UAE - từ vương quốc dầu mỏ đến cường quốc AI

2 giờ trướcBài gốc

Mô hình khu phức hợp trung tâm dữ liệu mà G42 dự kiến xây dựng tại Abu Dhabi - Ảnh: AFP

Trên đảo Yas, dải đất thượng lưu của Abu Dhabi nổi tiếng với những cuộc đua Công thức 1, một mô hình thu nhỏ khu phức hợp trung tâm dữ liệu với những dãy máy chủ bao quanh bởi cây xanh và tấm pin mặt trời nằm trên bàn làm việc của Talal Al Kaissi, CEO tạm quyền của Core42 thuộc tập đoàn G42.

Ở góc nhỏ của mô hình ấy, hai lá cờ cắm cạnh nhau: cờ UAE và cờ Mỹ. Tháng 5/2025, ông Al Kaissi trưng bày mô hình này cho Tổng thống Donald Trump xem. Đây được xem như là lời tuyên bố về một tương lai mà UAE đang dốc toàn lực để xây dựng, theo Bloomberg.

Báo cáo của Microsoft AI Diffusion Report quý I/2026, tỷ lệ ứng dụng AI trong lực lượng lao động của UAE đã đạt 70,1%, gấp gần 4 lần mức trung bình toàn cầu 17,8%. Báo Gulf News cho biết UAE là nền kinh tế đầu tiên trên hành tinh vượt ngưỡng 70%, sau hành trình tăng tốc liên tục chỉ trong vài quý.

Amr Kamel, Tổng giám đốc Microsoft UAE, nhận định đây là kết quả của “nhiều năm tập trung bền bỉ từ phía chính phủ, doanh nghiệp và từng cá nhân vào việc xây dựng những nền tảng đúng đắn”.

Những nền tảng ấy xuất phát từ một chiến lược táo bạo. Ngày 1/5/2026, UAE chính thức rời OPEC sau hơn năm thập kỷ là thành viên sáng lập, một quyết định mà nhiều nhà quan sát gọi là “chương kết” của liên minh từng định hình thị trường năng lượng toàn cầu, theo Semafor.

Nghịch lý thú vị là rời OPEC không có nghĩa UAE không từ bỏ dầu mỏ, mà thực chất muốn khai thác nhiều hơn, mục tiêu đạt 5 triệu thùng/ngày vào năm 2027, với kế hoạch đầu tư 145 tỷ USD trước năm 2030.

Khí tự nhiên đồng hành trong quá trình khai thác, thứ vốn bị coi là phụ phẩm, nay trở thành nguồn năng lượng giá rẻ để vận hành các trung tâm dữ liệu AI khổng lồ. Đây chính là vòng tuần hoàn chiến lược của Abu Dhabi: khai thác dầu khí tối đa trong thời gian còn lại của kỷ nguyên hóa thạch, dùng nguồn thu đó xây dựng hạ tầng AI, rồi bước vào thời hậu dầu mỏ với tư cách cường quốc công nghệ.

Reuters nhận định liên minh với Washington là đòn bẩy không thể thiếu cho chiến lược này. Tháng 1/2026, UAE gia nhập chương trình Pax Silica, sáng kiến do Mỹ dẫn đầu nhằm bảo đảm chuỗi cung ứng chip bán dẫn và AI.

Đổi lại, UAE cam kết đầu tư hơn 1,4 nghìn tỷ USD vào Mỹ trong một thập kỷ, bao gồm dự án Stargate của OpenAI. Đầu tàu của chiến lược đó là G42, tập đoàn công nghệ được Pablo Chavez, chuyên gia cấp cao tại Trung tâm An ninh và Công nghệ Mới nổi thuộc Đại học Georgetown, ví là “ADNOC của AI”, theo Bloomberg.

Tham vọng của UAE còn vươn xa hơn nữa: trở thành cầu nối công nghệ cho Nam bán cầu thông qua mô hình “đại sứ quán dữ liệu” cho phép các quốc gia thuê không gian máy chủ tại Abu Dhabi và vận hành dịch vụ AI dưới luật pháp của chính nước mình.

Ông Al Kaissi mô tả đây như “phiên bản hiện đại của Công ước Vienna nhưng dành cho các trung tâm dữ liệu”, theo Bloomberg. Đây là nước cờ địa chính trị tinh tế: UAE vừa thu hút dòng tiền từ phương Tây, vừa mở rộng ảnh hưởng xuống phía nam, định vị mình là kiến trúc sư của một trật tự công nghệ toàn cầu mới.

TRẦN ĐẮC LUÂN

Nguồn Đà Nẵng : https://baodanang.vn/uae-tu-vuong-quoc-dau-mo-den-cuong-quoc-ai-3337129.html