào thực đơn hằng ngày để bảo vệ sức khỏe trong mùa nắng nóng:
1. Nhóm rau củ giàu nước và chất xơ cấp ẩm tự nhiên, giúp giải nhiệt khi nắng nóng
Để chống chọi với cái nóng gay gắt, nước lọc là chưa đủ. Cơ thể cần nguồn nước sinh học đi kèm với các vitamin và khoáng chất để hấp thu tối ưu, vì vậy nên lựa chọn các loại rau củ chứa hàm lượng nước cao.
Dưa chuột và bí xanh (bí đao): Chứa tỷ lệ nước cực cao, có tính mát, giúp thanh nhiệt và lợi tiểu nhẹ, hỗ trợ đào thải độc tố do nhiệt tích tụ.
Các loại rau lá xanh (rau mồng tơi, rau đay, rau muống): Không chỉ cấp nước, nhóm rau lá xanh còn bổ sung một lượng lớn magie, kali và canxi. Đây là những chất điện giải quan trọng bị thất thoát rất nhiều khi cơ thể đổ mồ hôi.
Cà chua và ớt chuông: Rất giàu vitamin C và các chất chống oxy hóa mạnh như lycopene. Chúng giúp củng cố hàng rào bảo vệ da, giảm bớt tác hại của tia UV từ bên trong.
2. Nhóm trái cây mọng nước và giàu vitamin C tăng cường đề kháng
Khi nắng nóng, chế độ dinh dưỡng 'làm mát' từ bên trong rất cần thiết với sức khỏe mọi người.
Nhiệt độ cao dễ khiến hệ miễn dịch suy yếu, tạo điều kiện cho các bệnh đường tiêu hóa và hô hấp phát triển. Bổ sung trái cây tươi hằng ngày giúp bù đắp nhanh chóng lượng vitamin và đường tự nhiên, giảm cảm giác mệt mỏi, uể oải.
Dưa hấu, bưởi, cam, quýt: Những loại quả này vừa là nguồn cấp nước tức thì, vừa chứa hàm lượng vitamin C dồi dào, tốt cho mạch máu và tăng cường sức đề kháng cho cơ thể.
Các loại quả mọng (dâu tằm, dâu tây, việt quất, anh đào): Chứa nhiều chất chống oxy hóa, đặc biệt là flavonoid, giúp chống lại các gốc tự do hình thành do áp lực nhiệt.
3. Nhóm thực phẩm giàu chất điện giải và lợi khuẩn bảo vệ hệ tiêu hóa
Mùa hè là thời điểm hệ tiêu hóa dễ bị tổn thương nhất do vi khuẩn phát triển nhanh trong thức ăn và sở thích uống nhiều nước đá làm loãng dịch vị. Tăng cường các thực phẩm sau:
Sữa chua, kefir: Cung cấp nguồn lợi khuẩn (probiotics) dồi dào, giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, hỗ trợ tiêu hóa tốt hơn trong những ngày oi bức khi cảm giác thèm ăn bị suy giảm.
Nước dừa tươi: Được đánh giá là nước điện giải tự nhiên, nước dừa chứa kali, natri, magie với tỷ lệ cân bằng hoàn hảo, giúp phục hồi thể lực nhanh chóng sau khi đi ngoài trời nắng về.
4. Nhóm đạm dễ tiêu hóa giúp duy trì năng lượng ổn định
Nhiều người có xu hướng bỏ bữa hoặc chỉ ăn đồ cuốn, đồ mát, ăn cháo loãng mà quên mất protein. Tuy nhiên, thiếu đạm sẽ khiến cơ thể càng thêm mệt mỏi. Bí quyết là lựa chọn các nguồn đạm nhẹ nhàng, dễ tiêu hóa, tránh áp lực lên hệ tiêu hóa như:
Cá, thịt gia cầm (bỏ da), trứng: Cung cấp đầy đủ acid amin thiết yếu nhưng không gây đầy bụng, khó tiêu như các loại thịt đỏ giàu chất béo.
Các loại đậu (đậu xanh, đậu đen, đậu nành): Đây là nguồn đạm thực vật tuyệt vời cho mùa hè. Theo y học cổ truyền và các nghiên cứu dinh dưỡng, các loại đậu này có tính hàn/mát, giúp giải độc, thanh nhiệt hiệu quả khi chế biến thành các món canh, súp hoặc nước mát ít đường.
5. Lưu ý về dinh dưỡng an toàn trong mùa nắng nóng
Để các nhóm thực phẩm trên phát huy tối đa công dụng, cần lưu ý một số nguyên tắc chế biến và sinh hoạt sau:
Ưu tiên món luộc, canh, súp: Hạn chế tối đa các món chiên xào, nhiều dầu mỡ hoặc quá nhiều gia vị cay nóng (ớt, tiêu) vì chúng làm tăng quá trình sinh nhiệt trong cơ thể.
Chia nhỏ bữa ăn: Thay vì ăn 3 bữa lớn gây quá tải cho hệ tiêu hóa, hãy chia thành 5 - 6 bữa nhỏ với các món nhẹ, mát.
Ăn chín uống sôi: Thực phẩm mùa nắng rất nhanh ôi thiu. Cần bảo quản mát nghiêm ngặt và không ăn thức ăn đã để ngoài môi trường quá 2 giờ.
Bằng cách chủ động đưa những nhóm thực phẩm cấp nước, giàu điện giải và dễ tiêu hóa vào thực đơn mỗi ngày, bạn không chỉ giúp cơ thể "hạ nhiệt" một cách tự nhiên mà còn duy trì được thể lực tốt trong những ngày nắng nóng gay gắt.
Hoàng Nam