Tuyển sinh lớp 10 Hà Nội: Giảm áp lực, mở rộng lựa chọn

6 phút trướcBài gốc

Chương trình tập trung phản ánh những điểm mới trong công tác tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027 của Hà Nội trong bối cảnh quy mô học sinh tiếp tục tăng cao, với khoảng 147.000 học sinh lớp 9, trong đó, hơn 100.000 em dự kiến tham dự kỳ thi. Áp lực cạnh tranh vẫn hiện hữu khi chỉ tiêu vào các trường trung học phổ thông (THPT) công lập chiếm khoảng 60%.

Từ thực tế đó, chương trình đi sâu phân tích những nguyên nhân tạo áp lực tuyển sinh, từ sự gia tăng dân số cơ học, tốc độ đô thị hóa đến tâm lý “chọn trường top” của phụ huynh và học sinh. Các phóng sự và phần trao đổi tại trường quay cũng cập nhật những điều chỉnh đáng chú ý về cách thức đăng ký dự thi, quy định đăng ký nguyện vọng… cùng những thay đổi về điều kiện tuyển sinh theo hướng linh hoạt.

Chương trình có sự tham gia của hai khách mời: Ông Nghiêm Văn Bình, Trưởng phòng Quản lý thi và Kiểm định chất lượng (Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội) và nhà giáo Nguyễn Cao Cường, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Thái Thịnh.

Từ góc độ quản lý và thực tiễn nhà trường, các khách mời chia sẻ, giải đáp nhiều vấn đề phụ huynh, học sinh quan tâm, đồng thời, đưa ra những khuyến nghị cụ thể trong việc lựa chọn nguyện vọng, giảm áp lực không cần thiết.

Các khách mời tham gia Chương trình thời sự “Tuyển sinh lớp 10 tại Hà Nội: Giảm áp lực, mở rộng lựa chọn”. Ảnh: Thanh Hải

Tỷ lệ vào lớp 10 công lập đã cân đối giữa nhu cầu và điều kiện thực tế

Với khoảng 147.000 học sinh lớp 9 trong năm nay, tăng khoảng 20.000 em so với năm học trước, trong khi chỉ tiêu tuyển sinh vào lớp 10 trung học phổ thông công lập tại Hà Nội giữ ở mức khoảng 60%, áp lực tuyển sinh tiếp tục là mối quan tâm lớn đối với nhiều học sinh và gia đình.

Lý giải về tỷ lệ này, ông Nghiêm Văn Bình, Trưởng phòng Quản lý thi và Kiểm định chất lượng (Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội) cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, việc duy trì khoảng 60% học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở được tiếp tục theo học tại các trường công lập là sự tính toán phù hợp điều kiện thực tế. Con số này không phải là ngẫu nhiên, mà được xây dựng dựa trên nhiều tiêu chí đã được ngành Giáo dục và Đào tạo tham mưu UBND thành phố.

Cụ thể, trước hết là quy mô mạng lưới trường, lớp trên địa bàn thành phố, bảo đảm sự phân bổ hợp lý giữa các khu vực. Bên cạnh đó là điều kiện cơ sở vật chất của các nhà trường, từ phòng học, trang thiết bị đến khả năng đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng tăng. Một yếu tố quan trọng khác là đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý - lực lượng quyết định trực tiếp đến chất lượng giáo dục. Ngoài ra, định hướng phân luồng học sinh sau trung học cơ sở cũng được tính đến nhằm tạo sự đa dạng trong lựa chọn học tập, phù hợp với năng lực và nguyện vọng của từng em.

Từ những căn cứ đó, ông Nghiêm Văn Bình khẳng định, tỷ lệ khoảng 60% học sinh vào học tại các trường THPT công lập là con số hợp lý trong giai đoạn hiện nay, vừa bảo đảm chất lượng giáo dục, vừa phù hợp điều kiện phát triển chung của hệ thống.

Giảm áp lực dồn vào hệ thống trường công lập

Theo ông Nghiêm Văn Bình, áp lực lớn đối với kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT công lập không chỉ dừng lại ở phía học sinh trong quá trình dự thi, mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác tổ chức kỳ thi.

Ngành Giáo dục và Đào tạo Thủ đô cùng với người dân đều mong muốn một kỳ thi được tổ chức an toàn, nghiêm túc và hiệu quả. Vì vậy, mọi khâu chuẩn bị phải được tính toán kỹ lưỡng, bảo đảm không để xảy ra sai sót trong bối cảnh quy mô thí sinh ngày càng lớn. Thành phố đã chỉ đạo ngành Giáo dục và Đào tạo chủ động xây dựng phương án từ sớm, chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cần thiết để tổ chức kỳ thi cũng như đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh.

