Tục kiêng cúng thịt gà, thịt trâu của người Thái ở Mai Châu

5 giờ trướcBài gốc

Trên mâm cỗ cúng của người Thái không xuất hiện thịt gà và thịt trâu để thể hiện sự trân trọng những con vật gắn liền nông nghiệp.

Đối với đồng bào dân tộc Thái tại Mai Châu (Phú Thọ), lễ mừng cơm mới là một dịp quan trọng trong năm. Đây là thời điểm các gia đình người Thái sum họp, quây quần bên nhau để tưởng nhớ ông bà tổ tiên, cảm ơn trời đất đã cho họ một mùa màng bội thu.

Lễ mừng cơm mới của người Thái tại Mai Châu (tỉnh Phú Thọ) được diễn ra sau khi mùa màng đã xong xuôi, lúa được gặt về. Lễ mừng cơm mới không có ngày cố định tổ chức, thường được người Thái chọn ngày lành, tháng tốt, để “thuận trời, thuận đất” mừng cho một năm sung túc no đủ và cầu cúng cho tương lai mưa thuận, gió hòa.

Những người phụ nữ chuẩn bị mâm cúng trong gia đình người Thái ở Mai Châu.

Cứ vào dịp lễ này, con cháu người Thái ở Mai Châu lại quay về rất đông. Đây là dịp để ông bà, cha mẹ dạy bảo con cháu biết quý trọng sức lao động, đạo lý, lối sống đúng mực ở đời. Đặc biệt, người Thái không làm giỗ người đã khuất vào ngày mất. Hằng năm, nhân ngày làm lễ mừng cơm mới, ngày làm vía cũng như các ngày lễ khác, gia chủ sẽ mời người đã khuất về chung vui cùng con cháu.

Mâm cơm của lễ mừng cơm mới thường có rất nhiều món ăn, được những người phụ nữ trong gia đình chuẩn bị một cách công phu. Mâm cúng thường gồm có bốn gói xôi nếp mới, mọc cá, một bát canh, rượu, nước và một đĩa trầu cau… là những thứ không thể thiếu trong truyền thống của gia đình người Thái ở Mai Châu.

Khi cúng, đồng bào người Thái sẽ thắp một ngọn đèn dầu trên mặt bàn thờ, mâm cơm cúng bày bên dưới bàn thờ. Người chủ gia đình có nhiệm vụ quan trọng nhất, phải đọc lời khấn mời ma nhà ăn cơm mới. Theo quan niệm của người Thái, ma nhà có thể phù hộ cho gia đình họ ăn nên làm ra, sung túc, đầy đủ vào năm sau.

Có một điều rất đặc biệt, trong lễ mừng cơm mới, người Thái kiêng không dùng đến thịt gà, thịt trâu trong mỗi món ăn. Mặc dù, bình thường, họ vẫn sử dụng thịt gà trong những ngày lễ khác. Nhưng, trong lễ mừng cơm mới, người Thái tại Mai Châu lại sử dụng món cá đồ củ sả để làm điểm nhấn không thể thiếu trong mâm cúng.

Ngoài ra, một sản vật nữa không thể thiếu trong lễ chính là cơm xôi. Cơm xôi được đồ chín và được quạt cho nguội, rồi gói thành từng gói nhỏ bằng lá dong. Gói xôi bằng lá sẽ tiện hơn và khi đặt lên mâm cúng, cơm cũng không bị khô lại giữ được mùi dẻo thơm.

Người chủ gia đình thực hiện nghi lễ cúng tổ tiên trong dịp đầu năm.

Người Thái ở vùng này, quan niệm rằng, trâu là một con vật không thể thiếu trên đồng với mỗi người nông dân. Cho nên, không thể giết trâu, bởi đó chính là loài vật gắn liền cùng đồng ruộng, mùa màng và giúp cho nhân dân được ấm no, sung túc. Còn con gà là loài vật được phần lớn gia đình người Thái tại Mai Châu nuôi, họ cho rằng nó đã “hy sinh” thân mình để làm đồ cúng cho các dịp lễ khác trong năm và cũng có công cho mọi người xem chân (một cách xem bói của người Thái) để quyết định những việc hệ trọng. Cho nên, con gà sẽ không phải làm món ăn trong dịp lễ mừng cơm mới.

Chính vì vậy, không những con gà và con trâu chẳng bị làm thịt trong lễ mừng cơm mới, mà còn được mời ăn trong dịp này. Thông thường, mỗi gia đình người Thái sẽ chuẩn bị cho chúng một gói xôi nho nhỏ gói trong lá chuối để cùng “ăn mừng” một mùa màng vất vả vừa qua. Tùy vào từng điều kiện của gia đình, mà những loài vật này, sẽ được “thưởng” ít hay nhiều đồ ăn.

Ngày nay, tục lệ này vẫn được người Thái ở Mai Châu, Hòa Bình truyền lại cho các thế hệ con cháu, khi về Hòa Bình dự lễ cơm mới, không khó bắt gặp cảnh tượng đàn trâu, đàn gà đang được “chung vui” cùng chủ nhà. Đây là một truyền thống đẹp, nhân văn của người Thái tại Mai Châu, thể hiện tình yêu lao động, lòng thương mến loài động vật đã được tích lũy từ biết bao thế hệ người Thái và hiện nay vẫn đang được tiếp nối ở những người con cháu.

Hiện nay, mặc dù lễ mừng cơm mới, đã được tổ chức đơn giản hơn, thường ghép chung với Tết diễn ra vào mùa xuân, nhưng những người Thái tại Mai Châu vẫn giữ gìn được bản sắc văn hóa truyền thống độc đáo của dân tộc mình, thịt gà và thịt trâu vẫn là những món ăn không xuất hiện trên mâm cỗ cúng của người Thái dâng tặng thần linh và tổ tiên.

Diệp Anh

Nguồn Nhân Dân : https://nhandan.vn/tuc-kieng-cung-thit-ga-thit-trau-cua-nguoi-thai-o-mai-chau-post943500.html