Một vụ án gây chấn động tại Anh đã được lật lại sau hơn một thập kỷ, khi những bằng chứng tưởng như đã biến mất lại bất ngờ xuất hiện từ chính bộ não của nạn nhân. Hung thủ, Ian Stewart, từng tin rằng mình đã thoát tội hoàn toàn sau khi hỏa táng thi thể vợ, nhưng diễn biến sau đó đã khiến toàn bộ kế hoạch sụp đổ.
Ngày 25/6/2010, Ian Stewart gọi điện khẩn cấp với giọng điệu hoảng loạn, nói rằng vợ mình, bà Diane Stewart, bị lên cơn động kinh và ngã gục trong vườn. Ông khai rằng đã cố gắng hồi sức tim phổi để cứu vợ nhưng không thành công.
Diane Stewart, 47 tuổi, làm thư ký trường học, được cho là tử vong do biến chứng liên quan đến bệnh động kinh. Điều đáng chú ý là trong suốt 18 năm trước đó, bà không hề gặp lại bất kỳ cơn động kinh nào, nhưng cái chết vẫn được kết luận là không có dấu hiệu đáng ngờ.
Ian Stewart bên người vợ thứ hai, Helen Bailey. Ảnh: SWNS
Vụ việc dường như đã khép lại cho đến năm 2016, khi Ian Stewart tiếp tục trình báo người vợ thứ hai, Helen Bailey, mất tích. Helen là một tác giả 51 tuổi, quen biết Ian qua một nhóm hỗ trợ những người mất người thân. Chỉ sau hai năm, cả hai đã bán nhà riêng và cùng mua một căn biệt thự trị giá 1,5 triệu bảng Anh, tương đương khoảng 47 tỷ đồng, tại Hertfordshire. Tuy nhiên, chỉ ba tháng sau, Helen đột ngột biến mất.
Ba tháng sau khi mất tích, thi thể Helen cùng chó cưng được phát hiện trong bể phốt dưới căn nhà. Cảnh sát xác định Ian đã chuốc thuốc mê rồi siết cổ nạn nhân nhằm chiếm đoạt khối tài sản gần 4 triệu bảng Anh, tương đương khoảng 125 tỷ đồng.
Năm 2017, Ian Stewart bị kết tội giết Helen Bailey. Từ đây, cái chết của Diane Stewart bắt đầu được điều tra lại do xuất hiện những nghi vấn về nguyên nhân tử vong trước đó. Tuy nhiên, quá trình điều tra gặp nhiều khó khăn vì thi thể Diane đã được hỏa táng, khiến các bằng chứng vật lý gần như không còn. Các xét nghiệm độc chất học trước đó cũng không được thực hiện đầy đủ.
Điểm mấu chốt nằm ở việc Diane từng đăng ký hiến tặng não cho nghiên cứu y học và Ian đã đồng ý với điều này. Chính quyết định đó đã vô tình giữ lại một bằng chứng quan trọng. Khi các chuyên gia thần kinh tiến hành kiểm tra mô não của Diane, giáo sư Safa Al-Sarraj phát hiện những dấu hiệu không phù hợp với một cơn động kinh. Thay vào đó, não bộ cho thấy tổn thương do thiếu oxy và máu, một dạng tổn thương xảy ra khi hô hấp bị hạn chế trong thời gian dài.
Một chuyên gia khác, bác sĩ Kieren Allinson, cũng cho biết không có bằng chứng rõ ràng cho thấy Diane đã trải qua một cơn động kinh ngay trước khi tử vong. Dù không loại trừ hoàn toàn khả năng đột tử do động kinh, các phát hiện vẫn đặt ra nhiều nghi vấn.
Nhà bệnh học Nat Cary nhận định rằng cái chết của Diane có thể liên quan đến việc bị ngạt thở hoặc bị cản trở hô hấp, hoặc có sự can thiệp của thuốc. Đồng thời, không có dấu hiệu chấn thương bên ngoài cơ thể như những gì được mô tả ban đầu. Chính những kết luận khoa học này đã trở thành bước ngoặt, giúp cơ quan điều tra có cơ sở buộc tội Ian Stewart trong cái chết của người vợ đầu tiên.
Diane Stewart. Ảnh: BBC
Tháng 2/2022, Ian Stewart, khi đó 61 tuổi, bị kết tội giết Diane và nhận án tù chung thân không ân xá. Dù vậy, ông không nhận tội và cho rằng đây là “một sai lầm tư pháp nghiêm trọng”. Tại phiên tòa, thẩm phán nhận định cuộc gọi cấp cứu năm 2010 của Ian là “một màn kịch từ đầu đến cuối”. Theo nhận định của tòa, động cơ chính của vụ án là vì lợi ích tài chính.
Sau cái chết của Diane, Ian đã nhận được 96.607 bảng Anh, tương đương khoảng 3 tỷ đồng, từ tiền bảo hiểm và tiết kiệm của vợ. Ngoài ra, nếu Helen qua đời, ông có thể hưởng tới 1,8 triệu bảng Anh, tương đương khoảng 56 tỷ đồng. Thẩm phán cho rằng Ian đã dàn dựng một kịch bản tinh vi, biến một vụ giết người thành cái chết do động kinh. Kế hoạch này đã thành công trong nhiều năm và có thể đã không bao giờ bị phát hiện nếu không có vụ án thứ hai.
Năm 2022, Ian kháng cáo thành công và được giảm án xuống tù chung thân với thời hạn tối thiểu 35 năm.
Vụ án cũng đặt ra nhiều vấn đề về vai trò của pháp y trong điều tra. Theo chuyên gia James Grieve, việc khám nghiệm não bộ có thể giúp phát hiện những dấu hiệu quan trọng liên quan đến nguyên nhân tử vong. Ông cho biết các chuyên gia thường phân tích những thay đổi trong não, huyết áp, tổn thương hoặc các dấu hiệu bất thường khác để xác định nguyên nhân cái chết. Một số kỹ thuật chuyên biệt còn giúp xác định tổn thương xảy ra trước khi tử vong từ 35 đến 60 phút.
Dù việc xử lý mô não gặp nhiều khó khăn do cấu trúc mềm, nhưng đây vẫn là một trong những cơ quan quan trọng nhất cần được kiểm tra trong các trường hợp tử vong bất thường.
Theo ông Grieve, nếu không khám nghiệm bên trong hộp sọ, việc xác định chính xác nguyên nhân cái chết có thể không bao giờ thực hiện được. Trong vụ án của Ian Stewart, chính chi tiết này đã trở thành yếu tố quyết định để làm sáng tỏ sự thật.
Phương Anh (Theo BBC, Daily Mail)