Ông Nghiêm Văn Bình, Trưởng phòng Quản lý thi và Kiểm định chất lượng (Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội) trao đổi tại chương trình. Ảnh: Thanh Hải

Bên cạnh đó, công tác định hướng phân luồng sau trung học cơ sở tiếp tục được chú trọng. Các hoạt động hướng nghiệp, tư vấn nghề nghiệp được đẩy mạnh, giúp học sinh có thêm thông tin và lựa chọn phù hợp với năng lực, sở thích cũng như nhu cầu của xã hội. Đây được xem là giải pháp quan trọng để giảm áp lực dồn vào hệ thống trường công lập, đồng thời, mở ra nhiều con đường phát triển khác cho học sinh sau khi tốt nghiệp trung học cơ sở.

Theo ông Nghiêm Văn Bình, việc duy trì mức chỉ tiêu hợp lý, thay vì tăng mạnh trong thời gian ngắn, không chỉ giúp bảo đảm điều kiện tổ chức dạy và học, mà còn góp phần giữ vững chất lượng giáo dục. Trong bối cảnh số lượng học sinh tăng nhanh, cách tiếp cận này được xem là phù hợp với điều kiện thực tế của Thủ đô, hướng tới mục tiêu phát triển giáo dục bền vững và hiệu quả.

Khoảng 60% số học sinh trung học cơ sở được tuyển vào lớp 10 trung học phổ thông công lập. Ảnh: Quang Thái

Song song 2 giải pháp tạo sự yên tâm cho học sinh bước vào kỳ thi

Nhằm giảm tải áp lực cho học sinh trước kỳ thi tuyển sinh vào 10, Nhà giáo Nguyễn Cao Cường – Hiệu trưởng Trường THCS Thái Thịnh – Phường Đống Đa cho hay: Ngay từ đầu năm học, nhà trường đã chủ động lên kế hoạch ôn tập cho các em học sinh.

"Từ khi Sở Giáo Dục và Đào tạo có kế hoạch thi vào lớp 10, chúng tôi tập trung cho các em ôn tập 2 môn Toán và Ngữ văn. Thông qua các giờ trên lớp, các thầy cô sẽ cho các em ôn tập các cấu trúc đề. Đặc biệt, từ cuối tháng 1-2026, Sở Giáo dục và Đào tạo công bố môn thi thứ 3 là ngoại ngữ, các thầy cô đã lên mục tiêu tăng cường ôn luyện môn ngoại ngữ", Hiệu trưởng Trường THCS Thái Thịnh chia sẻ.

Nhà giáo Nguyễn Cao Cường – Hiệu trưởng Trường THCS Thái Thịnh tại chương trình. Ảnh: Thanh Hải

Nhà giáo Nhà giáo Nguyễn Cao Cường chia sẻ thêm, vào thời điểm này, cách kỳ thi hơn 1 tháng, nhà trường áp dụng song song 2 giải pháp: Với những môn không được lựa chọn thi vào lớp 10, nhà trường vẫn giảng dạy theo kế hoạch, hoàn thành chương trình. Còn với các môn được lựa chọn là môn thi vào 10, nhà trường thông tin tới phụ huynh học sinh để tăng cường ôn tập. Đây là công việc không mới, đã được nhà trường làm nhiều năm. Thầy cô tích cực ôn tập, đánh giá chất lượng để các em học sinh cải thiện những điểm chưa được, phát huy những điểm được, tạo sự yên tâm bước vào kỳ thi.

Đồng hành, hỗ trợ học sinh trước ngưỡng cửa kỳ thi vào lớp 10

Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT năm học 2026-2027 đang đến gần. Vì vậy, tâm lý lo lắng và áp lực thi cử của học sinh và phụ huynh là điều dễ hiểu.

Ông Nghiêm Văn Bình, Trưởng phòng Quản lý thi và Kiểm định chất lượng cho biết, ngành Giáo dục và Đào tạo đã có những chỉ đạo kịp thời đối với các nhà trường nhằm hỗ trợ học sinh chuẩn bị tốt nhất cho kỳ thi.

Theo đó, các trường chủ động xây dựng kế hoạch ôn tập, củng cố kiến thức một cách phù hợp, đồng thời, triển khai các giải pháp giảm tải áp lực cho học sinh. Bên cạnh việc học tập, nhiều hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp, tư vấn học đường được tăng cường tổ chức, giúp học sinh cân bằng tâm lý và ổn định trước kỳ thi quan trọng.

