Theo ông Andrii Hrytseniuk, Giám đốc điều hành Brave1, nhiều loại máy bay không người lái (UAV) đánh chặn của Ukraine chỉ có giá khoảng 1.000 USD/chiếc nhưng có thể đạt tốc độ gần 320 km/giờ. Một số mẫu còn được tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ dẫn đường và tác chiến.
Binh sĩ Ukraine cầm UAV đánh chặn Sting. (Nguồn: Getty Images)
So với các tên lửa đánh chặn đắt đỏ như Patriot có giá hơn 5 triệu USD/quả, giải pháp này rẻ hơn rất nhiều nhưng vẫn đủ khả năng đối phó với các đợt tập kích Shahed đã gây thiệt hại nặng nề cho Ukraine trong nhiều năm qua.
Trong cuộc phỏng vấn kéo dài gần một giờ, ông Hrytseniuk cho biết, phần lớn máy bay Shahed hiện nay bị bắn hạ bởi UAV đánh chặn chứ không phải tên lửa phòng không truyền thống.
Ông nhấn mạnh: "Ukraine đã tạo ra một loại vũ khí hoàn toàn mới mà trước đây chưa từng tồn tại. Ưu điểm lớn nhất của chúng là chi phí cực thấp nhưng hiệu quả rất cao".
Hiện có hơn 150 công ty Ukraine đang sản xuất UAV đánh chặn với nhiều thiết kế khác nhau. Một số là UAV FPV nhỏ hoạt động như "tên lửa bay", số khác có cấu hình giống máy bay cánh cố định, hoặc dạng cánh chữ X kết hợp giữa UAV FPV và máy bay mini.
Theo Brave1, mỗi loại được sử dụng cho các nhiệm vụ khác nhau tùy địa hình và khu vực tác chiến. Tại khu vực ven Biển Đen như Odessa, các UAV nhỏ chỉ được sử dụng ở giai đoạn cuối để đánh chặn mục tiêu. Trong khi đó, các mẫu lớn hơn có thể bay nhiều giờ liên tục và hoạt động ở khoảng cách hàng trăm km nhằm săn lùng Shahed từ xa.
Ukraine hiện cũng đang phát triển nhiều kiến trúc UAV khác nhau để đối phó với từng loại mục tiêu riêng biệt, từ UAV trinh sát, UAV cảm tử Shahed cho tới mục tiêu mồi nhử hay các UAV phản lực tốc độ cao.
Ông Hrytseniuk cho rằng, chỉ riêng Mỹ và các đồng minh cũng cần ít nhất 10 loại UAV đánh chặn khác nhau để xây dựng hệ thống phòng thủ hiệu quả trước các mối đe dọa kiểu Shahed. Theo ông, điều quan trọng không chỉ nằm ở bản thân UAV đánh chặn mà còn ở toàn bộ hệ sinh thái đi kèm như radar, hệ thống điều khiển từ xa, mạng dẫn đường và trung tâm chỉ huy.
Một số hệ thống hiện nay cho phép phi công điều khiển drone đánh chặn từ khoảng cách cực xa. Ông Hrytseniuk thậm chí khẳng định các kíp vận hành Ukraine có thể điều khiển UAV "từ bất kỳ nơi nào trên thế giới".
Khi được hỏi liệu một phi công Ukraine có thể vận hành UAV từ Mỹ hay không, ông trả lời: "Nếu phi công của tôi đang ở New York hay California và cần điều khiển UAV đánh chặn, anh ấy hoàn toàn có thể làm được".
Ukraine cũng cho biết đang sử dụng AI trong các hệ thống đánh chặn nhưng vẫn duy trì sự giám sát của con người. Theo Brave1, mô hình "human-on-the-loop" – tức con người giám sát và có quyền can thiệp, hủy lệnh hoặc kích hoạt, hiệu quả hơn nhiều so với việc yêu cầu con người phải ra quyết định ở từng bước tác chiến.
Ông Hrytseniuk cho rằng tốc độ phản ứng là yếu tố sống còn khi đối đầu với các cuộc tập kích bằng UAV. Ukraine tuyên bố hiện có thể sản xuất hơn 2.000 UAV đánh chặn mỗi ngày và con số này chưa phải giới hạn tối đa. Theo dữ liệu công khai từ Bộ chỉ huy phòng không Ukraine mà Brave1 dẫn lại, khoảng 97% số UAV Shahed đã bị bắn hạ bằng nhiều loại vũ khí khác nhau.
Sự thành công của Ukraine trong lĩnh vực này cũng đang thu hút sự quan tâm lớn từ Mỹ và các đồng minh. Ông Hrytseniuk tiết lộ rằng hiện có rất nhiều cuộc họp, hội nghị và trao đổi giữa Ukraine với các nước đối tác về kinh nghiệm xây dựng mạng lưới phòng thủ bằng UAV.
Brave1 cũng nhấn mạnh rằng, xung đột đã buộc Ukraine phải liên tục tìm ra các giải pháp bất đối xứng giá rẻ để thay thế những hệ thống quân sự đắt đỏ và khan hiếm.
"Khi thiếu tên lửa phòng không, chúng tôi tạo ra UAV đánh chặn. Khi thiếu đạn pháo 155 mm, chúng tôi tạo ra UAV FPV. Khi thiếu trực thăng, chúng tôi phát triển máy bay ném bom không người lái", ông cho biết.
Tuy nhiên, Ukraine cũng khẳng định UAV đánh chặn sẽ không thay thế hoàn toàn các hệ thống như Patriot. Theo ông Hrytseniuk, Patriot vẫn là một trong những hệ thống tốt nhất thế giới để đối phó tên lửa đạn đạo và vũ khí siêu vượt âm, nhưng dùng Patriot để bắn Shahed thì quá đắt đỏ và cực kỳ lãng phí.
Xuân Minh