Bé N. được phát hiện có bất thường ở chân trái từ năm 4 tuổi, khi gia đình nhận thấy vùng mắt cá ngoài sưng nhẹ. Ban đầu, người nhà nghĩ con bị ngã trong lúc vui chơi nên chỉ xoa dầu và theo dõi tại nhà.
Tuy nhiên, tình trạng không cải thiện, bé được đưa đi khám và được chẩn đoán u đầu dưới xương mác chân trái. Trẻ đã được phẫu thuật lấy khối u và làm giải phẫu bệnh. Sau mổ, sức khỏe ổn định, sinh hoạt và vui chơi bình thường, song việc tái khám định kỳ sau đó bị gián đoạn.
Đến cuối tháng 1/2026, chân trái của trẻ bất ngờ sưng to, đau nhiều, đi lại khó khăn. Gia đình lập tức đưa trẻ đến bệnh viện để kiểm tra.
Ê-kíp phẫu thuật thực hiện ca mổ vi phẫu tái tạo cổ chân cho bệnh nhi. Ảnh: BVCC
Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, kết quả thăm khám và chẩn đoán hình ảnh cho thấy khối u Chondrosarcoma (ung thư sụn ác tính) tái phát ở đầu dưới xương mác bên trái, kích thước lớn, toàn bộ mắt cá ngoài bị tổn thương và chèn ép sát các cấu trúc mạch máu, thần kinh quan trọng vùng cổ chân. May mắn, các kiểm tra chuyên sâu xác định bệnh chưa di căn các cơ quan khác.
Các bác sĩ đã tiến hành cắt bỏ toàn bộ khối u theo nguyên tắc ung thư xương, đảm bảo diện cắt âm tính (R0) - điều kiện then chốt nhằm giảm nguy cơ tái phát tại chỗ.
Từ phòng mổ 8 giờ đến cơ hội giữ lại tương lai cho một đứa trẻ.
Sau hội chẩn kỹ lưỡng giữa các chuyên khoa chỉnh hình, ung thư, chẩn đoán hình ảnh, giải phẫu bệnh…, ê-kíp quyết định lựa chọn phương án ghép chỏm xương mác có cuống mạch (vạt xương - vi phẫu), cuống mạch nuôi là động mạch chày trước, kèm đảo da để che phủ phần khuyết hổng.
Theo TS.BS Hoàng Hải Đức, Trưởng khoa Chỉnh hình, đây là ca phẫu thuật đặc biệt phức tạp, không chỉ bởi kỹ thuật ghép xương mà còn bởi yêu cầu tái tạo một cấu trúc chịu lực, giữ trục và đảm bảo độ vững cổ chân cho bệnh nhi còn nhỏ tuổi.
Phẫu thuật phải đồng thời xử lý khuyết hổng xương sau cắt u, khuyết da do cắt rộng và thực hiện nối mạch vi phẫu trên hệ mạch máu nhỏ của trẻ, trong khi vẫn phải bảo tồn sụn tăng trưởng.
Ca mổ kéo dài liên tục 8 giờ, với thách thức lớn nhất nằm ở giai đoạn cắt u theo nguyên tắc en bloc, lấy trọn khối tổn thương cùng diện an toàn ung thư học, đồng thời bảo tồn tối đa các cấu trúc mạch máu, thần kinh và phần mềm quanh cổ chân.
Song song với đó, ê-kíp tiến hành lấy vạt chỏm xương mác kèm đảo da có cuống mạch từ chân đối diện để tái tạo phần xương bị khuyết. Việc chuyển vạt đòi hỏi kiểm soát chính xác chiều dài cuống mạch, hướng xoay và kỹ thuật nối mạch vi phẫu nhằm đảm bảo xương ghép có thể sống và phát triển lâu dài.
Sau phẫu thuật, trẻ hồi phục tốt, vạt da hồng ấm, xương ghép định hình đúng giải phẫu, hai chi được tưới máu ổn định, vận động và cảm giác các ngón chân tốt. Hai tuần sau mổ, bé N. phục hồi tích cực và đã được xuất viện, không cần chỉ định hóa trị bổ sung.
Bệnh nhi đủ điều kiện xuất viện vào dịp 27/2 sau quá trình hồi phục tích cực. Ảnh: BVCC
Với các bác sĩ, thành công của ca mổ không chỉ là dấu mốc chuyên môn quan trọng mà còn mở ra thêm cơ hội cứu chi, giữ khớp và bảo tồn khả năng vận động cho những bệnh nhi mắc u xương vùng cổ chân hiếm gặp.
Trước thềm Ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2, câu chuyện của bé N. là minh chứng sinh động cho nỗ lực không ngừng của đội ngũ y bác sĩ trong hành trình giành giật lại cơ hội sống trọn vẹn cho người bệnh, nơi việc giữ lại được đôi chân cho một đứa trẻ cũng chính là trao lại cho em một tương lai.
Mạnh Hưng