Trong các diễn biến mới trên chiến trường, Ukraine cho biết Nga đã tăng cường sử dụng máy bay không người lái tấn công nhằm vào hệ thống radar phòng không tại nhiều khu vực. Các cuộc tập kích này diễn ra liên tiếp, tập trung vào những mục tiêu then chốt trong mạng lưới kiểm soát không phận.
Theo phía Ukraine, các đòn tấn công chủ yếu hướng vào radar của những tổ hợp phòng không hiện đại triển khai tại các khu vực trọng yếu.
Đây là các thiết bị có chức năng phát hiện mục tiêu từ xa, theo dõi quỹ đạo bay và dẫn bắn cho tên lửa đánh chặn, đóng vai trò trung tâm trong toàn bộ hệ thống phòng thủ.
Một trong những mục tiêu đáng chú ý là radar TRML-4D của tổ hợp tên lửa phòng không tầm xa SAMP/T - hệ thống phòng không do châu Âu phát triển.
Radar TRML-4D mảng pha quét điện tử chủ động của tổ hợp này có thể phát hiện mục tiêu ở khoảng cách 250 km và hỗ trợ đánh chặn ở cự ly 100 km.
Hệ thống sử dụng tên lửa đánh chặn có điều khiển, tốc độ cao, được thiết kế để đối phó máy bay chiến đấu và tên lửa hành trình.
Những hệ thống này tạo thành mạng lưới phòng không nhiều tầng, bảo vệ các đô thị và cơ sở hạ tầng chiến lược của Ukraine.
Phía Nga được cho là sử dụng các dòng máy bay không người lái tấn công tầm xa như Geran-2 - loại UAV cánh quạt mang đầu đạn khoảng 50 kg, có tầm bay lên tới 1.000 km.
Ngoài ra, các biến thể UAV tốc độ cao sử dụng động cơ phản lực cũng xuất hiện, giúp rút ngắn thời gian tiếp cận mục tiêu và giảm khả năng bị đánh chặn.
Đặc điểm của các UAV này là chi phí thấp hơn nhiều so với tên lửa hành trình, nhưng vẫn đủ khả năng gây thiệt hại lớn khi đánh trúng radar hoặc trạm điều khiển.
Khi radar bị phá hủy hoặc buộc phải tắt để tránh bị phát hiện, các bệ phóng tên lửa phòng không sẽ mất khả năng tác chiến hiệu quả.
Về mặt chiến thuật, việc tập trung tấn công vào radar cho thấy Nga đang áp dụng chiến lược bẻ gãy chuỗi phát hiện - theo dõi - đánh chặn.
Đây là quy trình cốt lõi của mọi hệ thống phòng không hiện đại. Nếu mắt xích đầu tiên bị vô hiệu hóa, toàn bộ hệ thống sẽ suy giảm đáng kể hiệu quả.
Thực tế chiến trường cho thấy các cuộc tập kích này đã tạo ra áp lực lớn đối với Ukraine. Một số khu vực ghi nhận tình trạng radar phải liên tục di chuyển hoặc tắt mở luân phiên để tránh bị phát hiện.
Điều này làm giảm khả năng duy trì giám sát liên tục, tạo ra những khoảng trống trong phòng thủ.
Ngoài ra, việc tiêu hao tên lửa đánh chặn cũng là vấn đề đáng chú ý. Khi phải đối phó với số lượng lớn UAV giá rẻ, Ukraine buộc phải sử dụng các tên lửa đắt tiền hơn để đánh chặn, gây áp lực lên nguồn dự trữ.
Ở chiều ngược lại, Ukraine cũng áp dụng chiến thuật tương tự khi tấn công vào radar và hệ thống phòng không của Nga bằng UAV cảm tử. Điều này cho thấy cả hai bên đều nhận thức rõ vai trò then chốt của radar trong chiến tranh hiện đại.
Giới phân tích nhận định cuộc đối đầu hiện nay không chỉ là cuộc chiến giữa tên lửa và UAV, mà là cuộc chiến nhằm kiểm soát “đôi mắt” của hệ thống phòng không. Bên nào duy trì được khả năng phát hiện và theo dõi mục tiêu sẽ nắm lợi thế lớn trên không.
Trong thời gian tới, xu hướng sử dụng UAV để tấn công các mục tiêu giá trị cao như radar, sở chỉ huy và hệ thống tên lửa được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng, khiến chiến trường trở nên phức tạp và khó lường hơn.
Việt Hùng