Tuyển sinh ĐH 2026: Siết đầu vào chính quy, có phình liên kết?

6 giờ trướcBài gốc

Thiếu cơ chế giám sát

Theo Bộ GD&ĐT, đến tháng 6/2024, cả nước có 62 cơ sở giáo dục ĐH triển khai 369 chương trình liên kết đào tạo với nước ngoài (285 chương trình trình độ ĐH, 74 thạc sĩ, 10 tiến sĩ). Anh dẫn đầu với 120 chương trình, tiếp đến là Úc (40), Mỹ (34), Đức (28), Pháp (26), Hàn Quốc (21), Đài Loan (Trung Quốc) là 14; còn lại 86 chương trình thuộc các quốc gia khác như Áo, Ba Lan, Bỉ, Trung Quốc, Canada, Séc, Đan Mạch, Hà Lan, Italia, Malaysia, Nhật Bản, New Zealand, Thụy Sĩ…

Thí sinh tìm hiểu thông tin tuyển sinh ĐH năm 2026. Ảnh:NTCC

Nhóm ngành kinh doanh, tài chính, kế toán, quản trị, quản lí chiếm khoảng 50%; còn lại thuộc nhóm khoa học và công nghệ, KHXH&NV và một số lĩnh vực như Y khoa, Dược, Luật. Việc nở rộ chương trình liên kết đào tạo với nước ngoài khẳng định xu hướng quốc tế hóa giáo dục. Nhưng cần thẳng thắn nhìn nhận, có những chương trình liên kết ĐH mới dừng ở mức nhập khẩu giáo trình, trong khi các điều kiện đảm bảo chất lượng chưa theo kịp.

Theo Nghị định 86/2018/NĐ-CP (nay được thay thế bằng Nghị định 86/2022/NĐ-CP), chương trình liên kết đào tạo phải đáp ứng đầy đủ điều kiện về đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất, chương trình đào tạo và kiểm định chất lượng; phải được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt; giảng viên đạt chuẩn chuyên môn; điều kiện triển khai tương đương yêu cầu của chương trình gốc.

Trên giấy tờ, khung pháp lí tương đối đầy đủ. Nhưng thực tế, không ít chương trình quảng bá sử dụng giáo trình, giảng viên của trường đối tác nước ngoài, song phần lớn môn học do giảng viên trong nước đảm nhiệm mà chưa có cơ chế đánh giá độc lập về mức độ tương thích học thuật.

Ở những lĩnh vực đòi hỏi thực hành cao như kĩ thuật, công nghệ, quản trị kinh doanh ứng dụng, việc thiếu phòng thí nghiệm, cơ sở dữ liệu học thuật quốc tế hay môi trường nghiên cứu chuẩn mực có thể khiến chất lượng thực tế không tương xứng với chuẩn quốc tế được quảng bá.

Trao đổi với Tiền Phong, tân cử nhân N.T.L.T, vừa tốt nghiệp ngành Quản trị kinh doanh của một cơ sở giáo dục ĐH lớn tại Hà Nội và một trường ĐH của Anh cho biết, mỗi kì học 4 môn, nhưng chỉ 1-2 môn do giảng viên nước ngoài trực tiếp giảng dạy, còn lại trách nhiệm của giảng viên trong nước.

Bộ GD&ĐT từng tiến hành rà soát, yêu cầu chấn chỉnh, thậm chí dừng tuyển sinh một số chương trình liên kết chưa đủ điều kiện. Điều đó cho thấy vấn đề không nằm ở việc thiếu quy định, mà ở khâu thực thi và giám sát.

Thả nổi chất lượng đầu vào?

Chuyển giao giáo trình không đồng nghĩa với chuyển giao toàn bộ hệ sinh thái đào tạo. Một chương trình quốc tế đúng nghĩa phải bao gồm chuẩn giảng viên, chuẩn đánh giá, chuẩn nghiên cứu và chuẩn trách nhiệm giải trình. Nếu chỉ dừng ở “nhượng quyền nội dung” mà thiếu kiểm định độc lập, người học có thể phải trả mức học phí cao cho một trải nghiệm học thuật chưa tương xứng.