Cùng với đó, các nhà trường cũng đẩy mạnh sự phối hợp với phụ huynh thông qua các buổi họp, kênh trao đổi giữa giáo viên chủ nhiệm và gia đình học sinh. Sự kết nối chặt chẽ này nhằm tạo nên sự đồng hành cần thiết, giúp học sinh có điểm tựa vững vàng trong giai đoạn “nước rút”, khi áp lực thi cử ngày càng lớn.

Ông Nghiêm Văn Bình nhấn mạnh, ngành Giáo dục và Đào tạo luôn chú trọng chỉ đạo các nhà trường, đặc biệt là đội ngũ giáo viên chủ nhiệm đồng hành cùng phụ huynh và học sinh. Mục tiêu là giúp các em có sự chuẩn bị đầy đủ cả về kiến thức lẫn tâm lý, từ đó, bước vào kỳ thi với tâm thế tự tin, chủ động và đạt kết quả tốt nhất.

Ông Nghiêm Văn Bình, Trưởng phòng Quản lý thi và Kiểm định chất lượng (Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội) trao đổi tại chương trình. Ảnh: Thanh Hải

Cân nhắc năng lực của học sinh khi lựa chọn “trường top”

Theo ông Nghiêm Văn Bình, mong muốn của nhiều phụ huynh và học sinh hướng đến việc lựa chọn các “trường top” - những cơ sở giáo dục có bề dày thành tích, uy tín và chất lượng được khẳng định qua nhiều năm, là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, chính tâm lý này cũng đang tạo áp lực không nhỏ đối với học sinh trong quá trình lựa chọn nguyện vọng và tham gia kỳ thi tuyển sinh.

Theo ông Nghiêm Văn Bình, việc dồn quá nhiều kỳ vọng vào một số ít trường có danh tiếng có thể khiến học sinh rơi vào trạng thái căng thẳng, trong khi cơ hội trúng tuyển không phải lúc nào cũng tương xứng với năng lực thực tế. Vì vậy, ông Nghiêm Văn Bình khuyến nghị các phụ huynh và học sinh có sự cân nhắc kỹ lưỡng trước khi đăng ký nguyện vọng, thay vì chạy theo tâm lý đám đông.

Học sinh Hà Nội tham dự kỳ thi lớp 10 THPT công lập, năm học 2025-2026. Ảnh: Điệp Quyên

Điều quan trọng nhất, theo ông Nghiêm Văn Bình, là phải đánh giá đúng năng lực của bản thân học sinh và tính đến các yếu tố thực tế như điều kiện đi lại, sinh hoạt, khả năng đồng hành, hỗ trợ trong quá trình học tập. Đây là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả học tập và sự phát triển lâu dài của học sinh, nhưng đôi khi lại bị xem nhẹ trong quá trình các em lựa chọn trường.

“Trên địa bàn Hà Nội hiện nay có nhiều trường THPT chất lượng tốt, với đội ngũ giáo viên tâm huyết, giàu kinh nghiệm cùng môi trường giáo dục tích cực, phù hợp với nhiều nhóm đối tượng học sinh khác nhau. Do đó, việc lựa chọn trường học không nên chỉ dựa vào danh tiếng, mà cần đặt trong mối tương quan với nhu cầu, năng lực và điều kiện cụ thể của từng học sinh”, ông Nghiêm Văn Bình nhấn mạnh.

Trong giai đoạn cao điểm đăng ký nguyện vọng như hiện nay, vai trò đồng hành, tư vấn của gia đình và nhà trường càng trở nên quan trọng. Theo ông Nghiêm Văn Bình, mục tiêu cuối cùng là giúp học sinh có được lựa chọn phù hợp nhất, trong đó, tiêu chí cốt lõi là năng lực của học sinh phải đáp ứng được yêu cầu của môi trường học tập mà các em hướng tới.

Bỏ khu vực tuyển sinh, học sinh linh hoạt lựa chọn nguyện vọng

Kỳ tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027 tại Hà Nội có nhiều điểm mới, hướng tới mục tiêu tổ chức một kỳ thi an toàn, nghiêm túc, minh bạch và khách quan.

Trên quan điểm cá nhân, ông Nghiêm Văn Bình cho rằng, điểm mới lớn nhất của kỳ thi năm nay là bỏ việc phân chia khu vực tuyển sinh. Điểm mới này phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời, thực hiện theo chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo trong công tác tuyển sinh khi có sự thay đổi về địa giới hành chính.

