Bộ Quốc phòng Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) ngày 8-5 chính thức xác nhận việc kích hoạt các hệ thống phòng không để đối phó với đợt tập kích quy mô bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái (UAV) xuất phát từ Iran. Sự việc diễn ra trong bối cảnh quan hệ giữa Mỹ, UAE và Iran đang rơi vào trạng thái báo động, trực tiếp gây áp lực lên lệnh ngừng bắn mới được thiết lập hồi tháng 4.
Chi tiết đợt đánh chặn trên không phận UAE
Theo thông báo từ Bộ Quốc phòng UAE trên mạng xã hội X, lực lượng phòng không nước này đã liên tiếp thực hiện các đợt đánh chặn khi phát hiện nhiều mục tiêu bay xâm nhập không phận. Người dân tại nhiều khu vực khác nhau trên khắp cả nước đã báo cáo về việc nghe thấy những tiếng nổ lớn từ quá trình hoạt động của các tổ hợp tên lửa phòng không.
Dù UAE chưa công bố số lượng chính xác các mục tiêu bị phá hủy cũng như thông tin cụ thể về thiệt hại dưới mặt đất, nhưng giới chức quân sự nước này đã đưa ra khuyến cáo an ninh quan trọng. Theo đó, người dân được yêu cầu không tiếp cận, không chụp ảnh và tuyệt đối không chạm vào các mảnh vỡ rơi xuống sau các vụ đánh chặn thành công để tránh nguy cơ từ thuốc nổ hoặc các thành phần kỹ thuật còn sót lại trên UAV và tên lửa.
Lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) diễn tập tại eo biển Hormuz hồi tháng 2-2026. Ảnh: Văn phòng báo chí IRGC
Xung đột trực tiếp tại eo biển Hormuz
Đợt tấn công nhắm vào UAE diễn ra chỉ vài giờ sau khi lực lượng Mỹ và Iran có cuộc đụng độ dữ dội tại khu vực eo biển Hormuz. Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết các tàu chiến của họ đã bị tấn công vào tối 7-5. Quân đội Mỹ khẳng định đã đánh chặn thành công các mục tiêu bay từ Iran nhắm vào ba tàu chiến đang làm nhiệm vụ trong khu vực và tiến hành các đòn đáp trả tự vệ nhắm vào các cơ sở quân sự bên trong lãnh thổ Iran.
Phía Mỹ xác nhận không có tàu chiến nào bị hư hại hoặc có nhân sự thương vong trong các đợt đụng độ này. Tuy nhiên, tình hình thực tế cho thấy lệnh ngừng bắn vốn có hiệu lực từ ngày 8-4 đang đứng trước nguy cơ đổ vỡ hoàn toàn trước các diễn biến quân sự mới nhất này.
Sức ép ngoại giao và các quy định hàng hải mới
Tổng thống Donald Trump tuyên bố dù lệnh ngừng bắn vẫn còn giá trị trên lý thuyết, nhưng Washington sẽ tiếp tục duy trì áp lực tối đa lên Tehran. Ông cảnh báo nếu một thỏa thuận chính thức không sớm được ký kết, Iran sẽ phải đối mặt với những hệ quả nghiêm trọng. Khi được hỏi về triển vọng đạt được một thỏa thuận hòa bình bền vững, nhà lãnh đạo Mỹ thừa nhận tình hình đang ở thế khó lường và kết quả có thể thay đổi trong thời gian ngắn.
Song song với các hành động quân sự, Iran đã thành lập "Cơ quan Quản lý eo biển vịnh Ba Tư" nhằm thực hiện việc xét duyệt và thu phí đối với tất cả tàu thuyền lưu thông qua eo biển Hormuz. Động thái này đang vấp phải sự phản đối từ các chuyên gia luật hàng hải quốc tế, do có thể vi phạm các nguyên tắc về quyền đi qua hòa bình của tàu thuyền tại các tuyến đường hàng hải quốc tế quan trọng.
Phân tích kịch bản "Leo thang có kiểm soát"
Dưới góc nhìn chuyên gia, cựu quan chức ngoại giao Mỹ Donald Jensen nhận định những gì đang xảy ra là một chiến thuật "leo thang có kiểm soát". Cả Washington và Tehran dường như đang sử dụng các đòn tấn công quân sự giới hạn để phô trương sức mạnh và gia tăng vị thế trên bàn đàm phán.
Ông Jensen dự báo rằng trong thời gian tới, các bên sẽ tập trung vào một thỏa thuận hạn chế, ưu tiên đảm bảo tự do hàng hải tại eo biển Hormuz nhằm ổn định dòng chảy thương mại toàn cầu. Trong khi đó, các vấn đề phức tạp hơn như chương trình hạt nhân của Iran có thể sẽ bị tạm gác lại để ưu tiên hạ nhiệt các xung đột vũ trang trực tiếp tại khu vực UAE và vùng Vịnh.
Tuệ Nhân