Năm 2022, sau đợt rà soát tổng thể, Bộ GD&ĐT cho biết khi đó có hơn 600 chương trình liên kết quốc tế bậc ĐH, nhưng hơn 60% đối tác không thuộc nhóm đại học nằm trong top 1.000 thế giới; việc tìm kiếm thông tin chính thống, minh bạch về nhiều chương trình rất khó khăn.

Sự thiếu minh bạch này khiến phụ huynh, sinh viên gặp khó khi đánh giá chất lượng thực sự và dễ lựa chọn nhầm chương trình hình thức thay vì chất lượng thực tế.

Khoảng một thập niên trở lại đây, các trường ĐH lớn như ĐH Quốc gia Hà Nội, ĐH Quốc gia TPHCM, ĐH Bách khoa Hà Nội, ĐH Kinh tế Quốc dân… đều mở rộng hợp tác với các trường tại Anh, Úc, Mỹ, Pháp, Hàn Quốc. Khối ngoài công lập cũng tham gia mạnh mẽ.

Mô hình liên kết cho phép sinh viên học 1-2 năm đầu tại Việt Nam rồi chuyển tiếp ra nước ngoài, hoặc học toàn bộ chương trình trong nước nhưng nhận bằng do đối tác quốc tế cấp. So với du học toàn phần tốn hàng tỉ đồng, đây là phương án tiết kiệm chi phí, giảm rủi ro thích nghi, đồng thời giữ chân nguồn nhân lực.

Tuy nhiên, chuẩn đầu vào của nhiều chương trình liên kết hiện không nằm trong khuôn khổ quy chế tuyển sinh ĐH. Trong khi chương trình chính quy yêu cầu thí sinh đạt ngưỡng học lực, điểm thi tốt nghiệp THPT, điểm thi đánh giá tư duy, đánh giá năng lực… thì ở không ít chương trình liên kết, điều kiện chỉ là tốt nghiệp THPT, có IELTS 5.5; một số có thêm vòng phỏng vấn. Năm nay Bộ GD&ĐT yêu cầu thí sinh xét tuyển bằng học bạ hoặc điểm thi tốt nghiệp THPT phải đạt điểm sàn 15 điểm/tổ hợp xét tuyển.

GS.TS Chử Đức Trình, Hiệu trưởng Trường ĐH Công nghệ (ĐH Quốc gia Hà Nội) đánh giá, các quy định siết chuẩn đầu vào năm nay là “một đòn mạnh” nhằm lập lại kỉ cương trong tuyển sinh. Quy định điểm sàn, xác định chỉ tiêu sẽ phần nào phơi bày góc tối của bức tranh tuyển sinh thời gian qua.

Song, theo một chuyên gia trao đổi với Tiền Phong, khi Bộ siết tuyển sinh chính quy, chỉ tiêu có thể được bù sang các chương trình liên kết - vốn không chịu ràng buộc trực tiếp về chuẩn đầu vào và không bị khống chế chỉ tiêu như hệ chính quy. Vị này cho biết, rất ít chương trình liên kết công bố chỉ tiêu; thậm chí có chương trình tuyển sinh nhiều hơn chính quy.

Trong bối cảnh học phí giữa chương trình chất lượng cao, tiên tiến và liên kết không chênh lệch lớn, các chương trình liên kết có thể trở thành “nồi cơm” của nhiều trường ĐH trong thời gian tới.

Việc siết chặt chuẩn đầu vào hệ chính quy là bước đi cần thiết để lập lại kỉ cương tuyển sinh và bảo vệ giá trị của tấm bằng ĐH. Tuy nhiên, nếu không đồng thời kiểm soát chặt các chương trình liên kết quốc tế, chính sách này có thể tạo ra hiệu ứng “bình thông nhau” về chỉ tiêu.

NGHIÊM HUÊ

Nguồn Tiền Phong : https://tienphong.vn/tuyen-sinh-dh-2026-siet-dau-vao-chinh-quy-co-phinh-lien-ket-post1823310.tpo