Ông Nghiêm Văn Bình, Trưởng phòng Quản lý thi và Kiểm định chất lượng (Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội) trao đổi tại chương trình. Ảnh: Thanh Hải

"Việc bỏ khu vực tuyển sinh sẽ giúp học sinh có thể lựa chọn nguyện vọng một cách linh hoạt trên toàn địa bàn thành phố Hà Nội. Điều này khác so với trước đây, khi các em phải lựa chọn nguyện vọng theo từng khu vực tuyển sinh. Đồng thời, việc thay đổi này cũng góp phần thúc đẩy cơ hội tiếp cận giáo dục một cách công bằng hơn", ông Nghiêm Văn Bình khẳng định.

Giảm áp lực tuyển sinh từ quy hoạch trường lớp và phân luồng học sinh

Tốc độ đô thị hóa nhanh cùng với tình trạng gia tăng dân số cục bộ tại một số khu vực đang đặt ra những yêu cầu ngày càng lớn đối với công tác quy hoạch mạng lưới trường lớp và tổ chức tuyển sinh của thành phố.

Theo ông Nghiêm Văn Bình, hiện nay, nhiều trường học đang chịu áp lực rất lớn trong công tác tuyển sinh, đặc biệt là các trường nằm ở khu vực nội đô, trung tâm, hoặc những nơi có tốc độ tăng dân số cơ học nhanh. Sự gia tăng đột biến về số lượng học sinh khiến việc tiếp nhận, bố trí chỗ học trở nên khó khăn hơn, đòi hỏi ngành Giáo dục phải có những giải pháp đồng bộ và kịp thời. Trong đó, công tác tổ chức tuyển sinh và định hướng phân luồng học sinh sau trung học cơ sở cần được chú trọng hơn nữa.

“Việc cung cấp đầy đủ, kịp thời thông tin về kỳ thi tuyển sinh cũng như định hướng của ngành Giáo dục và Đào tạo, của thành phố trong công tác phân luồng là rất cần thiết, không chỉ đối với các nhà trường, mà còn với phụ huynh và học sinh. Khi có thông tin rõ ràng, minh bạch, các gia đình sẽ có cơ sở để đưa ra những lựa chọn phù hợp hơn cho con em mình”, ông Nghiêm Văn Bình nói.

Định hướng phân luồng hiệu quả cho học sinh trung học cơ sở giúp giảm áp lực tuyển sinh lớp 10. Ảnh: Phạm Hùng

Bên cạnh đó, Trưởng phòng Quản lý thi và Kiểm định chất lượng cũng cho rằng, cần tăng cường công tác tuyên truyền, giúp phụ huynh và học sinh hiểu rõ hơn về hệ thống các trường trên địa bàn thành phố. Việc này có thể thực hiện thông qua các hoạt động tư vấn hướng nghiệp, các kênh truyền thông đa dạng, qua đó mở rộng nhận thức về những lựa chọn học tập ngoài các “trường top”, giảm bớt áp lực dồn vào một số cơ sở giáo dục nhất định.

Về lâu dài, thành phố đang đặc biệt quan tâm đến việc đầu tư quy hoạch mạng lưới trường lớp. Cùng với việc xây dựng thêm các trường học mới, việc nâng cấp cơ sở vật chất, mở rộng quy mô các trường hiện có cũng được đẩy mạnh.

Ông Nghiêm Văn Bình cho rằng, việc giải quyết bài toán quá tải trong tuyển sinh cần sự kết hợp đồng bộ giữa quy hoạch dài hạn, đầu tư cơ sở vật chất và đổi mới công tác tư vấn, phân luồng. Đây là hướng đi cần thiết để bảo đảm sự phát triển bền vững của giáo dục Thủ đô trong bối cảnh đô thị hóa ngày càng mạnh mẽ.

Tháo gỡ nút thắt hộ khẩu trong tuyển sinh là một quyết định nhân văn

Nhà giáo Nguyễn Cao Cường, Hiệu trưởng Trường THCS Thái Thịnh nhấn mạnh về hai điểm mới trong kỳ tuyển sinh năm nay mà phụ huynh và học sinh đang rất háo hức đón nhận.

Thứ nhất, là việc chính thức dỡ bỏ quy định về hộ khẩu thường trú. Trước đây, việc đăng ký dự thi gắn liền với hộ khẩu, nhưng năm nay, chỉ cần điều kiện cư trú trên địa bàn thành phố Hà Nội là học sinh đã có cơ hội đăng ký thi.

