Tỷ giá quý II vẫn còn căng: Doanh nghiệp cần 'lá chắn' chủ động thay vì đợi 'bão tan'

4 giờ trướcBài gốc

Các chuyên gia dự báo áp lực tỷ giá trong quý II/2026 vẫn còn hiện hữu và không thể xem nhẹ, đặt ra bài toán hóc búa về điều hành chính sách tiền tệ và quản trị rủi ro cho doanh nghiệp.

Tỷ giá không còn là biến số kỹ thuật

Theo Báo cáo thị trường tiền tệ mới nhất của Công ty Chứng khoán MB (MBS), chỉ số DXY đã ghi nhận tháng tăng trưởng mạnh nhất kể từ tháng 7/2025. Từ mức 97,6 điểm vào cuối tháng 2, DXY đã bứt tốc tăng 3%, chốt phiên cuối tháng 3 tại ngưỡng 100,51 điểm.

Động lực thúc đẩy đồng USD không đến từ một yếu tố đơn lẻ mà là sự cộng hưởng của nhiều biến số vĩ mô phức tạp. Xung đột kéo dài tại Trung Đông đã trực tiếp đe dọa nguồn cung năng lượng toàn cầu, đẩy giá dầu thế giới có thời điểm chạm mốc 120 USD/thùng – mức cao nhất trong vòng 4 năm qua. Vì dầu mỏ được định giá bằng USD, sự tăng giá của "vàng đen" nghiễm nhiên trở thành bệ phóng cho sức mạnh của đồng tiền Mỹ.

Tỷ giá trên thị trường tự do đã thiết lập mặt bằng giá mới trong tháng 3.

Trong nước, thị trường ngoại hối chịu áp lực trực tiếp từ đà tăng của USD quốc tế. Nghiên cứu của MBS chỉ ra rằng, tỷ giá liên ngân hàng đã tăng 1,1% so với tháng trước, lên mức 26.345 VND/USD. Đáng chú ý nhất là thị trường tự do, với tỷ giá đã tăng mạnh 5,1% trong tháng 3, chạm mốc 28.055 VND/USD.

Ghi nhận thực tế trên thị trường tính đến phiên giao dịch cuối tháng 3/2026, tỷ giá tại các ngân hàng thương mại đã liên tục bám sát mức trần biên độ. Vietcombank và BIDV niêm yết giá bán USD ở mức 26.357 VND/USD, trong khi thị trường tự do đã xác lập đỉnh lịch sử mới quanh ngưỡng 28.055 VND/USD.

Theo chuyên gia MBS, bên cạnh yếu tố tâm lý và chênh lệch lãi suất, áp lực tỷ giá còn đến từ thực tế cán cân thương mại. Số liệu từ Cục Hải quan cho thấy một tín hiệu đáng lo ngại là trong nửa đầu tháng 3, Việt Nam thâm hụt thương mại khoảng 0,53 tỷ USD, đẩy mức nhập siêu lũy kế từ đầu năm đến giữa tháng 3 lên con số 3,51 tỷ USD. Việc nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu để phục vụ sản xuất trong bối cảnh giá nguyên liệu đầu vào tăng cao đã trực tiếp tạo áp lực cầu ngoại tệ lên hệ thống ngân hàng.

Tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2026 tổ chức mới đây, ông Huỳnh Duy Sang, Giám đốc Khối Thị trường Tài chính ACB, nhận định làn sóng biến động hiện nay mang sắc thái hoàn toàn khác biệt. Nó là sự pha trộn giữa giá năng lượng, gián đoạn logistics và căng thẳng địa chính trị.

"Tỷ giá hiện nay không còn là yếu tố mang tính kỹ thuật mà đã trở thành biến số rủi ro trung tâm đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Nhiều doanh nghiệp dù kinh doanh có lãi ở khâu sản xuất – kinh doanh, nhưng lợi nhuận có thể bị 'bào mòn' hoàn toàn do biến động tỷ giá giữa thời điểm ký hợp đồng và thanh toán," ông Sang nhấn mạnh.

