Tuyển sinh đại học 2026 chuyển hướng mạnh sang đánh giá năng lực

3 giờ trướcBài gốc

Xét học bạ mất dần ưu thế

Mùa tuyển sinh đại học năm 2026 đang ghi nhận những thay đổi sâu sắc trong phương thức xét tuyển của nhiều trường đại học. Việc giảm dần vai trò của xét tuyển học bạ, tăng tỷ trọng các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy và áp dụng mô hình xét tuyển tích hợp được xem là bước chuyển nhằm nâng cao chất lượng đầu vào, đồng thời tiệm cận hơn với yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực trong bối cảnh mới.

Theo phương án tuyển sinh của hơn 30 trường đại học, hình thức xét tuyển học bạ đơn thuần đang dần thu hẹp. Nhiều trường lớn như Đại học Kinh tế Quốc dân, Đại học Bách khoa Hà Nội hay các trường thành viên Đại học Quốc gia Hà Nội đã không còn sử dụng học bạ như một phương thức độc lập, mà chỉ coi đây là điều kiện sơ tuyển kết hợp.

Hàng loạt trường đại học điều chỉnh phương thức xét tuyển theo hướng giảm dần vai trò của học bạ. Ảnh minh họa

Đáng chú ý, Đại học Công Thương TP. Hồ Chí Minh đã công bố lộ trình dừng xét tuyển học bạ từ năm 2028 nhằm bảo đảm tính công bằng và hạn chế sự chênh lệch chất lượng đánh giá giữa các trường phổ thông.

Theo nhận định của nhiều chuyên gia giáo dục, điểm học bạ phản ánh quá trình học tập nhưng chưa đủ khả năng đo lường tư duy logic, năng lực giải quyết vấn đề và khả năng thích ứng của thí sinh, những yếu tố ngày càng được coi trọng trong đào tạo đại học.

Thay thế cho học bạ là sự mở rộng nhanh chóng của các kỳ thi đánh giá năng lực và đánh giá tư duy như HSA, TSA hay V-ACT. Nhiều trường dành từ 50-70% chỉ tiêu xét tuyển thông qua kết quả các kỳ thi này. Cụ thể như Đại học Kinh tế Quốc dân sẽ xét tuyển thí sinh có chứng chỉ IELTS từ 5.5 trở lên kết hợp với một trong các kết quả điểm thi HSA từ 85 điểm, APT từ 700 điểm hoặc TSA từ 60 điểm; hoặc điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông môn Toán và một môn khác ngoài tiếng Anh thuộc các tổ hợp xét tuyển (Văn, Lý hoặc Hóa).

Với chứng chỉ SAT, một số trường dự kiến xét tuyển độc lập bằng chứng chỉ này như Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông, Trường Đại học Công nghệ - Đại học Quốc gia Hà Nội, Trường Đại học Việt Nhật - Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Kinh tế Quốc dân... Trong đó, Đại học Kinh tế Quốc dân chỉ xét tuyển thí sinh có chứng chỉ quốc tế SAT từ 1.200 điểm trở lên.

Một số trường xét kết hợp chứng chỉ SAT với các yếu tố khác như: Đại học Bách khoa Hà Nội yêu cầu thí sinh phải có điểm trung bình chung học tập từng năm học đạt 8.0 trở lên; Học viện Ngân hàng, Học viện Báo chí và Tuyên truyền xét tuyển chứng chỉ SAT kết hợp với điểm học bạ...

Theo các cơ sở đào tạo, ưu điểm của các kỳ thi riêng là khả năng đánh giá tư duy tổng hợp, kỹ năng phân tích và vận dụng kiến thức, phù hợp với yêu cầu học tập bậc đại học và thị trường lao động.

Điều chỉnh tổ hợp môn và lịch thi

Trước những thay đổi này, học sinh phổ thông cũng bộc lộ nhiều tâm trạng khác nhau. Nguyễn Minh Anh, học sinh lớp 12 tại phường Từ Liêm, Hà Nội cho biết, việc siết xét tuyển học bạ khiến em không khỏi lo lắng.

“Trước đây em xác định giữ điểm học bạ thật cao để xét tuyển sớm, nhưng giờ phải đầu tư thêm cho kỳ thi đánh giá năng lực. Áp lực nhiều hơn, nhưng em cũng thấy cách tuyển sinh mới công bằng hơn vì không chỉ dựa vào điểm số trên lớp”, Minh Anh chia sẻ.

Trong khi đó, Nguyễn Đỗ Diệu Linh, học sinh lớp 12 tại Hưng Yên, lại nhìn nhận đây là cơ hội để thí sinh thể hiện năng lực toàn diện. “Em chọn thi đánh giá năng lực vì đề thi thiên về tư duy, ít học thuộc. Tuy nhiên, việc phải chuẩn bị song song cho nhiều kỳ thi đòi hỏi em phải có kế hoạch học tập rất sớm và rõ ràng”, Linh nói.

Kỳ thi Đánh giá năng lực (HSA) năm 2025 do Viện Đào tạo số và Khảo thí trực thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức. Ảnh: Thanh Hà

Không chỉ thay đổi phương thức xét tuyển, nhiều trường đại học còn điều chỉnh mạnh các tổ hợp môn truyền thống. Một số ngành tại Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh hay Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội đã thu hẹp hoặc loại bỏ các tổ hợp quen thuộc như C00 hay A00.

Thay vào đó, các trường áp dụng mô hình xét tuyển tích hợp, trong đó điểm trúng tuyển được tính toán dựa trên nhiều yếu tố như điểm thi tốt nghiệp, điểm thi đánh giá năng lực, học bạ và chứng chỉ ngoại ngữ.

Cách làm này giúp các trường đánh giá thí sinh toàn diện hơn, tránh tình trạng học lệch. Tuy nhiên, nó cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với học sinh khi không thể đặt cược vào một kỳ thi duy nhất.

Dự kiến kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 sẽ diễn ra vào ngày 11 và 12 tháng 6, sớm hơn khoảng hai tuần so với những năm trước. Việc đẩy sớm lịch thi kéo theo quá trình đăng ký nguyện vọng và xét tuyển cũng được rút ngắn.

Các chuyên gia khuyến cáo, thí sinh cần chủ động cập nhật thông tin tuyển sinh của từng trường, bởi mỗi cơ sở đào tạo có cách quy đổi điểm và hệ số ưu tiên khác nhau. Việc nắm bắt sớm lộ trình các kỳ thi đánh giá năng lực ngay từ đầu năm học được xem là chìa khóa để giảm rủi ro.

Xu hướng tuyển sinh năm 2026 cho thấy một thông điệp rõ ràng, đó là tư duy, năng lực và khả năng thích ứng đang trở thành tiêu chí trung tâm. Trong bối cảnh đó, học sinh không thể tiếp tục học theo lối ngắn hạn, mà cần xây dựng chiến lược học tập dài hơi, cân bằng giữa kiến thức nền tảng và kỹ năng tư duy.

Việc chuyển từ xét học bạ sang đánh giá năng lực không chỉ là thay đổi kỹ thuật tuyển sinh, mà còn phản ánh yêu cầu mới trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, phù hợp với sự vận động nhanh của thị trường lao động và nền kinh tế số.

Phương Cúc

Nguồn Công Thương : https://congthuong.vn/tuyen-sinh-dai-hoc-2026-chuyen-huong-manh-sang-danh-gia-nang-luc-438810.html