Trọng tâm của cuộc tranh luận là sự trỗi dậy mạnh mẽ của máy bay không người lái (UAV) góc nhìn thứ nhất (FPV), loại vũ khí giá rẻ nhưng có độ chính xác cao, đang chứng minh hiệu quả đáng kể trên thực địa.
UAV Lancet của Nga và xe tăng T-14. (Nguồn: MW)
FPV mang lại trải nghiệm điều khiển gần giống như phi công ngồi trong buồng lái, nhờ hình ảnh truyền trực tiếp với độ trễ thấp từ camera gắn trên máy bay. Điều này cho phép người vận hành thực hiện các đòn tấn công chính xác vào mục tiêu, kể cả những điểm yếu của xe bọc thép.
Quan trọng hơn, chi phí của loại UAV này cực kỳ thấp. Theo các số liệu được phía Nga đưa ra, một FPV hạng nặng chỉ có giá khoảng 1.200 USD, trong khi một xe bọc thép chở quân BTR-82A có giá tới 360.000 USD, tương đương khoảng 300 UAV. Khoảng cách còn lớn hơn với các phương tiện hiện đại hơn như BMP-3, BMD-4M hay xe tăng chủ lực T-90M, khi chi phí của mỗi chiếc có thể tương đương hàng trăm đến hàng nghìn UAV.
Những con số này khiến nhiều người đặt câu hỏi liệu các phương tiện bọc thép đắt đỏ có còn phù hợp trong một chiến trường mà chúng có thể bị phá hủy bởi những thiết bị rẻ hơn rất nhiều lần. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo rằng phép so sánh này không hoàn toàn phản ánh đúng thực tế. Không giống như xe tăng, chỉ cần kíp lái vài người, UAV FPV hiện vẫn phụ thuộc lớn vào con người. Để vận hành đồng thời hàng nghìn UAV, cần một lực lượng nhân sự khổng lồ cùng hệ thống trinh sát, điều phối và liên lạc phức tạp phía sau. Nói cách khác, chi phí mua sắm thấp không đồng nghĩa với chi phí vận hành thấp.
Dù vậy, xu hướng chuyển dịch sang UAV là điều khó đảo ngược. Ngay cả khi chưa đạt mức tự hành hoàn toàn, các UAV đã chứng minh khả năng gây thiệt hại lớn khi được triển khai với số lượng lớn, đặc biệt trong môi trường chiến sự tiêu hao. Điều này mở ra viễn cảnh trong tương lai gần, khi trí tuệ nhân tạo được tích hợp sâu hơn, các "bầy đàn UAV" có thể hoạt động độc lập, giảm phụ thuộc vào con người và trở nên khó bị chế áp bằng tác chiến điện tử.
Nga dường như cũng đang thích nghi với xu hướng này. Sản xuất các UAV tấn công như Forpost hay Geran được đẩy mạnh nhanh chóng, trong khi năng lực sản xuất xe tăng lại không theo kịp tốc độ tổn thất trên chiến trường. Sự tương phản này càng rõ rệt khi so với thời Liên Xô, giai đoạn mà hàng nghìn xe tăng có thể được sản xuất mỗi năm.
Xuân Minh