Chung quan điểm, ông Nguyễn Phi Lân, Vụ trưởng Vụ Dự báo, thống kê - Ổn định tiền tệ, tài chính (NHNN), cảnh báo về tâm lý phòng thủ của dòng vốn. Khi rủi ro địa chính trị gia tăng, nhà đầu tư có xu hướng tháo chạy khỏi các tài sản rủi ro để tìm đến các "vịnh tránh bão" như USD và vàng, điều này càng thắt chặt thêm thanh khoản ngoại tệ trên thị trường toàn cầu.

Trước những biến động mạnh, trong tháng 3, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã tái kích hoạt kênh bán ngoại tệ kỳ hạn 180 ngày (có hủy ngang) với giá bán 26.850 VND/USD cho các tổ chức tín dụng có trạng thái ngoại tệ âm. Theo đánh giá của các chuyên gia, công cụ này không chỉ giúp bình ổn tâm lý thị trường, cung cấp thanh khoản ngoại tệ tức thời, mà còn giúp NHNN bảo toàn dự trữ ngoại hối. Trong trường hợp áp lực tỷ giá hạ nhiệt, các tổ chức tín dụng có thể hủy hợp đồng, giúp giảm bớt gánh nặng lên quỹ dự trữ quốc gia.

Doanh nghiệp cần làm gì để "vượt bão"?

Các chuyên gia dự báo áp lực tỷ giá trong quý II/2026 vẫn còn hiện hữu và không thể xem nhẹ.

Theo MBS, tỷ giá sẽ dao động trong khoảng 26.350 - 26.700 VND/USD trong quý II/2026. Do đó, các doanh nghiệp cần sẵn sàng các biện pháp giảm thiếu tác động xấu từ biến động tỷ giá.

Ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch Vietravel, cho rằng doanh nghiệp cần chủ động sử dụng các công cụ phòng vệ giá cho cả xăng dầu và ngoại tệ để cố định chi phí đầu vào.

Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào đồng USD, các doanh nghiệp được khuyến nghị đàm phán thanh toán bằng các đồng tiền khác như EUR, JPY hay Nhân dân tệ khi có giao dịch tương ứng, nhằm phân tán rủi ro tập trung.

Còn bà Trần Thụy Quế Phương, Phó Tổng thư ký VASEP, khuyến nghị doanh nghiệp cần tích hợp rủi ro tỷ giá vào chiến lược kinh doanh dài hạn thay vì chỉ xử lý tình huống. Việc chủ động đàm phán chia sẻ rủi ro với đối tác ngoại và duy trì nền tảng sản xuất vững chắc sẽ là "chìa khóa" để vượt qua giai đoạn thị trường tài chính chưa ổn định này.

Ở góc độ ngân hàng, ông Sang cho biết hiện nay, các ngân hàng thương mại cũng đang đẩy mạnh tư vấn chiến lược và cung cấp các gói ưu đãi phí ngoại tệ, giúp doanh nghiệp tối ưu hóa dòng tiền và rút ngắn thời gian thanh toán quốc tế.

Ông nhấn mạnh, tỷ giá tăng là thách thức, nhưng cũng là bài kiểm tra năng lực quản trị của doanh nghiệp Việt. Trong một thế giới đầy biến động địa chính trị và năng lượng, những đơn vị biết sử dụng các công cụ tài chính làm "lá chắn" sẽ không chỉ tồn tại mà còn có thể bứt phá khi điều kiện thị trường thuận lợi trở lại.

Trong khi đó, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng (Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, ĐH Kinh tế Quốc dân) cho rằng việc điều hành tỷ giá linh hoạt hiện nay là hoàn toàn phù hợp. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo về rủi ro "nhập khẩu lạm phát". Dù vậy, ông Lạng vẫn lạc quan: "Chúng ta có các nguồn lực hỗ trợ từ FDI, kiều hối và sự phục hồi của xuất khẩu. Nếu tận dụng tốt các nguồn ngoại tệ này, Việt Nam vẫn có thể duy trì ổn định trong phạm vi kiểm soát".

Thanh Hoa

Nguồn Vnbusiness : https://vnbusiness.vn/ty-gia-quy-ii-van-con-cang-doanh-nghiep-can-la-chan-chu-dong-thay-vi-doi-bao-tan.html