Là một trong những dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn được quy hoạch tại khu vực phía Nam TP.HCM, tuyến đường sắt Bến Thành - Cần Giờ được kỳ vọng tạo động lực phát triển mới cho Cần Giờ nói riêng, đồng thời góp phần hoàn thiện mạng lưới giao thông công cộng hiện đại của TP.HCM.
Theo quy hoạch, tuyến đường sắt có chiều dài khoảng 53,8 km, điểm đầu tại ga Bến Thành thuộc khu vực Công viên 23/9 và điểm cuối tại depot Cần Giờ nằm cạnh Khu đô thị du lịch lấn biển Cần Giờ.
Tuyến đường sắt không chỉ đóng vai trò kết nối trung tâm thành phố với đô thị biển tương lai mà còn tạo điều kiện khai thác hiệu quả các tiềm năng về du lịch, dịch vụ, logistics và phát triển đô thị dọc hành lang tuyến.
Các chuyên gia đánh giá, khi được đầu tư đồng bộ, tuyến đường sắt Bến Thành - Cần Giờ sẽ góp phần giảm áp lực cho hệ thống giao thông đường bộ hiện hữu, rút ngắn thời gian di chuyển giữa trung tâm TP.HCM với khu vực ven biển, đồng thời tạo động lực thu hút đầu tư vào khu vực phía Nam thành phố.
Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phục vụ tuyến đường sắt Bến Thành - Cần Giờ đang được đẩy nhanh.
Trong bối cảnh Cần Giờ đang được định hướng trở thành đô thị sinh thái biển, trung tâm du lịch và dịch vụ quy mô lớn, hệ thống hạ tầng giao thông hiện đại được xem là điều kiện tiên quyết để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển dài hạn.
Vì vậy, việc chuẩn bị mặt bằng và các điều kiện triển khai dự án có ý nghĩa quyết định đối với tiến độ thực hiện tuyến đường sắt trong thời gian tới.
Liên quan đến công tác chuẩn bị đầu tư, Ban Quản lý Đường sắt đô thị TP.HCM (MAUR) vừa trình Sở Nông nghiệp và Môi trường thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi dự án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phục vụ tuyến đường sắt Bến Thành - Cần Giờ.
Theo hồ sơ, tổng mức đầu tư dự án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư dự kiến hơn 9.834 tỷ đồng từ ngân sách thành phố.
Đây được xem là bước chuẩn bị quan trọng để triển khai dự án giao thông chiến lược, mở rộng không gian phát triển về phía biển và tăng cường kết nối giữa trung tâm thành phố với khu vực Cần Giờ trong tương lai.
Dự án sẽ thực hiện công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư và di dời các công trình hạ tầng kỹ thuật để bàn giao mặt bằng phục vụ thi công tuyến đường sắt.
Tổng mức đầu tư dự án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư dự kiến hơn 9.834 tỷ đồng từ ngân sách thành phố.
Các khu vực chịu ảnh hưởng chủ yếu gồm các xã: Cần Giờ, An Thới Đông, Bình Khánh và Nhà Bè. Trong đó, riêng xã Cần Giờ có diện tích bị tác động hơn 1,13 triệu m².
Tổng kinh phí dành cho công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được xác định hơn 8.579 tỷ đồng, chiếm phần lớn tổng mức đầu tư dự án.
Dự kiến có khoảng 507 hộ dân bị ảnh hưởng, trong đó 92 hộ thuộc diện giải tỏa toàn phần. Nhu cầu bố trí tái định cư khoảng 165 suất.
Ngoài việc thu hồi đất, dự án còn bao gồm việc di dời nhiều công trình hạ tầng kỹ thuật như hệ thống điện, cấp thoát nước, viễn thông, cây xanh, chiếu sáng và tín hiệu giao thông.
Tuy nhiên, MAUR cho biết hồ sơ phương án tuyến do nhà đầu tư lập vẫn còn một số nội dung cần tiếp tục hoàn thiện.
Cụ thể, phần thuyết minh và bản vẽ chưa thống nhất về phạm vi giải phóng mặt bằng, hành lang an toàn đường sắt và phạm vi bảo vệ công trình. Hồ sơ cũng chưa thể hiện đầy đủ hành lang phục vụ việc di dời hạ tầng kỹ thuật.
Đáng chú ý, cơ quan này đề nghị làm rõ cơ sở kỹ thuật đối với phạm vi công trình ngầm ga Bến Thành có diện tích lên tới 8,6 ha trong khi phần kết cấu chính của nhà ga chỉ khoảng 1,15 ha.
Đồng thời, cần đánh giá chi tiết hơn tác động đến các công trình lân cận và khu vực bến xe buýt tại Công viên 23/9.
Tuyến đường sắt Bến Thành - Cần Giờ do Tập đoàn Vingroup đề xuất nghiên cứu đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP).
Đối với đoạn tuyến đi ngầm qua khu vực đô thị, MAUR cũng cho rằng nhà đầu tư chưa đề xuất đầy đủ cơ chế hỗ trợ, bố trí nơi ở tạm cho các trường hợp phải di dời tạm thời để phục vụ thi công nhưng không thuộc diện Nhà nước thu hồi đất.
Theo kết quả thẩm tra, tổng mức đầu tư dự án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư hiện được xác định hơn 9.834 tỷ đồng, thấp hơn khoảng 2.950 tỷ đồng, tương đương giảm khoảng 23% so với chi phí giải phóng mặt bằng 12.784 tỷ đồng từng được xác định trong quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư tuyến đường sắt Bến Thành - Cần Giờ trước đây.
Tuyến đường sắt Bến Thành - Cần Giờ do Tập đoàn Vingroup đề xuất nghiên cứu đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP). Theo phương án được đề xuất trước đó, tuyến có quy mô đường đôi, khổ 1.435 mm, tốc độ thiết kế lên tới 250 km/h trên một số đoạn, với khả năng vận chuyển hàng chục nghìn hành khách mỗi giờ theo mỗi hướng. Tổng vốn đầu tư sơ bộ của dự án được xác định hơn 102.000 tỷ đồng.
Khi hoàn thành, tuyến đường sắt sẽ kết nối trực tiếp khu vực trung tâm TP.HCM với đô thị biển Cần Giờ, đồng thời liên thông với mạng lưới đường sắt đô thị hiện hữu và tương lai của thành phố.
Tại ga Bến Thành, hành khách có thể kết nối với các tuyến Metro số 1, số 2 và các tuyến đường sắt đô thị khác trong quy hoạch, hình thành mạng lưới vận tải công cộng xuyên suốt từ trung tâm đến cửa ngõ phía Nam.
Dự án cũng được kỳ vọng tạo hiệu ứng lan tỏa đối với hàng loạt công trình hạ tầng trọng điểm đang và sẽ được triển khai tại khu vực Nam TP.HCM như Khu đô thị du lịch lấn biển Cần Giờ, cầu Cần Giờ, mở rộng trục đường Rừng Sác, đường Vành đai 3 và hệ thống cảng biển khu vực Nhà Bè - Hiệp Phước.
Sự kết nối đồng bộ giữa các dự án này được đánh giá sẽ góp phần mở rộng không gian phát triển đô thị, thu hút đầu tư, thúc đẩy du lịch và khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế biển của TP.HCM trong những thập niên tới.
Kim Sáng