"Tôi muốn dùng từ "nhân văn" để nói về điều này", nhà giáo Nguyễn Cao Cường nhấn mạnh.

Nhà giáo Nguyễn Cao Cường, Hiệu trưởng Trường THCS Thái Thịnh. Ảnh: Thanh Hải

Thực tế, rất nhiều học sinh cùng cha mẹ từ các địa phương khác đến Thủ đô sinh sống, làm việc và học tập. Các em có tâm tư, khát vọng được tiếp tục theo học các cấp học tiếp theo tại nơi mình đang lớn lên. Việc tháo gỡ "nút thắt" về hộ khẩu không chỉ mang lại cảm xúc đặc biệt cho học sinh, phụ huynh, mà ngay cả những người làm trong ngành giáo dục vốn trăn trở nhiều năm qua cũng thấy "nhẹ lòng".

Thứ hai, là việc bỏ quy định về khu vực tuyển sinh. Theo ông, đây là một bước đi tuyệt vời. Hiện nay, các trường THPT công lập tại nội thành có sự phân hóa điểm trúng tuyển rất đa dạng, từ nhóm trường top đầu đến các nhóm nguyện vọng hai, nguyện vọng ba.

Trước đây, do bị giới hạn về khu vực tuyển sinh, đã xảy ra thực trạng trớ trêu: Có những em điểm thi rất cao nhưng lại không có trường để học. Ngược lại, có những em điểm số khiêm tốn hơn nhưng nhờ yếu tố khu vực thuận lợi lại có cơ hội tốt hơn.

Việc xóa bỏ rào cản khu vực giúp học sinh tăng tối đa cơ hội lựa chọn và khả năng đỗ vào các trường công lập. Điều này tạo ra lợi ích kép: Học sinh dựa trên năng lực để chọn trường phù hợp, giúp gia tăng cơ hội cho bản thân; đồng thời, các trường công lập cũng có cơ hội tuyển chọn được những học sinh có chất lượng đầu vào tốt nhất.

Đăng ký nguyện vọng lớp 10: Học sinh đã thực tế và chủ động hơn

Điểm mới rất thú vị của năm nay là học sinh có 8 ngày (từ ngày 10 đến hết ngày 17-4) để vừa đăng ký, vừa có thể điều chỉnh nguyện vọng trực tiếp trên hệ thống.

Nhà giáo Nguyễn Cao Cường chia sẻ: Qua quan sát thực tế sau 4 ngày triển khai, có hai xu hướng lựa chọn rõ rệt tại trường Trường THCS Thái Thịnh và có lẽ cũng là tình hình chung của học sinh thành phố.

Nhóm thứ nhất là những học sinh rất tự tin và kiên định. Các em dựa trên đánh giá thực tế về năng lực bản thân và tình yêu dành cho ngôi trường mơ ước để đăng ký ngay từ những ngày đầu. Thậm chí, nhiều em khẳng định giữ vững lựa chọn vì đã có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và nhận được sự tư vấn thấu đáo từ giáo viên cũng như gia đình. Với nhóm này, các em không quá quan tâm đến tỷ lệ "chọi", hay số lượng người đăng ký cùng trường.

Nhóm thứ hai là những học sinh có sự tính toán, thận trọng hơn. Các em thường đợi kết quả đánh giá, khảo sát chất lượng định kỳ tại trường để có thêm căn cứ xác định về học lực hiện tại. Đồng thời, các em cũng dành thời gian quan sát "biến động" về tỷ lệ đăng ký của các trường để điều chỉnh nguyện vọng cho an toàn.

Các thí sinh tìm hiểu thông tin kỳ thi tuyển sinh lớp 10. Ảnh: Quang Thái

"Tuy nhiên, với góc độ nhà trường, chúng tôi luôn khuyến khích học sinh thực hiện đăng ký sớm trên hệ thống vì đây là năm đầu tiên Hà Nội triển khai hình thức đăng ký trực tuyến. Đăng ký sớm giúp chúng ta chủ động xử lý nếu chẳng may gặp trục trặc về kỹ thuật. Nhà trường và các thầy cô luôn sẵn sàng hỗ trợ, thậm chí phối hợp với địa phương, để bảo đảm mọi học sinh đều hoàn tất thủ tục đúng quy định. Còn việc điều chỉnh nguyện vọng sau đó, các em vẫn có thể thực hiện ở bước tiếp theo một cách linh hoạt", Hiệu trưởng Trường THCS Thái Thịnh Nguyễn Cao Cường đưa ra lời khuyên.